E-Ticaret Bilgi Blogu

E-Ticaret Çağı Kitabı Çıktı

2012-01-22T21:00:00.005+02:00

İnterneticaret blog’unu yazmaya başlamamın temel nedeni, bizzat yaşadığım sektörel bilgi ve araştırma eksikliğini, bulabildiğim içerikleri bir kaynakta toplayarak aşmaktı. Üç yıl önce bu blog’u yazmaya başladığımda, yazıların bir kitaba dönüşeceğini hayal bile edemezdim. E-Ticaret Çağı, blog’da paylaştığım yazıları okuyan ve paylaşan sizler sayesinde ortaya çıktı. Hepinize destekleriniz için teker teker teşekkür etmek istedim.

Bir Trafik Kaynağının Gerçek Katma Değeri Nasıl Hesaplanır?

2012-01-15T14:56:00.022+02:00

Yeni bir üyenin veya müşterinin gerçek değerinin, yaşam boyu yapacağı alışverişlerin toplamı olarak kabul edilmesine dair bir yazıyı daha önce paylaşmıştım. E-ticaret sitelerine doğal yollarla veya ücretli olarak, birçok farklı kaynaktan ziyaretçi geliyor. E-ticaret yöneticileri ise reklam yatırımlarını, siteden alışveriş yapma potansiyeli bulunan ziyaretçilerin geldiği verimli kanallara yapmaya çalışıyorlar. Bu nedenle yandaki grafikte yer alan ABD’deki Online reklam harcamalarının dağılımı gibi verilerin, özellikle e-ticaret firmaları için geri dönüşlerin en çok olduğu formatlarla veya kanallarla ciddi bir korelasyon göstermesi son derece doğal.

Günümüzde Webtrends gibi ücretli veya Google Analytics gibi ücretsiz web analizi araçları yardımıyla ziyaret kaynaklarının, e-ticaret sitesinde yarattığı performans (ziyaretçi hacmi, üye adedi, satış cirosu, ...) kolayca ayrıştırılabiliyor. Fakat son yıllarda yapılan araştırmalara göre tüketiciler; üye olmadan veya alışveriş yapmadan önce siteleri birden fazla kez ziyaret ediyorlar. Bu nedenle analizleri daha da derinleştirmek önem kazanıyor. DoubleClick gibi gelişmiş teknolojilere sahip reklam sunucuları (adserver) kullanılarak bir sitenin, ziyaretçilerinin reklamları hangi sitede görüp hangisinde tıkladığına varıncaya kadar site dışındaki iletişimi de detaylı olarak ölçmesi mümkün. Önümüzdeki dönemde e-ticaret firmalarının ciroları ve sektörün toplam büyüklüğü arttıkça aşağıdaki senaryolara benzer, çoklu kanalları içeren detaylı analizlerin önem kazanacağına hiç şüphe yok.

Atfetme (Yükleme) Modellemesi (Attribution Modeling) olarak isimlendirilen bu analizler ile yeni bir üyeyi veya müşteriyi siteye çekerken kullanılan tüm kanallar, bir arada değerlendirilip performans ağırlıklarına göre gerçek maliyetler veya katma değerler ayrıştırılmaya çalışılıyor. Alışveriş öncesindeki son kaynak mı önemlidir, yoksa siteye ilk ayak bastıran kaynak mı, veya üzerinden en çok ziyaretçi çeken kaynak mı? Bunun için de reklamı bir sitede görüp tıklamayan kişilerin davranışlarından, reklama tıklayanların gerçekleştirdiği aksiyonlara; hatta bunların birbiri üzerindeki destekleyici etkilerine varıncaya kadar detaylı verileri içeren analiz araçları kullanılıyor. Bu alan ilginizi çektiyse performans atfetme konusu için oluşturulmuş bir çok temel veya detaylı bilgi kaynağını gözden geçirmeniz faydalı olacaktır. Böyle modeller oluşturulurken karşılaşılabilecek problemleri de önceden değerlendirmeniz iyi olacaktır.

Sağlıklı Bir AdWords Atfetme Modellemesi Oluşturabilmek İçin Hangi Veriler Kullanılmalı?
Google’ın reklam programı AdWords’ün raporlama özellikleri üzerinden bu konuyu örnekleyebilmek için, aşağıdaki gibi bir alışveriş akışı düşünelim:

Tüketici, önce görüntülü reklam ağında banner'ımızı görmüş fakat tıklamamış. Sonrasında arama motorunda yaptığı bir aramada reklam aracılığı ile sitemize gelmiş fakat alışveriş yapmamış. Aynı tüketici, aradan belli bir süre geçtikten sonra arama motorunda ürüne özel bir arama yapmış ve reklama tıklayıp geldiği sitemizden alışveriş yapmış. Bu akışı içeren atfetme modelini kurabilmek için (yani tüketici ile iletişim kurduğumuz hangi noktanın alışverişteki etkisinin ne kadar olduğunu anlayabilmek ve yatırımlarımızı bu çerçevede yönetebilmek için) ihtiyacımız olan raporlar aslında elimizin altında:

ADWORDS kampanyaları içindeki Dönüşüm İzleme (conversion tracking) raporları ve Arama Ağı Dönüşüm Hunileri (search funnels) verileri yanında görüntülü reklam ağındaki reklamlar için Görüntüleme Dönüşümü (view-through conversion) değerlerinin de analiz içerisine eklenmesi, tüm faktörlerin işin içine katılması açısından önem taşıyor.

Bunlar yanında ANALYTICS raporları içerisindeki Dönüşüm Hedeflerinin (goal) ve E-Ticaret Raporlamasının (e-commerce module) verileri ile Çok Kanallı Dönüşüm Hunileri (multi-channel funnels) raporlarının sağladığı değerlerin de tüm analiz içine ayrı faktörler olarak katılması gerekli. Hatta Google Analytics Premium versiyonu içerisinde yer aldığı belirtilen Atfetme Modellemeleri ile farklı modeller uygulamak da analizin tutarlılığını güçlendirecektir.

Kısaca, AdWords Dönüşüm İzleme ve Analytics raporlarının ölçtüğü dönüşümlerin farklı olduğunu ve bunları nasıl harmanlayabileceğinize dair sağlıklı modeli oluştururken; Arama Ağı ve Çok Kanallı Dönüşüm Hunileri raporlarında göreceğiniz Desteklenen Dönüşümleri (Assisted Conversions) de analize dahil etmeniz gerektiğini hatırlatmak istiyorum. Kampanya sonunda elde edilen gösterim ve tıklama (site ziyaretleri) adetlerinin; modelinize dahil edilmeyen (gelecekte potansiyel müşteriler yaratacak) ek katma değerler olduğunu da mutlaka hesaba katın.

Türkiye'deki ve Yurt Dışındaki E-Ticaret Etkinliklerinden Hangilerini Biliyorsunuz?

2012-01-06T23:18:00.021+02:00

Türkiye’de 2011 yılı içerisinde önemli konuşmacıların ve dinleyicilerin katıldığı e-ticaret etkinlikleri organize edildi. Bu konferansları, önümüzdeki dönemlerde sektörel toplantılara katılmayı planlayanlar için listelemeye çalıştım:

4ixchange

Eticad - İftarda Buluşalım E-Ticaret Konuşalım

Eticaret Zirvesi

Etid - E-Ticaret ve E-Ticaret Girişimciliğinde Başarının Sırları

Etohum Girişimcilik Zirvesi

Webrazzi Summit

Bu etkinliklerin yanında Google, Mastercard ve Paypal gibi firmalar da ağırlıklı olarak e-ticaret firmalarının katıldığı özel toplantılar organize ettiler.

Yurt Dışındaki E-Ticaret Etkinlikleri

Türkiye dışında organize edilen etkinliklere katılmayı isteyenlerin sayısı da her geçen yıl artıyor. Bildiğim ve bulabildiğim etkinlikleri web siteleri ile birlikte aşağıda paylaşmaya çalıştım. Siz de bu listede yer almayan ve önemli olduğunu düşündüğünüz etkinlikleri gönderebilirseniz; daha sağlıklı bir bilgi kaynağı yaratmış oluruz.

ABD
eTail West
Internet Retailer
Mobile Commerce
Shop.org Summit

Almanya
E-commerce Conference
European Venture Market

Avustralya
Online Retailer

Belçika
E-Commerce Conference

Brezilya
E-Commerce Brazil Forum

Çin
Ece-China
Mobile Payment

Fransa
B-commerce
E-Commerce Paris
VAD E-Commerce

Güney Afrika
On-line Retailing

Hindistan
E-Commerce & Payments World
eRetailing Conference
Internet Retail Expo

İngiltere
Ecommerce Expo
eTail Europe
Internet World
Mobile payments and NFC

İspanya
E-Commerce Summit
EEC Conference

Malezya
E-Commerce Conference

Meksika
E-commerce Day

Rusya
Ecommerce Russia & CIS

Singapur
E-Commerce & Payments World Asia

Dijital Dünyada 2011 Yılının Özeti ve 2012 Yılı İçin Beklentiler

2012-01-01T19:16:00.005+02:00

2012 yılında herkes için sağlık ve huzur diliyorum. Yeni yılda dijital iletişim ve e-ticaret konularında önemli gelişmeler yaşanacağından hiç kimsenin şüphesi yok. 2011 yılı boyunca dijital dünyada yaşananları özetleyen ve 2012 yılı için global beklentileri toparlayan aşağıdaki üç rapor, önümüzdeki yıla farklı bir vizyon ile bakmanızı sağlayacaktır:

Kleiner Perkins Caufield Byers (KPCB): 2011 Yılı İnternet Trendleri

eMarketer: 2012 Yılı için Anahtar Dijital Trendler

Mashable: 2012 Yılı için Dijital Medya ve Reklamcılık Trendleri

2011 yılında Türkiye e-ticaret sektöründe önemli gelişmeler yaşandı. 2012 yılının ilk gününde bunları kısaca hatırlatmaya çalıştım:

Büyük holdinglere bağlı (Örn. Morhipo) ve farklı iş modellerine sahip (Örn. Zizigo) birçok e-ticaret sitesi yanında lider perakendecilerin e-mağazaları (Örn. LC Waikiki), açıldı.

E-ticaret sektörü dernekleri, 3’e çıktı: Eder, Eticad ve Etid.

Türkiye'deki ilk Online alışveriş festivali, (Mastercard e-fest) yapıldı.

Uluslararası e-ticaret firmaları, Türkiye’de faaliyete başladı (Örn. Gittigidiyor – eBay) veya faaliyette bulunan firmalara yatırımcı oldu (Örn. Ciceksepeti – Amazon).

Uluslararası yatırım firmaları, Türkiye’deki firmaların çoğunluk ortağı (Örn. Markafoni – Naspers) veya yatırım ortağı (Örn. Trendyol – Tiger Global & KPCB) oldu.

Dünyada lider (Örn. PayPal) veya yerel (Örn. iPara) Online ödeme sistemi firmaları, Türkiye’deki faaliyetlerine başladı.

Oyun Pazarının Dinamiklerini ve Son Dönemde Kazandığı Önemin Nedenini Biliyor Musunuz?

2011-12-17T16:21:00.010+02:00

Global dijital oyun pazarının 2011 yılı itibariyle 74 milyar dolar ciroya ulaşacağı tahmin ediliyor. Türkiye için tahmin edilen rakam ise 150 milyon dolar seviyelerinde. Sanırım bu bilgiler üzerine bir kısmınız, dünün atari oynayan çocuklarının, yaşları ve gelirleri büyüdükçe PlayStation'lara terfi edip oyun pazarını da büyüttüğünü düşünüyor. Aslında durum tam da öyle değil.

Video oyuncularını temel olarak üç ana grupta toplayabiliriz: profesyonel oyuncular (hardcore gamers), düzensiz oyuncular (casual gamers) ve paylaşan oyuncular (social gamers):
1) Konsol oyunları olarak ifade ettiğimiz televizyona bağlanarak oynanan ve daha çok profesyonel oyuncu diye niteleyebileceğimiz kişilerin tercih ettiği oyunlara ait global pazar, 300 milyon dolar seviyesinde (Uncharted 3 piyasaya çıktığı ilk 3 günde 100 bin kopya satılmıştı.). Bu kategorideki gelirin büyük bölümü, oyun kopyalarının satışından oluşmakta. Gelirlerde önemli bir payın Guitar Hero gibi video oyunları içinde yeni çıkan şarkıların satın alınabildiği dijital mekanizmalar olduğunun altını çizmemiz gerekli.
2) Düzensiz oyuncular ise bilgisayarlarda yüklü gelen oyunları veya websitelerindeki flash bazlı oyunları oynamayı tercih eden kişilerden oluşuyor. Bunların yanında da iPhone başta olmak üzere akıllı telefonlar üzerinde geliştirilen mobil oyunları içeren bu kategorinin sektörel gelirleri ise oyun uygulamaları veya ek bölümleri için talep edilen indirme ücretlerinden oluşuyor.
3) Sosyal oyunlar diye nitelediğimiz ve sadece ABD’de 1 milyar dolarlık bir pazar haline gelen oyun pazarı ise büyük oranda oyun içindeki mikro ticaret (sanal ürünlerin satışı) ile gelir yaratıyor. Son dönemde AdMob ve diğer mobil reklam firmalarının geliştirdiği projeler ile reklam gelirleri üzerinden parasallaştırılan oyunlarda da ciddi bir artış bulunuyor.

Mobil Oyun
Oyunların mobil hale gelmesinin, 80’lerde yaygınlaşan Casio saatlerdeki basit grafiklere sahip kayak ve futbol oyunları ile 90’larda efsaneleşen Tetris cihazları ve Gameboy’larla başladığını düşünebiliriz. Mobil cihazların son yıllarda gerek donanım, gerekse İnternet bağlantısı konusundaki gelişimi sayesinde video oyunları, bu platforma uyarlanıp daha kişisel ve etkileşimli hale geldi. Nokia’nın oyun telefonu Engage’den Rovio’nun dünyaca ünlü bir fenomen haline gelen dokunmatik mobil platform oyunu Angry Birds’e geçen zaman aslında çok kısa. Evlerimizde televizyonlara bağlanan konsollardan cep telefonlarımıza yüklenen paylaşımlı oyunlara uzanan bu süreç, oyun oynamanın yaygınlaşmasını sağladı.

Sosyal Oyun
Oyunların çoklu olarak oynanması aslında sosyal oyun ile başlamadı. Bu durum geçen hafta halka açılan Zynga’nın FarmVille’sinin çok öncesine dayanıyor. Sosyal oyun tarihçesinin çoklu oyuncu ve gerçek zamanlı oyun platformlarına dayandığını söyleyebiliriz. Bu ön dönemde profesyonel oyuncular, dünya çapında tanınan ve çoklu platformlarda oynanan World of Warcraft ve Counter Strike gibi oyunlarla, paylaşımlı oynama keyfini oluşturdular.

Facebook gibi sosyal paylaşım platformları üzerinde kurgulanan oyunlar, bireysel başarı yerine kollektif kazanmanın anahtarı olan paylaşımın ekseninde kısa sürede ciddi bir kullanıcı tabanına ulaştı. Günümüzde kullanılan haliyle sosyal oyunlarla ilgili belirtmemiz gereken önemli ayrıntılardan biri de hiçbir zaman oyun sektörü ile ilişkilendirilememiş olan orta yaşlı kadın ve erkeklerin bu yapıya kolayca dahil olması oldu.

Sosyal oyun üreten firmaların temel olarak iki iş modeli bulunuyor: başka bir ülkede yaratılmış / yazılmış oyunları dil ve kültür için lokalize etmeyi ifade eden Platformculuk (Publisher) ve bir oyunu sıfırdan yazmayı ifade eden Geliştiricilik (Developer). Dünya’da son dönemde çok popüler hale gelen sosyal oyunlar konusunda Türkiye’de projeler yapan birçok firmadan Gamester’ın geliştirme ağırlıklı projeleri ve Peak Games’in platform ağırlıklı gücü global ölçekte değer buluyor. Bu firmaların başarılarının bir nedeni de Türkiye’de Facebook üzerinde 10 milyonlarca kişinin oyun oynadığının tahmin edilmesi.

Dijital Oyunların Geleceği
Oyun sektörü; klasik çizgisinde iki boyutlu ve konsollu klasik video oyunu tecrübesini, hareket algılama ve 3 boyut teknolojileri ile zenginleştirme yoluna giderken gerçek zamanlı ve geniş katılımlı sanal dünya platformlarını büyütüyor. Bu performansı yüksek fakat karmaşık video oyunu tecrübesinin tam karşısında ise oynanabilirliği yüksek, sosyal paylaşımla zenginleşen tecrübeye sahip ve mobil cihazlarla her an etkileşim kurulabilecek bir sosyal oyun dünyası (SoMoGa – social mobile game) yer alıyor. Electronic Arts gibi her iki tarafta da ilerlemeyi tercih eden firmalar, şimdilik büyümenin tüm kategorilerde birden yaşanacağını düşünmemize neden oluyor.

Oyun dünyası üzerinde bu kadar detaylı bir şekilde durmamın nedeni; eğitim ve iş hayatı gibi (gerçek) konuların da Oyunlaştırma (Gamification) adı altında değişmeye başlaması. Bu süreç, iç dinamiklerin oyun mekanizması üzerinden yeniden kurgulanması anlamına geliyor. Oyunlaştırma konusunda Skylife ve Webrazzi'deki iki yazıda daha detaylı bilgilere ulaşabilirsiniz.

Yeni Bir Üyenin veya Müşterinin Gerçek Değeri Nedir?

2011-12-11T16:41:00.015+02:00

İnternet, tüketicide algıyı oluşturan marka pazarlamasından, alışveriş sonrasında yaşanan memnuniyete kadar her şeyin kolayca ölçümlenebildiği bir platform. Birçok sektörde firmalar, olgunlaşma evrelerine geçtikten sonra, müşteri ilişkileri ve sadakat programları ile tüketicileri detaylı şekilde incelemeyi tercih ediyor. E-ticarette tüm süreçlerin gerçek zamanlı raporlamaya açık olması sebebiyle her büyüklükteki firma, raporlamanın rahatlığından fayda sağlayabiliyor. Dolayısıyla elektronik ticaret sektöründe faaliyet gösteren firmaların en önemli avantajları, performans sağladıkları kanalları en doğru şekilde analiz edip pazarlama yatırımlarını bu kanallara aktarabilmeleri.

Uzun yıllar boyunca internette faaliyet gösteren firmalar için en önemli performans ölçütü cirosal etki (ciro / gelir getirisi) oldu. Buna göre herhangi bir pazarlama yatırımının karşılığında oluşan satış gelirinin, ortaya çıkan maliyetten yüksek olduğu iletişim kanalları, başarılı olarak değerlendirildi. Hatta firmalardan bir kısmı zaman içerisinde ortalama sepet tutarlarını analizi edebilecek veri birikimine sahip hale geldi. Ve bu firmalar, oluşan sipariş hacmini (sipariş getirisi) ana gösterge olarak kullanmayı tercih etmeye başladılar.

Klasik e-ticaret sitelerinde gezinen tüketiciler bir ürünü almaya karar verdiklerinde üyelik, bir seçim olarak karşılarına çıkıyordu. Bu dönemde farklı iş modeline sahip sitelerde özel raporlamalar da yapılıyordu. Teklif verme gibi özellikler sayesinde üye adedinin doğrudan ciro ile bağlantılı olduğu iş modelleri için, üyeliğin artışı da ek bir faktör olarak performans değerlendirmelerine girdi. Üye olan bir kişinin maliyetini optimal düzeyde tutarak (yeni üye maliyeti) müşteri hacmini geliştirme hedefi; özel ve grup alışveriş sitelerinin ortaya çıkması ile daha da yaygın hale geldi. Anlık satış yöntemlerini başarılı şekilde internete uyarlayan bu üyelik bazlı modeller, pazarlama yatırımlarının orta vadedeki etkisinin görülebilmesi açısından da internet reklamcılığına olumlu katkı sağladılar. Maliyet odaklı bu analizler yapılırken haliyle, yeni üyelerin ortalama olarak yapmaları beklenen harcama tutarları da göz önüne alınmaya gayret edildi.

Fakat bir yeni üyenin veya müşterinin firma için gerçek katma değerini, tek veya birkaç işlem üzerinden hesaplamak, yeterli bir analiz değil. Bu nedenle bir müşteriden tüm ticari ilişki süreci boyunca edinilebilecek toplam geliri ifade eden Yaşam Boyu Müşteri Değeri (customer lifetime value) konsepti her sektörde olduğu gibi e-ticarette de gittikçe daha önemli hale geliyor. Türkiye'deki profesyonellerin de önemli tespitler yaptığı bu değeri ölçümleyebilmek için akademik çalışmalar yapılması yanında, Online araçlar da oluşturuldu. Bu çalışmaları e-ticarete uyarlayabilecek eleştirel analizler içeren projeler üretilmesi, sağlıklı ölçümleme yöntemlerine ulaşılması açısından son derece önemli. Bu analizlere, yapılan doğrudan alışveriş yanında referans aracılığı ile yaratılan ek müşteri geliri eklenerek, sosyal ticaretin etkisi de ayrıştırılabilir. Bu konuya Seth Godin de bir yazısında değinmişti.

Yazının başlığındaki soruya dönersek; yeni bir üyenin veya müşterinin değeri, daha sonra yapacağı ve yaptıracağı tüm alışverişlerin değerleri göz önüne alınarak, daha sağlıklı bir şekilde değerlendirilebilir. Bu da ancak çok boyutlu bir analiz süreci sonunda mümkün olabilir.

Görsel Kaynak: www.retargeter.com

Türkiye'de Dijital Dünyaya Dair Son Dönem Etkinliklerinden Kısa Bir Özet

2011-12-04T12:36:00.008+02:00

2011 yılı, dijital dünyaya dair etkinlikler açısında çok zengin geçiyor. Son dönemde katıldığım etkinliklerden aklımda kalanları, özet bir yazıda sizlerle paylaşmak istedim:

DIGITAL AGE
Richard Stacy (Stacy Consulting), Gartner Hype Cycle modelini, sosyal medya stratejilerinin şirketler tarafından yanlış anlaşılıp uygulandığını gösterecek şekilde sosyal pazarlamaya uyarlamış. Richard, firmaların sosyal platformlarda takipçilerini yönlendirmesini değil; tüketicilerin marka ile ilgili paylaşımlarını takip etmesini ve bu noktalarda onlarla etkileşim kurmasını önerdi.

WEBRAZZI SUMMIT
Gerek konuşmacı gerekse katılımcı olarak yurt dışından bu kadar fazla girişimci ve yatırımcıyı bir arada görmek, Türkiye’nin dijital dünyada artan uluslararası öneminin en net kanıtıydı.
Sidar Şahin (Peak Games), internet firmalarının değerlemesinin kolay bir süreç olmadığını ve büyüme aşamasındaki firmalara klasik finansal gelir gider dengesi ile bakmanın yatırımcılar için öngörüsüz bir yaklaşım olduğunu belirtti. Kısa dönemde karlılık ısrarının firmanın büyümesini önleyeceğini ve bu nedenle hızlı büyümeler yaşanan yeni ticaret dünyası dinamiklerinin, geleceği / tüketiciyi iyi okuma üzerine kurulduğunu ekledi.

THINK RETAIL
Peter Fitzgerald (Google), mobil cihazların her geçen gün tüketiciler için hem araştırma hem de alışveriş yapma açısından önemli hale geldiğini vurguladı. Cep telefonlarının akıllı hale gelmesi ile tüketicilerin alışveriş tecrübesinin zenginleştiğini; mobil arama oranlarının %10’ların üzerine çıkması gibi veriler ile Wallet gibi dijital cüzdan projeleri üzerinden anlattı. Tesco’nun Kore’de mobil ticaret konusunda ödül alan projesinin tanıtım videosunu izlemenizi öneriyorum.

E-TİCARET ZİRVESİ
David Rowan(Wired), ticaretin artık sosyal (social), yerel (local) ve mobil (mobile) üçlüsünün yakınsamasını ifade eden SOLOMO üzerinde yükselmeye başladığını belirtti. Yıllar önce e-ticaret konusunda çağının çok ilerisinde fikirler üreten fütüristlerin bulunduğunu kanıtlayan bu reklam filmini izlemenizi öneriyorum.

Türkiye Özel Alışveriş Pazarı Ne Durumda?

2011-11-18T20:33:00.005+02:00

Türkiye'de uzun yıllardır İnternet üzerine özgün içerik paylaşılan en önemli dijital kaynaklardan biri şüphesiz Webrazzi. Bu sitede geçen ay konuk yazar olarak yayınlanan yazımı sizlerle paylaşmak istedim.

eMarketer’ın yayınladığı son raporlardan birine göre ABD’de özel alışveriş siteleri arasında en çok ziyaret edilenler Beyond the Rack dışında, Amazon’un alt kategorisi olan My Habit ve eBay’in alt kategorisi olan Fashion Vault olarak ortaya çıkmış. E-ticaret sektörünün büyük oyuncuları bu iş modelinde de ciddi bir paya sahip olmuşlar.

Türkiye’de de yakın zaman önce Gittigidiyor ana sayfasını yenileyip Günün Fırsatı bölümünü daha görünür hale getirmiş ve Şehir İndirimleri bölümü altında günlük indirim kuponlarına yer vermişti. Hepsiburada ise Hepsi1000GO alt bölümünü yaratmış, fakat bu yaz itibariyle faaliyetini askıya alıp grup şirketi olan Daybuyday ile bir işbirliğine gitmeyi tercih etmişti.

Peki Türkiye’deki özel alışveriş sektöründe son durum ne?

1V1Y: Sektördeki en yeni site olan isminin uzun hali ile Bir Varmış Bir Yokmuş; perakende alanda çok önemli firmaların bir araya gelerek oluşturduğu bir ortak İnternet alışveriş platformu. Hem sezon ürünlerinin hem de özel alışveriş konseptindeki sınırlı sayıdaki ürünlerin satıldığı bu site, gerek kurucu firmaların tedarik konusunda sağlayacağı avantajlar gerekse tanıtım konusunda ortaya çıkabilecek sinerji sayesinde ciddi bir potansiyele sahip.

ALAMARKA: Üyeleri bulunan sitelerle birleşerek müşteri bazını genişletmek gibi farklı bir büyüme stratejisi izleyen site, Besincicadde.com satın alması sonrasında yoluna devam ediyor.

CLUBBOON: Her gün önemli markalara ait kampanyalar çıkarak faaliyetine devam ediyor. Her gün önemli markalara ait kampanyalar çıkarak faaliyetine devam ediyor. Kadın ve erkeklere yönelik olmanın yanında çocuk ve ev kategorileri ile dikkat çekiyor.

DAYBUYDAY: Çok fazla sayıda markada kampanyayı aktif tutarak Doğan Grubu’nun İnternet tecrübesini bu sektöre aktarmaya çalışıyor. Kampanyaları üyelik arkasına saklamayarak tüm ziyaretçilere açık tutuyor.

ENMODA: Doğuş Grubu’nun bir İnternet projesi olan site, Vogue Türkiye’nin sektör birikimi ile bir sinerji oluşturmaya çalışıyor. Dünyaca ünlü premium markaları avantajlarla sunarken ünlü kişilerin kıyafetlerine sahip olunabilecek fırsatlar da sağlıyor.

LIMANGO: Avrupa'nın en önemli e-ticaret gruplarından olan Otto'ya bağlı olan site; Turkcell ve P&G gibi önemli iş ortaklarıyla çapraz satış projelerini başarılı şekilde uyguluyor. LimangoTech ve LimangoKids gibi özelleşmiş alt kategoriler yaratmanın yanında, video ürün tanıtımları ve mobil alışveriş uygulaması gibi yenilikçi yaklaşımlar geliştiriyor.

MARKAFONİ: Türkiye'de özel alışveriş modelini ilk kez uygulayan ve hisselerinin çoğu yakın bir tarihte Naspers Grubu’na geçen site, son dönemde outdoor iletişimi ve televizyon reklamları ile marka algısını geliştirmeye çalışıyor. Diğer taraftan da aynı gruba ait girişimler olan Zizigo ve Misspera siteleri ile ayakkabı ve kozmetik alanında sezon ürünlerini fiyat dışındaki avantajlarla tüketicilere sunuyor.

MORHİPO: Ciddi bir tedarik gücüne sahip olan Boyner Grubu’nun İnternet üzerindeki alışveriş merkezi olarak değerlendirebileceğimiz sitede hem sezon ürünleri hem de özel alışveriş konseptine uygun kampanyalar bulunuyor. Özellikle gönderim konusundaki hızı ile önemli bir farklılık yaratıyor.

TRENDYOL: Dünyaca ünlü İnternet yatırım firmaları olan Tiger Global ve Kleiner Perkins'in ortakları arasına girdiği site, modacılarla birlikte ses getiren projeler gerçekleştirdi. Edinilen ciddi müşteri deneyimi birikimi ile Milla isimli kendi markasını yaratıp konumlama başarısını gösterirken Facebook Mağazası gibi satış kanallarını artıracak projeleri de uygulamaya sokuyor.

VİPDÜKKAN: ePlanet Capital’den aldığı yatırım ile pazarlama stratejilerini geliştirerek üye kazanım hedefiyle yoluna devam ediyor.

Türkiye'de genel kategorilerde kampanyalar sunan yukarıdaki siteler dışında, belli alanlardaki ürünler konusunda özelleşmiş siteler de bulunuyor. Çocuklara yönelik ürünler konusunda Minimoy, iLab'in ortaklarından olduğu Unnado ve eBebek'in kardeş projesi Paramini sitelerini sayabiliriz. Ev dekorasyonu üzerine ürünler sunan özel alışveriş siteleri olarak da Evim.net ve Bonvagon faaliyetlerine devam ediyor.

İnternet Reklamcılığının Türkiye’deki Kısa Tarihçesi

2011-10-30T16:12:00.009+02:00

eMarketer’ın yayınladığı rapordan aldığım aşağıdaki tabloya göre ABD’deki İnternet reklamcılığı harcamasının %20’den fazlasını perakende sektöründeki firmalar yapıyor. Bunun şüphesiz en önemli nedeni, İnternet üzerindeki iletişimin Online alışveriş sitelerinin cirolarına etkisinin, net bir şekilde ölçümlenebiliyor olması. Ve bu sayede de İnternet reklamlarının, e-ticaret firmaları için satış kanalı olarak konumlanması mümkün oluyor.

Türkiye’de Online alışverişin son dönemdeki yükselişinin en önemli faktörleri olarak özel indirim / fırsat iş modeli ve tüketici profilinin değişmesi kabul ediliyor. Bunların yanında, Türkiye’nin İnternet reklamcılığı konusunda dünya standartlarında bir ekosisteme sahip olmasının da payı hiç azımsanmamalı. Ölçümlemeye önem veren pazarlama profesyonellerinin başarılarının ve sayılarının hızla arttığı bu dönemde; sektörde yaşanılan önemli değişimleri, ücretlendirme modelleri üzerinden kısaca hatırlatmak istedim.

2000’li yılların başında web sitesi dahi olmayan firmaların faksla gönderdikleri görselleri popüler portallarda yayınlama talepleri ile bile karşılaşılan İnternet reklamcılığı sektörü ile Türkiye, ilk kez 1997 yılında tanıştı. Bu yıl içerisinde ziyaretçisi yüksek portallarda statik banner yayınını gün başı maliyetlendirme yöntemi (Cost per Day / CPD) ile ücretlendiren ilk yayıncı ağı Medyaweb faaliyete başladı.

2000 yılında, AdServer üzerinden web sitelerinde banner gösterimini başlatan Zap Medya kuruldu. Günümüzde görsel reklamlarda bir standart olan bin gösterim başı maliyetlendirme (Cost per Thousand Impressions / CPM) o dönemde başladı. Uzun yıllar boyunca açıklanan İnternet reklam harcamaları listelerinin altında kaynak olarak Zap Medya'nın olduğunu hatırlayanlar vardır. Bu dönem ile birlikte ortaya çıkan Online reklamcılık ağları, sitelerle yaptıkları toplu anlaşmalar sayesinde İnternet reklamcılığının gelişmesine önemli katkıda bulundular. Özellikle yaygın kullanılan messenger ürünü ile MSN, en önemli medya ve haber sitelerinden oluşan ağı ile Medyanet, kendine ait sitelerde yeni teknolojiler içeren özel projeleri hayata geçirebilmesi ile Virgül ve geniş site ağı yanında Linkz gibi yenilikçi reklam modeli ile Reklamz öne çıkan reklam ağları oldular.

2004 yılında AdWords reklam programını Türkiye için yerelleştirmeye başlayan Google, sonuçları raporlanan performans temelli İnternet iletişimini sektöre tanıttı. Google, hem arama motoru ağının gücü, hem de çok geniş bir site ağına sahip olması sayesinde birçok fiyatlama modelini uygulayabilmenin avantajına sahip olarak, tıklama başı maliyetlendirme (Cost per Click / CPC) ile fiyatlamayı, Türkiye’de sektör standardı olarak oturtmayı başardı.

Uzun yıllardır dünyada kullanılan ve aksiyonun ücretlendirildiği bir model olan üyelik veya sipariş edinme başına maliyetlendirme (Cost per Acquisition / CPA) ise Türkiye macerasına 2005’te Gittigidiyor Ortaklık Programı ile başladı. Bu modelin, iş ortaklığı programı (Affiliate) olarak adlandırılan reklam ağı uygulaması ise, Türkiye'de 2009’da kurulan Gelir Ortakları ile tanınıp 2011 yılı içinde faaliyete başlayan uluslararası platform Zanox ile zenginleşti.

Gelecekte Türkiye'de hangi yeni Online reklam modelleri ile karşılaşabileceğimizi düşündüğümüzde, sosyal medyanın kullanımının artışına paralel olarak etkileşimin ücretlendirileceği modellerin ortaya çıkacağını değerlendirebiliriz. Yurt dışında çok uzun süredir Facebook, Twitter ve YouTube gibi platformlar üzerindeki kullanıcıları, performans tabanlı olarak hedeflemeye yönelik olan, etkileşim başına maliyetlendirme (Cost per Interaction / CPI ) modelleri konuşuluyor. Hatta YouTube, kısa süre önce reklam videoları için yalnız izlendiğinde ödeme yapılacak bir ücretlendirme modeli olan izlenme başına maliyetlendirmeyi (Cost per View / CPV) denemeye başladığını duyurdu.

Türkiye, Mobil Ticaret Devrimini Ne Zaman Yaşar?

2011-10-13T01:35:00.005+03:00

Mobil cihazların kullanım artışına paralel olarak bu cihazlar üzerindeki işlemleri kapsayan ticaret (mobil ticaret) hacmi de hızla artıyor. Trustvesta’nın açıkladığı son araştırmadan aldığım aşağıdaki grafikte görebileceğiniz gibi 2014 yılında dünyadaki toplam mobil ticaret cirosunun, 23 milyar dolara yükseleceği öngörülüyor.

Mobil ticaretin büyümesindeki en önemli faktörlerin başında akıllı telefonların penetrasyon artışı geliyor. Sürekli İnternet bağlantısına sahip ve kullanımı rahat olan bu cihazlar sayesinde tüketiciler; alışveriş araştırmalarını, süreçlerini ve ödeme tercihlerini zenginleştirme şansına sahip oluyor. Morgan Stanley’in geçen yıl yayınlanan raporunda 2012 yılında dünyadaki toplam akıllı telefon adedinin toplam bilgisayar adedini geçeceği öngörülmüştü. Tabletlerin ve Android işletim sisteminin son dönemde yarattığı ivme, bu öngörüyü çok daha ileriye götürmemize neden oluyor.

Türkiye Mobil İnternet ve Ticaret Verileri

Türkiye, mobil iletişim alanında dünyada çapında yeri olan ülkelerden biri. 2011 yılı itibariyle 64 milyona yaklaşan cep telefonu hattı ve 25 milyona yakın 3G mobil İnternet kullanıcısı, ülkemizin potansiyelini net bir şekilde ortaya koyuyor. Nüfusun %20’sinin bilgisayarları üzerinden İnternet’e bağlandığı Türkiye’de İnternet kullanıcıları, aslında bundan çok daha yüksek bir oranda mobil cihazları üzerinden bağlanıyor. %21’lik aktif mobil İnternet kullanıcı oranı, Iab’nin son yayınladığı raporda Avrupa’da mobil İnternet kullanıcı penetrasyonunun bilgisayarı geçtiği tek ülke olarak (tarihe) geçmemizi sağladı.

Ipsos’un mobil İnternet ve ticaret üzerine son yayınladığı araştırmaya ait veriler, Ourmobileplanet sitesinde yer alıyor. Bu araştırmaya göre Türkiye, akıllı telefon penetrasyonunda %14 ile Japonya’dan daha ileride görünürken %25-35 bandındaki ABD ve Çin’in gerisinde görünüyor. Akıllı telefonlar üzerinden yapılan ticareti ele aldığımızda ise Türkiye %19 ile bölgedeki en düşük oranlardan birine sahip. Bu konudaki tek sevindirici istatistik ise mobil cihazlar üzerinden alışveriş ile ilgili araştırma alanında: Türkiye’de ABD ve İngiltere’den bile daha yüksek bir oranda %40’ın üzerinde mobil araştırma yapıldığı ortaya çıkmış. Hatta kıyafet kategorisindeki mobil araştırma oranında %43 ile dünyadaki sayılı ülkelerden biri olduğumuzun altını çizelim. Yoğun olarak araştırma için kullandığımız cep telefonlarımızın ‘akıllandıkça’ dünyadaki trendlere benzer şekilde, alışveriş için de yaygın olarak kullanılacağını öngörebiliriz. Son dönemde Türkiye’de özellikle Android işletim sistemine sahip telefonların hızla artan hacmi, kısa sürede akıllı telefon penetrasyonu ve sonrasında da mobil ticaret konusunda atılım yapacağımızın önemli bir göstergesi olarak değerlendirilebilir.

Türkiye Online Ödeme Sistemleri Sektöründeki Son Gelişmelerden Haberdar Mısınız?

2011-10-10T23:58:00.008+03:00

Türkiye e-ticaret sektörü, 2011 yılı itibariyle tüketicilerde oluşan İnternet’ten alışveriş alışkanlığı ve global İnternet yatırımı firmalarının katılımı ile sağlıklı bir yapıya kavuştu. Bunun bir başka göstergesi de banka ve diğer klasik ödemelere alternatif olan İnternet’e özel ödeme sistemlerinin, Türkiye’de faaliyete başlamış olmaları. Avrupa genelinde yapılan araştırmaların en güncellerinden birinden aldığım aşağıdaki grafikte görebileceğiniz gibi tüketicilerin İnternet alışverişlerinde en çok tercih edilen yöntem %72 ile kartla ödeme olurken onu %38 ile havale izliyor.

ABD’de yapılan araştırmalara göre ise Paypal gibi alternatif ödeme sistemleri, iki yıl önce %49 olan kullanım paylarını 2010 yılı itibariyle %62’ye yükselterek kredi kartlarının ardından en çok tercih edilen ikinci ödeme sistemi haline gelmiş. Türkiye’de yapılan araştırmalara baktığımızda kapıda ödeme sistemini başarılı şekilde uygulayan Yemeksepeti dışındaki sitelerde tüketicilerin ağırlıklı tercihinin kredi kartı ile ödeme yönünde olduğu ortaya çıkıyor.

Türkiye’deki e-ticaret sitelerinde bulunan ödeme yöntemleri

Alternatif ödeme sistemleri: 2011 yılında e-ticaret ekosistemindeki en kayda değer gelişmeler, bu kategoride gerçekleşti. Global ödeme sistemleri ile yerli girişimler, Türkiye’deki faaliyetlerini son dönemde başlattılar. eBay’in sahip olduğu ve bu alandaki en büyük global şirket olan Paypal, 2011 yılında Türkiye ofisini açtı ve tüketicilerin daha rahat kullanabilmesi için para birimi gibi birçok fonksiyonunu lokalize etti. Naspers Grubu’na bağlı, sahtecilik kontrolü konusunda gelişmiş ürünleri bulunan PayU da kısa süre önce faaliyete başladı. Türkiye’den mobil ödeme uzmanlığına sahip bir İnternet girişimi olan 3Pay de bu yıl içinde kuruldu. Gittigidiyor.com kurucularının, şimdiden yaptıkları ortaklıkları konuşulmaya başlanan yeni projesi olan iPara’nın da bu yıl içerisinde tanıtılması bekleniyor. Bu ödeme teknolojilerinin, taksitle alışveriş yapma gibi kendine özgü alışkanlıkları bulunan Türkiye’deki tüketicilere göre özelleştirilmesi ile e-ticaret sektörünün en çok problem yaratan parçalarından biri tamamen çözümlenmiş olacak.

Kart ile ödeme: Bankaların kredi kartları veya ATM kartları ile yapılan ödemeleri içeriyor. Web sitesinin bankalardan edindiği sanal POS üzerinden veya bankaların ortak ödeme sistemleri üzerinden işlem görüyor. Kısa süre içerisinde ödeme doğrulanıp satın alma işlemi sonlanıyor. 3DSecure gibi gelişmiş sahtecilik önleme teknolojileri sayesinde sitelerin çalıntı bilgilerle yapılan alışverişten zarar görmesinin önüne geçilebiliyor.

Havale ile ödeme: Satış işlemi, sitenin banka hesabına yapılan gönderimin doğrulanması sonrasında sonuçlandığı için, site açısından güvenli olsa da tüketici açısından; gerek sipariş süresinin uzaması gerekse site güvenilirliği konularında problem yaşanabiliyor. Bankalar, son yıllarda ATM cihazları aracılığı ile havale kabul etmeye başladığı için tüketiciler artık daha rahat bir şekilde bu ödeme yönteminin tercih ediyor.

Kapıda ödeme: E-ticaret ile yeni tanışan ülkelerde yoğun bir kullanım tercihi bulunan kapıda ödeme sistemi, hem nakit hem de kredi kartı ile yapılan ödemeleri kapsıyor. Kargo firmalarının kendi içlerinde de bu hizmeti vermeye başlaması sayesinde kapıda ödeme, birçok firma için müşterilerine sunabilecekleri bir alternatif haline geldi.

Mobil ödeme: Türkiye’de mikro ödeme ile aynı anlamda kullanılıyor. Operatörler aracılığı ile yapılan ve mobil hat faturalarına yansıtılan ödemeyi içeriyor. Turkcell, Avea ve Vodafone tarafından hizmete sunulmuş durumda. Mobil ödeme konusunda Türkiye’deki tüm operatörlerle çalışan hizmet sağlayıcısının da Mikro Ödeme olduğunu ekleyeyim. Türkiye’de cep telefonu penetrasyonunun yüksek olması, tüketici tarafındaki en önemli avantaj olsa da şimdilik ödeme limitlerinin yüksek olmaması ve hizmet bedellerinin diğer ödeme sistemlerine oranla yüksek olması, mobil ödemenin e-ticaret siteleri açısından tercih edilmesini zorlaştırıyor.

Telefonda ödeme: Çağrı merkezi çalışanı veya sesli yanıt sistemi aracılığı ile kredi kartı bilgileri üzerinden ödeme yapılmasını kapsıyor.

Müşterileri elde tutmak, yeni dönemin müşteri kazanma yöntemi mi?

2011-10-09T19:42:00.010+03:00

Günümüzdeki en önemli pazarlama düşünürlerinden Seth Godin, 2006 yılında müşteri yönetimi konusunda ilginç bir e-kitap yayınladı. Flipping the Funnel (Huniyi Ters Çevirmek) isimli bu kitap, sosyal medyanın o günlerde günümüzdeki gücünde olmasa da müşteri ilişkilerine nasıl fayda sağlayabileceğini anlatıyordu. Godin, ürün veya hizmetlerimizi sevenler aracılığı ile markamızı başka tüketicilere tanıtabileceğimiz fikrinden yola çıkıp bunu megafonu müşterilere vermek olarak görselleştirmişti. Del.icio.us, Blogger ve Flickr üzerinden bu değerlendirmesini örneklendirmişti.

Joseph Jaffe son kitabı Flip the Funnel (Huniyi Ters Çevirin) ile Godin’in yukarıda açıkladığım yaklaşımını çok daha ileriye götürüp bir model çerçevesine oturtuyor. Hali hazırdaki müşterileri muhafaza etmeyi (retention), yeni çağın müşteri edinme (acquisition) yöntemi olarak kabul eden Jaffe, ilk kez alışveriş yapan müşteriler dışındaki asıl ciroyu getirenin, pazarlamadan çok müşteri ilişkileri olduğunu savunuyor. Firmaların ise halihazırdaki müşterilerine ilgisiz olmaları, desteklerinde yetersiz kalmaları ve güncel ihtiyaçlarından uzak yaklaşımları gibi nedenlerle satış sonrasındaki süreçte başarılı olmadıklarının altını çiziyor.

Daha önceki bir yazıda bahsettiğim pazarlama yaklaşımı olan AIDA modelini, yetersizliklerinden dolayı günümüzde ters çevirip ADIA olarak kurgulamamız gerektiğini öneriyor. Jaffe, kitabında son dönemde başarılı olmuş bir çok kampanyayı önerdiği bu ters yüz edilmiş model ışığında yorumluyor.

ACKNOWLEDGEMENT (Onaylama): Alışveriş sonrasında teşekkür mesajı gönderme veya alışveriş tamamlanana kadar süreç hakkında bilgilendirme gibi.
DIALOGUE (Diyalog Kurma): Analiz araçları ile sosyal platformlardaki serzenişlere kulak verme ve gerektiğinde çözüm bulma gibi
INCENTIVIZATION (Özendirme): Marka hakkında paylaşımda bulunan, tanıtım yapan müşterilere ulaşıp hediye vermek gibi.
ACTIVATION (Harekete Geçirme): Müşterilerin etkileşime gireceği benzer ilgi alanlarına sahip topluluklar yaratmak gibi.

Perakendeciler, fiziksel mağazalarla Web mağazalarını nasıl entegre ediyor?

2011-09-14T23:53:00.009+03:00

E-ticaretin sürekli artan hacmi nedeniyle tüm dünyada perakende sektörü yeniden kurgulanıyor. Bu süreçte haliyle Web mağazalarına verilen önem de giderek artıyor. Hatta bu mağazalar, birçok firma için fiziksel mağazaların herhangi birinin çok daha ötesinde konumlanıyor. Fiziksel mağaza ağlarına sahip klasik perakendeciler, giderek daha yoğun bir şekilde Web mağazaları ile fiziksel mağazalarının sinerjisini kullanıp müşterileri için entegre bir alışveriş tecrübesi oluşturma gayretine girdiler. Şüphesiz gelecekte İnternet’e erişilebilen akıllı telefonların daha da yaygınlaşması ile birlikte, mağaza içi alışveriş tecrübesi çok daha zenginleşecek. Şimdilik en çok rağbet gören entegre satış stratejilerini aşağıdaki gibi listeleyebiliriz:

Web mağazasından verilen siparişleri fiziksel mağazalardan teslim alma (Örnek perakendeciler: Walmart, Migros)

İnternet üzerinden satın alınan ürünleri fiziksel mağazalara iade etme (Örnek perakendeciler: JCPenney, LCWaikiki)

Fiziksel mağazalardaki envantere gerçek zamanlı olarak İnternet’ten erişilebilme (Örnek perakendeciler: BestBuy, Vatan Bilgisayar)

Kampanyaları ve fiyatları hem İnternet hem de fiziksel mağazalarda eşitleme (Örnek perakendeciler: Michaels, Gold)

Müşteri ilişkileri yönetimi ve sadakat programlarını birleştirip müşteri alışveriş tarihçesini İnternet üzerinde ve mağaza kiosklarında erişilir kılma (Örnek perakendeci: Tesco)

Fiziksel mağazadan Web mağazasına, Web sitesinden de fiziksel mağazaya yönlendirme yapan çapraz satış kampanyaları düzenleme (Örnek perakendeci: Macy’s)

Pazarlama teorisinin AIDA'sı nasıl AIDAR oldu?

2011-09-04T16:12:00.010+03:00

Sosyal medyanın son dönemde yakaladığı yaygınlık sayesinde klasik pazarlama teorisine yenilikçi ve alternatif yaklaşımlar da getirilmeye başlandı. Sosyal paylaşımların hem araştırma hem de satış süreçlerine getirdiği katma değerin gerçek boyutu, son dönemde tüm analiz şirketlerinin üzerinde çalıştığı bir konu. Bu araştırmalardan çıkacak sonuçlar, pazarlama teorisinin gerçekten değişip değişmediğine dair önemli içgörüler sağlayacak.

Klasik pazarlama iletişimi teorisinde satışın aşamaları, AIDA olarak kısaltılan bir model ile açıklanmaya çalışılıyor:
Awareness (Dikkat): Müşterinin dikkatini çekme
Interest (İlgi): Ürün ile ilgili avantajları belirterek müşterinin ilgisini çekme
Desire (Arzu / İstek): Müşteriyi ürünün faydasına ikna edip sahip olma arzusu uyandırma
Action (Eylem / Hareket): Müşterinin satın alma kararını vermesi

Adobe, 2009 yılında web analiz araçlarından Omniture’u satın almıştı. Bu gelişmenin ilk meyvesi, Facebook’taki Beğen butonlarının getirilerini incelemeye yönelik bir sistem geliştirildiğine dair yapılan açıklama oldu. Bu yöntemi, pratikte Google AdWords sistemi içerisinde bulunan Dönüşüm İzleme (Conversion Tracking) benzeri bir uygulama olarak düşünebiliriz. İçeriğinde herhangi bir veriden bahsedilmese de bu sistemin açıklamasının yapıldığı makalede pazarlama teorisine ilginç bir yaklaşım getirilmiş. AIDA teorisi, aşağıdaki grafikte görüldüğü gibi sosyal paylaşım ile geliştirilip Recommendation (Tavsiye) bölümü eklenerek AIDAR haline getirilmiş. Viral Döngü (Viral Loop) ismi verilen bu yeni yaklaşım, bakalım pazarlama teorisini ne kadar derinden etkileyecek.

Türkiye'de girişimcilere destek veren kurumları biliyor musunuz?

2011-08-26T23:39:00.013+03:00

Girişimcilik konusu Türkiye'de günden güne daha fazla önem kazanıyor. Girişimcilik için fikir dışında en az onun kadar önemli bir diğer nokta da hiç şüphesiz, çalışma olanakları veya finansman formatında verilen destekler. Kurumların girişimcilere sağlayabileceği destekleri kısaca aşağıdaki şekilde özetleyebiliriz:

Kuluçka (Incubation): Kar amacı gütmeyen kuruluşların veya uzun vadede kar amacı güden özel firmaların henüz fikir aşamasındaki projelerin hayata geçirilebilmesi için gerekli fiziksel koşulları sağladığı ve 'abilik' olarak nitelendirilebilecek düzeyde danışmanlık verdiği destek türü.

Tohum Sermayesi (Seed Funding): Bir fikrin hayata geçirilebilmesi için gerekli ilk sermayenin yakın akraba ve arkadaşlardan temin edildiği destek türü.

Melek Yatırımcı (Angel Investor): Projenin işlevsellik kazandığı fakat henüz kendisini finansal olarak çevirmeye yetmediği dönemde, bir kişi veya kurumun projeye sermaye koyarak ortak olmasını ifade eden destek türü.

Yatırım Sermayesi (Venture Capital): Gelir oluşturma safhasını geçmiş projeleri daha da geliştirebilmek için gerekli nakit akışını sağlayabilmek amacıyla yatırımcı havuzu kaynaklı bir ortaklık ile projenin sermayesinin büyütülmesini içeren destek türü.

Son dönemde girişimciler / girişimcilik için en gözde alan, gerek doğal giriş bariyerlerinin düşük olması gerekse henüz yazılımın profesyonel bir iş alanı haline gelememesi sebebiyle İnternet sektörü. Türkiye’deki girişimcilere destek veren kurumları ve hangi aşamada destek verdiklerini de aşağıdaki gibi listelemeye çalıştım. Hatalı açıklaması olan veya listeye eklenmemiş kurumların bilgisini gönderebilirseniz, listeyi daha sağlıklı hale getirebiliriz.

GİRİŞİMLERE VERGİSEL AVANTAJ SAĞLAYAN KURUMLAR

Kosgeb Girişimcilik Destek Programı – Kuluçka, Vergi Avantajı

Tobb Genç Girişimciler Kurulu – Kuluçka, Vergi Avantajı

Teknopark & Teknokent – Kuluçka, Vergi Avantajı - (Boğaziçi, ODTÜ, İTÜ, ...)

GİRİŞİMCİLERE UYGUN FİZİKSEL KOŞULLARI VE DONANIMI SAĞLAYAN KURUMLAR

Etohum – Kuluçka, Tohum Sermayesi, Eğitim

Girişim Fabrikası – Kuluçka, Tohum Sermayesi

Kuluçka Merkezi, AveaLabs – Kuluçka

GİRİŞİMLERE FİNANSMAN SAĞLAYAN KURUMLAR

212 VC – Yatırım Sermayesi (Erken Dönem)

Aksoy Internet Ventures – Yatırım Sermayesi (Erken Dönem)

Endeavor – Melek Yatırımcı Ağı

Galata Business Angels – Melek Yatırımcı Ağı

Golden Horn Ventures – Yatırım Sermayesi (Erken Dönem)

Ilab – Yatırım Sermayesi

Inovent – Kuluçka, Tohum Sermayesi

Inventram – Kuluçka, Tohum Sermayesi

Inventures – Tohum Sermayesi, Melek Yatırımcı

Labx – Melek Yatırımcı Ağı

Tımar Ventures – Yatırım Sermayesi

Turkven – Yatırım Sermayesi

Verusa – Yatırım Sermayesi

Young Turk Ventures – Melek Yatırımcı

Eticad E-Ticaret Etkinliği'nden Notlar

2011-08-26T22:45:00.006+03:00

E-ticaret ekosisteminin kargo şirketlerinden ödeme sistemi firmalarına kadar birçok parçasını aynı çatı altında toplamak amacıyla kurulan Eticad / E-ticaret Siteleri ve İşletmecileri Derneği’nin düzenlediği iftar toplantısı, geçen hafta yapıldı.

Bloomberght.com’dan Kerem Alkın, Erospirlanta.com’dan Emre Güzeldal, Markafoni.com’dan Sina Afra, Mynet.com’dan Emre Kurttepeli, Sahibinden.com’dan Burak Ertaş, Sehirfirsati.com’dan Emre Ekmekçi ve Webrazzi.com’dan Arda Kutsal; e-ticaret sektörüne katkılarından dolayı ödül aldılar.

Sektörel verileri içeren konuşmalar yapılmamış olsa da Paypal Türkiye’nin sunumundan aldığım birkaç veriyi paylaşmak istedim:
* 2009-2012 arasında dünyadaki mobil ticaret hacmi dörde katlanacak.
* 2008 yılında 141 milyon dolar olan Paypal’ın toplam yıllık mobil ticaret cirosu, 2011 yılı sonunda 3 milyar dolara ulaşacak.

Türkiye’deki E-Ticaret Tüketicisinin 2011 Yılı Tercihleri

2011-08-21T23:11:00.010+03:00

Türkiye İstatistik Kurumu'nun 2011 yılı hanehalkı bilişim teknolojileri kullanım araştırması yayınlandı. Türkiye'de e-ticaret tercihleri konusunda önemli bir bilgi kaynağı olan bu araştırmadan birkaç ilginç bölümü paylaşmak istedim.

Giyim, İnternet'ten alışveriş yapanlar için hala en fazla tercih edilen kategori !
Giyim ve spor malzemeleri kategorisinin, Tüik 2010 yılı araştırmasında %24.3 ile İnternet üzerinde en fazla alışveriş yapılan kategori olarak ilk kez liderliği almasını daha önceki bir yazımda konu etmiştim. 2011 yılında bu oran, ciddi şekilde artarak aşağıdaki tabloda görebileceğiniz gibi %28.8'e yükselmiş. Benzer bir artış elektronik araçlar kategorisinde de görülüyor; 2010 yılında %23.8 olan İnternet üzerinden satınalma oranı, 2011 yılında %27.8'e ulaşmış.
Çıkarım: Tüketicilerin İnternet üzerinden alışverişi, hız kesmeden yükselişini sürdürüyor.

İnternet'ten alışverişte en fazla yaşanan sorun, yanlış ya da hasarlı ürün teslim edilmesi !
Araştırmaya katılan tüketicilerin yarıya yakınının belirttiği bu sorun, tüm perakendecilerin üzerinde çözüm üretmesi gereken bir durum. Türkiye'deki tüketicilerin iade mekanizmasını kullanmayı pek tercih etmemesi nedeniyle yaşanan olumsuz tecrübeler, tüketicileri İnternet sitelerinden alışveriş etmekten soğutuyor.
Çıkarım: E-ticaret firmalarının paketleme ve gönderim departmanlarını daha verimli şekilde yapılandırmaları, marka konumlamaları için avantaj sağlayabilir.

İnternet'ten alışveriş yapmamanın en önemli nedeni, buna ihtiyaç duyulmaması !
Araştırmadan çıkan güzel sonuçlardan biri, güvenlik ve gizlilik kaygılarının en öncelikli nedenler olarak tüketiciler nezdinde önemini kaybetmiş olması. Türkiye'deki tüketicilerin hala çok büyük bir bölümü, İnternet'in kendilerine sağlayacağı faydanın farkında değil. Markalı ürünlerde fiyat avantajı sağlanabileceğini gösterip tüketici bazını iki katına çıkaran özel alışveriş modeli gibi başka iş modelleri ile Online alışverişe kazandırılabilecek çok büyük bir potansiyel var.
Çıkarım: İnternet'ten alışverişin hem tüketiciler hem de satıcılar açısından bu kadar fazla üstünlüğü varken hala bu fırsatlar tam olarak göz önüne serilemiyor. Fiyat dışındaki avantajlara odaklanmış iş modelleri ve satış sitelerinin de mağaza alışkanlığına sahip tüketiciler üzerinde çok olumlu etkisi olacağı muhakkak.

Teknoloji Sayesinde Zenginleşen Alışveriş Tecrübesinden İlginç Örnekler

2011-08-18T23:16:00.008+03:00

Teknolojinin alışveriş tecrübesini gittikçe daha rahat hale getirdiği bir dünyada yaşıyoruz. Bir tarafta İnternet üzerinde her tür mal ve hizmeti inceleyebilirken diğer tarafta da kapımıza kadar gönderilmesini sağlayabiliyoruz. Alışveriş tecrübesindeki inceleme sürecini teknolojinin yardımıyla geliştirebildiğimiz uygulamalar, zenginleştirilmiş gerçeklik (augmented reality) başlığında değerlendiriliyor. Burada görebileceğiniz akıllı telefonların da dahil olduğu uygulama örnekleri; gelecekte tüketicilerin işinin ne kadar kolay olacağını göz önüne seriyor. Bu uygulamalar sayesinde markalar; zenginleştirilmiş gerçeklikleri, ürün ve hizmetlerin kullanım tecrübesini tüketiciye aktarmak için daha verimli şekilde kullanmaya başladı. Bir başka ifade ile, ürünleri satın almadan kullanmayı tecrübe etmenin iyice kolaylaştığı bir alışveriş süreci ortaya çıktı. Fakat işin şüphesiz bir de teknik yetersizlik yönü olduğunu, unutmamak gerekli. Bu zenginleştirilmiş gerçekliklerin şimdilik gerçek hayat tecrübesini çok fazla karşılayamadığı doğru olsa da mobil cihazların da katkısı ile yaşanan gelişmeler göz alıcı !

Özellikle son yılların ciddi çıkış yapan kategorisi olan giyim alanında sosyal alışveriş mekanizması üzerinde kurgulanan iki teknolojiyi, örnek olarak paylaşmak istedim: Online perakendeciler için webcam'lerin kullanıldığı bir uygulama olan Fashionista ve fiziksel mağazalardaki alışveriş tecrübesini geliştirecek bir uygulama olan Social Retailing. Bunlar ilginizi çektiyse daha güncel örnekleri, Psfk’nın 2011 yılında perakende sektörü için hazırladığı raporda inceleyebilirsiniz.

Daha akıllı müşterilere (Smarter Customer) hazırlıklı mısınız?

2011-08-14T17:58:00.012+03:00

IBM’in danışmanlık birimi olan IBM Institute for Business Value’nun 2010 yılında 11 ülkede, birçok demografik kitle ve kategorilerde yaptığı araştırmanın sonuçları, çoklu kanal tecrübesi için perakencilere önemli içgörüler sunuyor. Sonuncu Dünya Perakende Kongresi’nde sunulan bu rapordan perakendeciler için yaptığım çıkarımları, ilgili bölümlere ekledim.

Artık daha akıllı (smarter) olarak adlandırılan tüketicinin üç önemli özelliği bulunuyor; teçhizatlı (instrumented), diğerleri ile iletişimde (interconnected) ve seçimlerinde bilinçli (intelligent) olması. Bu nedenle daha akıllı olarak ifade edilen yeni müşterinin tanımı; perakendecilere, ürünlere ve diğer tüketicilerin tecrübelerine dair her tür bilgiye teknoloji (İnternet) sayesinde anlık olarak erişebilen tüketici kitlesi olarak yapılıyor. Araştırmadan çıkan en önemli sonuç ise akıllı tüketicilerin, İnternet’ten araştırıp fiziksel mağazalardan satın almanın baskın olduğu Çin, Hindistan ve Brezilya gibi gelişmekte olan ülkelerdeki toplam tüketiciler içinde daha yüksek oranda bulunmaları. Sanırım teknoloji ürünlerinin çok hızlı bir penetrasyona sahip olduğu Türkiye’yi de bu grup içinde düşünmemiz, hiç de yanlış olmayacaktır.

Daha akıllı tüketiciler, bilgiye erişim araçları olan Web siteleri, kiosklar ve akıllı telefonları birarada kullanmayı tercih ediyor. Bu çoklu kullanım tercihi, 20-30 yaş arasındaki tüketicileri kapsayan X Jenerasyonu için %50’ye kadar yükseliyor.
Perakendecilere Öneri: Mobil gibi tüketiciler için gittikçe önem kazanan platformlarda markanıza ait satış veya bilgi platformları oluşturun ve erişilir olun.

Daha akıllı tüketiciler, perakendecilerle mağaza düzenlemesinden ürün geliştirmelerine kadar birçok konuda önerilerini paylaşmaya istekliler. Gelişmekte olan ülkelerde sosyal medya üzerinden perakendecileri takip etmek gelişmiş ülkelere kıyasla daha fazla tercih edilirken, takip etmenin ana nedeni bazı ürünleri ilk kez kullanmak, test etmek olarak belirtilmiş.
Perakendecilere Öneri: Sosyal medya platformlarındaki takipçilerinizi sıradan müşterileriniz olarak konumlamak yerine, onlara özel kampanyalar düzenleyerek takipçilerinizi marka elçiniz haline getirin.

Daha akıllı tüketicilerin en çok dikkat ettikleri konuların fiyatlar / kampanyalar ile ürünler olduğu ortaya çıkmış. Aslında bu iki konu, artan rekabetle daha da önemli hale gelen müşteriyi dinlemenin, teorik dille müşteri ilişkileri yönetiminin (CRM) tekrar altını çiziyor.
Perakendecilere Öneri: Müşterilerinizin ürün ve hizmetleriniz için geri bildirimde bulunmalarını kolaylaştıracak Online ve fiziksel mekanizmalar oluşturup bu verileri kullanma konusunda hedefler koyun.

Raporun sunumuna, buradan ulaşabilirsiniz.

Türkiye'deki Online Pazarlama Yöneticilerini Tanıyor Musunuz?

2011-08-09T20:56:00.010+03:00

Magnaglobal’in 2011 yılında yayınladığı son rapora göre dünyadaki toplam medya harcamalarında İnternet’in aldığı pay, önümüzdeki yıl gazeteleri geçerek ikinci sıraya oturacak. İnternet reklamlarının payı, 5 yıl içerisinde ise %22’ye ulaşacak. Bu dönüşümün temelinde hiç şüphesiz, İnternet üzerindeki ticaretin daha da gelişmesi ile İnternet reklamlarını alternatif satış kanalı olarak konumlayabilmek yatıyor. Performans temelli olan bu tercihin bir başka kanıtı da İnternet reklamcılığı içindeki arama motoru pazarlamasının da yandaki grafikte görüldüğü gibi artışta en ciddi faktör olması ile payının 5 sene içinde %49’a ulaşmasının beklenmesi. Bütün bunların ışığında televizyonların IPTV aracılığı ile dijital hale geleceği önümüzdeki 10 yıl içerisinde İnternet’in en büyük reklam platformu olacağını öngörmek çok da yanlış gelmiyor.

İnternet reklamlarının firmalar için bu denli önemli hale gelmesi, bu konuda uzmanlaşmış pazarlama profesyonellerine olan ihtiyacı da beraberinde getirdi. İş modelleri itibariyle bütçelerinin büyük bölümünü performans hedefli dijital kanallarda kullanan e-ticaret firmalarının pazarlama yöneticilerinin ana uzmanlıkları dijital platformlar. Bu şirketlerin öncülüğünde başlayan ve diğer şirketlerde de artık sıkça karşılaştığımız Dijital / Online / İnteraktif Pazarlama Yöneticisi pozisyonu, pazarlama sektörünün parlayan yıldızı. Şimdilik Pazarlama Müdürlerine / Direktörlerine raporlayan bu yöneticilerin, yıllar içerisinde İnternet üzerindeki iletişimin önemi ve etkisi arttıkça firmaların en üst düzey pazarlama yöneticileri haline geleceklerinden hiç kuşku yok. Aşağıda bildiğim kadarıyla bu yöneticileri listelemeye çalıştım. Siz de bildiğiniz diğer firmaları paylaşabilirseniz, hangi firmaların dijital pazarlama konusunda daha ciddi vizyonları olduğunu sağlıklı bir şekilde değerlendirmiş oluruz.

Akbank – Özgür Ünlü
Avea – Ömer Lütfi Diri
Coca Cola – Yüce Zerey
Garanti – Bengi Kılıç Kepkep
Intel - Emre Başkaya
Ttnet – Burak Evren, Murat Kahraman
Turkcell – Nurçin Özkan
Türk Telekom – Özleyiş Pamir
Samsung – Ömer Suner

E-Ticaret Sitelerindeki Online Pazarlama Yöneticileri

Gittigidiyor – Bengü Boyacıgil
Limango – Evrim Onat
Markafoni – Deniz Utku
Markapon – Onur Ayhan
Sahibinden – Ali Sözkesen
Yemeksepeti – Ilgın Ece Şahin

Perakende Sektöründe E-Ticaretin Artan Etkisine Dair İki Güncel Araştırma

2011-07-26T16:25:00.009+03:00

Geçen hafta ABD’de organize edilen Google Think Retail etkinliğinde son yıllarda e-ticaretin dünyada artan ivmesi yanında İnternet’in perakende sektörüne etkisine dair araştırma sonuçları paylaşıldı.

Wells Fargo Securities’in 2011 yılında yaptığı The Sputnik Moment for Retail isimli araştırma, Amazon.com gibi fiziksel mağazası olmayan e-ticaret firmalarının karlılık artışlarının, fiziksel mağazası olan klasik perakendecilere kıyasla 5-6 kat dolayında olduğunu ortaya koymuş. Ayrıca aşağıdaki grafikte görüldüğü gibi ABD’deki klasik perakendecilerin web sitesi trafiklerinin, mağaza trafikleri ile toplam ciroları ile ciddi bir ilişkisi olduğu ortaya çıkmış.

Etkinlikte paylaşılan bir başka araştırma da MasterCard verilerine dayanarak tüketici taleplerindeki değişimler ve sektörel trendler üzerine çalışan MasterCard Advisors tarafından hazırlanmış. Bu araştırmaya göre birçok sektördeki tüketici harcamalarında e-ticaretin oranı giderek artıyor. MasterCard Advisors araştırmasından aldığım aşağıdaki grafikte göreceğiniz üzere; tüm dünyada özel alışveriş kulüpleri ile yükselişe geçen Online giyim sektörü ciroları, ABD’de 2010 yılı itibariyle toplam giyim sektörü cirosunun %16,4’üne ulaşmış.

Etkinlik sunumlarının bir kısmına buradan ulaşabilirsiniz.

İnternet Sayesinde Gelişen Pazarlama Teorisi

2011-07-24T18:30:00.007+03:00

Bizlerin nasıl karar verdiğimize dair yıllardır kabul gören en önemli teorilerden biri Zihinsel Model (mental model) Bu modelin pazarlama dünyasına adapte edilmiş haline göre; tüketici, ürün veya hizmet ile reklam mesajı sayesinde ilk olarak karşılaşıyor ve zihninde buna dair ihtiyaç beliriyor (stimulus). Tüketici daha sonra alışveriş noktasında bu ürün veya hizmeti güzel paketlenmiş / açıklamalı olarak gördüğünde ikna oluyor ve satın alıyor (shelf). En sonda da artık müşteri haline gelen kişiler, bu ürün veya hizmeti kullanıp doğruluğunu tecrübe ediyor (experience).

Özellikle hızlı tüketim sektörü firmaları bu süreçlerin hangisinin daha önemli olduğuna dair yıllar boyunca detaylı araştırmalar yaptılar. Ve tüketicilere iki önemli anda 'dokunulduğu' düşüncesi yaygınlık kazandı. İlk Kader Anı (FMOT) olarak tüketicilerin ürün veya hizmet ile rafta veya katalogda ilk karşılaştıkları an ifade edilirken, İkinci Kader Anı (SMOT) ürünün veya hizmetin satın alındıktan sonra kullanılmaya başladığı an olarak kabul gördü. Hatta bu teoriyi yaratan şirketlerin başında gelen P&G, 2005 yılında yepyeni bir pozisyon olarak Karar / Kader Anı (FMOT) Direktörlüğü'nü oluşturdu.

Google'ın yeni yaptırdığı bir araştırma üzerine yazılan ZMOT, Winning The Zero moment of Truth bu teorinin daha da geliştirilmesi gerektiğini savunuyor. Ürün veya hizmetlere dair İnternet üzerinde bulunan fiyattan tutun da yorumlara dair ciddi bilgi birikimi ile bunlara her yerde ve anda erişimi mümkün kılan akıllı mobil telefonların daha fazla yaygınlaşması, tüketicilerin satınalma sürecinin zaman içinde karmaşıklaşmasını sağlıyor. Aşağıdaki grafikte gösterildiği gibi tüketiciler, bir ürün veya hizmete dair herhangi bir mesaj ile karşılaştıklarında ellerindeki bilgiye ulaşma rahatlığı sayesinde daha satış noktasına gitmeden ciddi bir ön bilgiye sahip oluyor. Tüketicilerin bilgiye bu kadar kolay erişebilir hale gelmesi, belki de gelecekte firmaların müşterilerin karar / kader anlarına eskiden olduğu kadar müdahale edememelerine yol açacak.

Online Giyim ve Aksesuar Sektörünün Geleceğine Kısa Bir Bakış

2011-07-06T00:46:00.004+03:00

Özel alışveriş kulüpleri sayesinde son birkaç yıl içerisinde giyim ve aksesuar, tüm dünyada en önemli Online alışveriş kategorilerinden biri haline geldi. Sadece Türkiye'yi ele aldığımızda dahi kısa bir kampanya döneminde onbinlerce elbisenin ve ayakkabının, çoğunluğunu kadınların oluşturduğu İnternet tüketicileri tarafından kapışıldığı bir dijital çağda yaşadığımızı fark edebiliriz. Web sitelerinde yoğunluklu olarak küresel markalara ait standart ürünler satışa sunulsa da önemli modacıların / tasarımcıların imzasını taşıyan ürünler de tüketicilerin ciddi oranda ilgisini çekiyor. Buraya kadar çizilen tabloda tahmin edebileceğiniz bir sonraki aşama ise İnternet'in karşılıklı etkileşim özelliği sayesinde ölçeklenebilir olarak özel müşteri taleplerinin, tercih edilecek tasarımcılar tarafından gerçekleştirilmesi.

Peki bu 'çok ileri' aşamaya geçerken şu anda standart ürün satışı düzeyinde olan Online giyim sektörünün ara geçiş mekanizması / testi ne olacak?
En son ne zaman bir kıyafetinizi tamir ettirmek veya kıyafetinizin bedenini değiştirtmek dışında bir terziye uğradığınızı düşündüğünüzde şaşırmanız olası. Önceden yeni kıyafetleri dikmek konusunda da önemli yeri olan bu ustalık, zaman içerisinde maliyetlerdeki değişim nedeniyle günümüzde tamirat dışındaki işlevlerini yitirme noktasına geldi. Lokal modacılar / tasarımcılar olarak tanımlayabileceğimiz terzilerin kıyafet hazırlama konusundaki hünerlerini, günümüzde İnternet'in rahatlığı ile birleştiren Online terzi siteleri, standart ürün satın almanın bir sonraki aşamasını çok da güzel karşılıyor. Bu alanda en önemli örnekler; ABD'de ismi konuşulmaya başlanan indochino ile Avrupa'da ünlenen youtailor. Bu arada kendi ölçünüzü nasıl alacağınızı merak ettiyseniz, siteleri ziyaret ettiğinizde asıl o alanda kendilerini geliştirmiş olduklarını göreceksiniz.

Görsel Kaynak: http://atinymachine.blogspot.com/

Mobil Ticarette Başarılı Olmak için Stratejiler

2011-06-30T14:59:00.004+03:00

E-ticaret ve sosyal medya gibi teknoloji alt başlıklarında üretilmiş özgün içeriklerden yoksun bir ülkede yaşadığımız ortada. Bu açığı kapatmada ilk kurulduğu günden beri ciddi bir fayda sağlayan sosyalmedya.co sitesinde konuk yazar olarak yayınlanan yazımı sizlerle paylaşmak istedim.

Mobil Ticaret’te Başarılı Olmak için Stratejiler
E-ticaret 2010 yılı itibariyle dünya ticareti için önemini daha da artırdı ve dünya toplam perakende ticaret hacminin %5’ini oluştururken mobil ticaretin payı da %1’e yükseldi. 2011 yılında sadece ABD’deki mobil ticaret hacminin 5 milyar USD’yi geçmesi öngörülürken, eBay’in mobil ticaret cirosu 2010 yılı itibariyle 2 milyar USD seviyesine ulaştı. Akıllı telefonların artışı ile birlikte daha da hızlanması beklenen bu dönüşümün bir başka ilginç yanını da tablet bilgisayarlar oluşturuyor. Yapılan son araştırmalarda, artık Tablet Ticaret (T-Commerce) olarak adlandırılan bu dünyada, akıllı telefonlarla kıyaslandığında tabletler üzerinden %50'nin üzerinde daha fazla harcama yapıldığı ortaya çıkmış.

Mobil Ticaretin İçeriği ve Stratejisi
Mobil cihazlar üzerinden yapılan elektronik ticaret olarak tanımlandığında içeriğinin daralacağı m-ticaret, aslında fiziksel alışveriş ile olan yoğun etkileşim sebebiyle çok daha geniş bir anlam ifade ediyor. Özellikle fiziksel mağazaları olan klasik perakendeciler için mobil ticaret stratejisi, alt gruplar için gelecekte aşağıdaki gibi kurgulanmalı:

Mağaza Öncesi (Pre-Store): Mobil siteler aracılığı ile yapılan ticaretin burada düşünülmesi en uygunu, çünkü tüketiciler artık ön araştırma için de yoğun olarak mobil cihazlarını kullanıyor. Bu safhada araştırmanın nerede sonlanacağı belli olmadığı için uygulamalar veya yakın alan iletişimi (NFC) tabanlı kullanımlar potansiyel müşterilere pek anlam ifade etmiyor.

Mağaza İçi (In-Store): Google’ın Android tabanlı akıllı telefonlar için duyurusunu yaptığı dijital cüzdan teknolojisi gibi NFC tabanlı uygulamaları burada düşünülmeli. Telefonu, alışveriş tecrübesinin bir parçası yapan özelliklerin önemli bir ayağını ödemeler oluşturuyor. Temassız ödemelerin yarattığı ticaret hacmine dair rakamsal beklentilere daha önceki bir yazımda yer vermiştim. Bunların yanında sosyal paylaşım platformlarının mobil cihazlardaki kullanım kolaylığı ile birlikte tüketiciler, artık mağaza içerisinde yaşadıkları olumlu- olumsuz tecrübeleri anında paylaşmaya başladılar.

Mağaza Sonrası (Port/Post-Store): Mobil uygulamalar, eğer tüketicilerin hayatlarına ek katkı sağlayabiliyor veya cihazlardan kaynaklanan ek özelliklere sahip ise kullanım değerine sahipler. Ikea’nın örnek iKam uygulaması gibi mağaza alışveriş tecrübesini evlere aktaran veya Sears’ın örnek Personal Shopper uygulaması gibi müşterilerin alışveriş ihtiyacını kolayca giderebilecek çözümler sunan uygulamalar ile mobil, müşteri sadakatini geliştirecek önemli bir unsur olarak da kullanılıyor olacak.

Otomotiv Sektöründe E-Ticaret Dönüşümü Başladı

2011-06-26T12:38:00.003+03:00

E-ticaret konusundaki Türkçe içerik üretimine katkı sağlamak amacıyla, EticaretMAG isimli yeni bir bilgi ve haber platformu kuruldu. Konuk yazar olarak destek verdiğim bu sitede yayınlanan yazımı sizlerle blog'da da paylaşmak istedim.

Otomotiv Sektöründe E-Ticaret Dönüşümü Başladı
Netpop Araştırma Şirketi’nin geçen hafta yayınladığı Otomobil Alıcısı – Türkiye 2010 araştırmasına göre yeni oto alıcılarında ilk araştırma alanı olarak İnternet'i kullananların oranı %51 iken bu kitle, araçlarını alacakları satıcıyı bulmak için de %47 oranında İnternet'ten yararlanmış. Aşağıda grafiği bulunan dünya çapında yapılan Consumer Barometer Araştırması sonuçlarında da otomobil hakkında İnternet’ten araştırma yapıp daha sonra İnternet dışında satın alanların oranı %61 olarak ortaya çıkarken %6 oranında bir kitle de araçlarını İnternet üzerinden aldıklarını belirtmişler.

Türkiye’de işlemler henüz İnternet üzerinde sonuçlanmasa da dünyada bu tip uygulamalar gitgide artıyor. Otomotiv sektöründe son yıllarda otomotiv müşterilerinin en önemli araştırma kanalı haline gelen İnternet, artık karar aşamasına gelinen ve satışın gerçekleştirildiği platform olmaya da aday. Bu konudaki tartışmaya daha önce bir yazı ile katılmıştım. Yurt dışındaki son araştırmalarda birçok ülkede yeni araç alacak kişilerin %40 üzerinde oranlarda Online olarak araçlarını satın almak istedikleri görülüyor. Hatta bunu destekleyici bir bilgi olarak, ABD'de 2010 yılı aralık ayında en önemli özel alışveriş sitelerinden olan Gilt üzerinde satışa çıkan 3 adet 2011 model Volkswagen Jetta otomobilin beklenin üzerinde ilgi gördüğünü ve kısa süre içerisinde Online olarak satıldıklarını ekleyelim. Üstüne üstlük bu araçlardan birinin iPad üzerinden satılmış olması, sektördeki profesyoneller için otomobil alışverişinin geleceğine farklı bakma zamanının geldiğinin de bir kanıtı olabilir.

Perakendecilerin Fiziksel Mağazacılıktan Web'e Göçü

2011-06-15T00:21:00.008+03:00

E-ticaret sektörü; öncelikle bilet satışı ile oluşan büyüme ivmesini, tüketici elektroniği ile bir üst seviyeye yükseltip son yıllarda da kıyafet ve aksesuar kategorisinin tetiklemesi ile günümüzdeki ciddi hacmine ulaştı. Bu başarı öncelikle e-perakendeciler olarak adlandırılan ve faaliyetleri tamamen İnternet üzerinde bulunan firmalara ait. Fakat fiziksel mağazacılık ile perakende sektöründe varlık gösterirken web mağazalarını açarak bu trendi yakalayan firmaların oluşturduğu cirolar da hiç de az değil. Tuğla ve Tıklama (Brick & Click) olarak adlandırılan bu çoklu kanal perakendecilerinin 2010 yılında ulaştıkları web satış hacimlerini aşağıda örneklemeye çalıştım:

Toplam 150-200 milyar dolar arasında bir e-perakende hacmi bulunan ABD ve Kanada'da faaliyet gösteren şirketler:
Staples – 2010 cirosu: 10,2 milyar dolar
Office Depot - 2010 cirosu: 4,1 milyar dolar
Walmart - 2010 cirosu: 4,1 milyar dolar
Sears - 2010 cirosu: 3,1 milyar dolar
Best Buy - 2010 cirosu: 2,5 milyar dolar

Toplam 100-120 milyar dolar arasında bir e-perakende hacmi bulunan Avrupa'da faaliyet gösteren şirketler:
Tesco– 2010 cirosu: 4,3 milyar dolar
Staples – 2010 cirosu: 3,9 milyar dolar
Home Retail Group (Argos & Homebase) – 2010 cirosu: 2 milyar dolar
Sainsbury - 2010 cirosu: 0,98 milyar dolar

Tuğla ve Tıklama kategorisinin alt kırılımları nedir?

Bu sektörde faaliyet gösteren perakendecileri temelde 3 büyük alt grupta toplayabiliriz:

- Tüketici Elektroniği Marketleri: ABD'de Best Buy ve Avrupa'da Argos başarılı örnekler olarak gösterilebilir. Özellikle Best Buy'ın toplam cirosunun %5'ini oluşturan web satışını, 2015 yılına kadar iki katına çıkarmayı planladığını açıklaması, bu alandaki fırsatı ortaya koyuyor. Türkiye'de Teknosa, Vatan Bilgisayar, Gold Bilgisayar, Bimeks ve Darty'nin Online satış siteleri bulunsa da henüz web satışı konusunda ciddi bir planlama ve yatırım yapıldığını söylememiz güç. Farklı bir iş modeli olarak İstanbul Bilişim'in, önce İnternet üzerinde faaliyete başlaması ve daha sonra fiziksel mağaza açacak düzeye gelmiş olması; Türkiye'de farklı modellerin işleyebileceğinin ilginç bir örneği olarak değerlendirilebilir.

- Alışveriş Merkezleri: ABD'de Macy's ve İngiltere'de Marks & Spencer başarılı örnekler olarak gösterilebilir. Macy's 2010 yılında e-ticaret cirosunu %30 büyüterek 1,6 milyar dolara çıkarırken her iki firmanın da mobil cihazların alışveriş tecrübesini geliştirmesi konusundaki öncü yatırımlar yapmış olması, bu kategorideki büyüme potansiyelini ortaya koyuyor. Türkiye'de ise Boyner, Morhipo sitesi ile İnternet markası oluşturma çalışmalarını başlatırken; YKM ise yenilediği sitesi ile e-ticaret sektöründeki yerini geliştirmeyi planlıyor.

- Süpermarketler: ABD'de Walmart ve İngiltere'de Tesco başarılı örnekler olarak gösterilebilir. Her ikisinin de geçen yıl içerisinde özellikle bakkaliye / yiyecek alanına girmesi ile İnternet kanalını nasıl geliştirmeyi planladıkları ortaya çıktı. Malesef Türkiye'de Migros, Kangurum ve Carrefour, CarrefourExpress Sen-Al Market gibi İnternet markalarını ayrıştırıp web satış sitelerini uzun süre önce açmış olsalar da bu sitelere daha fazla ziyaretçi gelmesi için ciddi bir iletişim yatırımı yapıldığı pek söylenemez.

Biz hala perakende sektörü için İnternet'in ne kadar önemli bir satış kanalı olabileceğini tartışırken, dünyada artık bunun da ilerisine geçilip dijital platformların kanal olarak basite indirgenmeyip rollerinin artırılması konuşulmaya başlandı. E-ticaretin büyümesi yanında özellikle mobil cihazların fonksiyonlarının artışı ve sosyal paylaşım platformlarının iletişimi değiştirmesi ile müşteri yönetiminde satış kanalları yerine dokunma noktalarını kapsayan bütünleşik (entegre) bir ticaret kavramı olan kıvrak ticaret (agile commerce) gündemin baş maddesi haline geldi.

ETİD E-Ticaret Girişimciliğinde Başarının Sırları Etkinliği'nde Paylaşılan Sektörel Veriler

2011-06-01T22:35:00.002+03:00

E-Ticaret Girişimciliğinde Başarının Sırları Semineri, sektörde faaliyet gösteren firmaların yoğun katılımı ile bugün gerçekleştirildi. Konuşmacıların paylaştığı verileri, ben de etkinliğe katılamayanlarla paylaşmak istedim.

Kıvanç Onan, Paypal Türkiye Ülke Direktörü
- eBay mobil cirosu 2009 yılında 500 milyon USD iken, 2010 yılında 2 milyar USD'ye yükseldi.
- Dünyadaki e-ticaret hacminin %18'i Paypal üzerinden geçiyor.

Gülfem Toygar, Limango Türkiye Genel Müdürü
- 2 gün içinde 16.500 çift ayakkabı sattık.
- Limango Almanya'da iade oranları, Türkiye'nin 3,5 katı.

Çağrı Orcan, Markafoni Genel Müdürü
- 4 milyona yakın üyemiz var.
- Ortalama ürün iade oranları Almanya'da %20 dolaylarında iken Türkiye'de %7.

Demet Mutlu, Trendyol İcra Kurulu Başkanı
- 3,5 milyon üyemiz var.
- 12 ay içerisinde 8 haneli cirolara ulaştık.
- Satılan en pahalı ürün 4.500 TL değerinde bir elbiseydi.
- Müşterilerin %50'si ikinci kez satın alıyor.
- Tek bir kampanyada 35.000 adet elbise sattık.

John Lunn, Paypal Platform ve Entegrasyon Direktörü
2009 yılında dünyadaki mobil ticaret hacmi 105 milyar USD iken, 2012 yılında 437 milyar USD olacak. Bu sürede alt kırılımlardaki değişikliğin şöyle olması bekleniyor:
- Dijital içerik ticaret hacmi 24 milyar USD'den 115 milyar USD'ye çıkacak.
- Fiziksel malların ticaret hacmi 30 milyar USD'den 237 milyar USD'ye çıkacak.
- Temassız / Vurdurmalı ödemelerin hacmi 46 milyar USD'den 115 milyar USD'ye çıkacak.

Beyaz Eşya Üreticileri, Neden E-Mağaza Açıyor?

2011-05-28T13:30:00.001+03:00

Elektronik ticaretin en önemli avantajlarından biri; üreticilere, son kullanıcılara ürünlerini aracısız sunup doğrudan satış yapabilme olanağı sağlaması. Fakat malesef aracıların satış yaptığı, güçlü bayi kanallarına sahip sektörlerde bu yapıyı kırmak pek kolay olmuyor. Benzer bir bayi dezavantajına rağmen ürünün Online satışa yatkınlığından dolayı en ciddi aşamanın kaydedildiği sektörlerden olan hava yolu firmaları hakkında daha önce bir yazı yazmıştım.

Bayilerin güçlü olduğu bir başka sektör de beyaz eşya sektörü. Bunun temelde iki nedeni var: sektörde faaliyet gösteren, Anadolu'nun il ve ilçelerine yayılmış bayilerin, bilgi yetersizliğine sahip birçok tüketici için teknolojik ürünler konusunda bir danışma merkezi olarak kabul görmesi ve müşteriler ile ödeme (senet) konusunda güvene dayalı bir satış ilişkisi kurulmuş olması. Bayilerin yıllar boyunca sürdürdükleri bu iş yapma yöntemi ile işlerini büyüten beyaz eşya firmaları, bu yapıyı rahatsız edeceği düşüncesi ile merkezi bir e-ticaret sürecine olabildiğince çekimser yaklaştılar. Fakat son yıllarda özellikle büyük şehirlerde AVM'lerin hızlı artışı nedeniyle elektronik marketlerinin oluşturduğu ciroların yükselmesi yanında Hepsiburada ve Hızlıal gibi büyük e-ticaret siteleri üzerinden yapılan beyaz eşya satışları da önemli oranda arttı. Buna bir de fırsatı fark edip faaliyete geçen beyaz eşya bayileri de eklenince (Birkaç yıl içerisinde web alanlarında Arçelik ve Vestel markası geçen yüzlerce web sitesinde Online olarak satış yapılmaya başlandı.) İnternet kanalı her geçen gün popüler hale gelmeye başladı.

Türkiye'de Online satışların artışına ve tüketicilerin alışveriş öncesindeki ön araştırmayı İnternet üzerinde yapmaya başlamasına paralel olarak beyaz eşya üreticileri de bu alan ile ilgilenmeye başladılar. Vestel ve Arçelik birbiri ardına e-mağazalarını açtılar. Vestel 2010 yılı nisan ayında açtığı web mağazasında ilk senesinde 1 milyon TL ciroya ulaşırken Arçelik de 2011 yılında açtığı mağazasını geliştirme gayretinde.

Beyaz eşya üreticileri, havayolu firmaları gibi ilerlemeyerek e-ticaret alışveriş kurgularına bayileri de dahil ederek verimli bir sinerji oluşturmayı başardılar. Bir ürünün, siparişin verildiği bölgedeki bayi üzerinden sevk edilmesi veya ilgili satış primlerinin o bölgedeki bayilere aktarılması gibi bütünlüklü stratejiler ile bu yeni kanaldan tüm ekosistemin fayda sağlaması (ek ciro oluşturması) amaçlandı. Vestel e-ticaret yöneticisi Barış Nefesoğlu ve Arçelik e-ticaret yöneticileri için gidilecek çok yol olsa da bu sektörde,

aşağıdaki tabloda görebileceğiniz gibi Türkiye'de ön-araştırmada İnternet'in diğer ülkelerle kıyaslandığında çok önemli bir yeri olması; ileride daha fazla tüketicinin alışveriş için web sitelerini tercih edeceğinin de bir işareti olabilir.

Reklam Ajansları, Dijital Dönüşümün Neresinde?

2011-05-16T00:46:00.001+03:00

İnternet reklamcılığı, tüm dünyada hızla yükselişini sürdürüyor; son birkaç yıl içerisinde İngiltere'de TV reklam yatırımlarını geride bırakırken ABD'de de basılı gazetelerin reklam yatırım hacmini geçti.

Dijital pazarlamanın ölçümlenebilir olması ve esnek yönetim özellikleri nedeniyle oluşan bu hızlı değişim, TV yayıncılığının hantal yapısını bile etkileyip interaktif televizyonculuk (IPTV) teknolojileri konusundaki adımların hızlanmasına yol açtı.

Firmalar adına pazarlama iletişimini ve operasyonunu yürüten reklam ajansları da son 5 yıl içerisinde yaşanan bu dönüşüme hakim olabilmek ve gelecekte güçlerini koruyabilmek için kendilerini yeniliyor. Havas CEO'su Fernando Rodés Vilà'nın da ifade ettiği gibi reklam ajansları, başlarda çok önemsemedikleri için Google ve Facebook gibi İnternet platformlarının kuruluşuna etki edemeseler de günümüzde bu iletişim trendini yakalayabilmek için iç yapılarını revize etmek durumundalar. Pazarlama iletişiminin ağırlıklı olarak dijitalleşmesi ile birlikte yakın bir gelecekte reklam ajanslarının günümüzdeki yapılarının çok dışına çıkmasını ön görmek hiç de yanlış olmayacaktır. Bunun bir uzantısı olarak da 'pazarlama mesajını ve kampanyayı kreatif / yaratıcı reklam ajansı oluşturur; medya / satın alma ajansı bu mesajın iletileceği mecraları planlar ve kiralar' şeklindeki ajanslar arası görev dağılımının dönüşüme uğraması kaçınılmaz görünüyor. Nasıl mı?

Medya / Satın Alma Ajansları
Son yıllara kadar İnternet üzerindeki iletişim, büyük medya ajanslarının pek de ilgisini çekmiyordu. Düşük bütçeli kampanyalar, İnternet konusunda uzmanlaşmış interaktif ajanslara yönettiriliyordu. İnternet sayesinde artık tüketici segment'leri ile uğraşmak yerine doğrudan hedef kitlenin kendisi ile iletişim kurmanın mümkün olduğunun anlaşılması yanına İnternet'in artan kullanım yaygınlığı ile dijital iletişim, strateji raporlarında daha çok geçmeye başladı. Ticaretin de İnternet üzerine taşınması sayesinde ürün ve hizmetlerin satışına yol açan iletişim kanallarının etkisi daha net anlaşılmaya başlandı. Bu nedenle tüm dünyada medya kullanımı veya satınalması gün geçtikçe performans tabanlı hale gelmeye başladı. Arama motoru pazarlaması gibi performans tabanlı iletişimin bütçelerden aldığı payın arttığı günümüzde, medya ajansları ya ayrı ajanslar ya da iç departmanlar ile sonuçları ölçülebilen kampanya yönetimini hizmetlerine dahil etme gayretine girdiler. Artık medya ajansı denildiğinde, klasik mecra satınalması dışına çıkıp performans analizleri yapan çalışanlara ihtiyaç duyulan bir dünya akla geliyor. Gelecekteki pazarlama iletişimi dünyasında medya satınalma ajanslarının varlıklarını sürdürebilmeleri için performans odaklı platformlara hakim birer direk pazarlama ajansına dönüşme olasılıkları çok yüksek. Sözün özü, önümüzdeki yıllarda artık toplu satınalma iskontoları yerine Ad Exchange temelli bir arz talep dünyasını yönetecek analitik altyapıya sahip mekanizmalar, klasik medya ajanslarının yerine geçecek gibi duruyor.

Kreatif / Yaratıcı Reklam Ajansları
TV reklamı ekseninde kurgulanan ve diğer mecralara uyarlanan kampanya fikirlerini ortaya çıkarma üzerine yoğunlaşan kreatif reklamcılık, İnternet'in etkileşim sağlayıcı yönü nedeniyle ciddi bir değişim yaşıyor. Satınalma kararlarındaki etkisi henüz çok net bir şekilde analiz edilemese de sosyal paylaşım platformları, artık markaların tüketicilerle etkileşim kurabilmesinin odak noktası. Özellikle viral olarak paylaşılan ve geniş kitlelere erişen kampanyalar için çok fark edilmese de aslında ciddi prodüksiyon maliyetleri çıkıyor. TV reklam prodüksiyonuna kafa tutabilen bu bütçelerin reklamverenlere rasyonalize edilebilmesi için ajanslarda sosyal medyaya da son derece hakim ekiplerin bulunması artık kaçınılmaz. Performans temelli gelişen İnternet reklamcılığı, klasik reklamcılık olarak tanımlayabileceğimiz 'pasif TV ve gazete reklamcılığı'nı sosyal medyadaki Beğenme veya Paylaşma özellikleri ile geliştirerek değiştiriyor. Daha önceki bir yazımda sosyal medya platformlarının reklam dünyasına nasıl olumlu bir katkı sağlayabileceklerinden bahsetmiştim. Gelecekte sosyal medyaya hakim, tüketicinin ihtiyaçlarını ve tepkilerini gerçek zamanlı ve sağlıklı analiz edebilen kuruluşlar; markaların kampanya fikirlerini yaratacak. Bu bağlamda da yaratıcı ajansların, sosyal paylaşım platformlarında fikir ve prodüksiyonlar üretebilen mekanizmalar olarak, tüketici ile etkileşim kurulabilen kampanyaları ana hizmetleri olarak konumlamasını gözlemliyor olabiliriz.

Belki de gelecekte ajansları; beğendiren sosyal medya uzmanı yaratıcı ajanslar ve sattıran performans temelli medya ajansları olarak iki gruba ayrılmış görürüz. Kim bilir?

Türkiye'deki E-Ticaret Firmalarının 2010 Yılı Ciroları

2011-05-09T22:23:00.001+03:00

Avrupa’nın en büyük 300 e-ticaret firması açıklandı. E-ticaret üzerine önemli Online portallardan biri olan Internet Retailer tarafından hazırlanan bu çalışma, doğrudan tüketicilere satış yapan (B2C) Online perakendecilerin toplam 182 milyar dolarlık bir ciroya ulaşılan 2010 yılı performansları hakkında detaylı veriler içeriyor. Bu verilerin firmaların kendileri ile yapılan görüşmeler yanında birçok başka kaynağa dayanarak oluşturulduğu belirtilen listede, Türkiye’den de birçok firma bulunuyor.

Her ne kadar verilerin doğruluğu konusunda bir değerlendirme yapamasak da ilk kez Türkiye'deki e-ticaret sitelerinin ciroları hakkında bir derleme yapılmış olması açısından bu raporun çok önemli olduğunu düşünüyorum. Aşağıdaki tabloda, listenin en yukarısında bulunan firmalar ile Türk firmalarına ait verileri bir araya getirmeye çalıştım.

Listeye detaylı olarak şuradan ulaşabilirsiniz.

İnternet Yatırımcıları için Zappos.com'un Hikayesinden Çıkarılacak Dersler

2011-04-24T10:54:00.001+03:00

2009 yılından itibaren özel alışveriş ve grup alışveriş sitelerinin e-ticaret sektöründe yarattığı etkinin artık yavaş yavaş belli kategorilerde özelleşmiş, niş sektör sitelerine kayması bekleniyor. Hatta bu sebeple grup ve özel alışveriş siteleri de alt kategorilerini açmaya başladı. Beklentilerin bu yönde olması Türkiye'deki İnternet yatırımcılarının son dönemde Pabbuc ve Balerin gibi sitelere ortak olmaları yanında, Zizigo gibi doğrudan grup şirketi girişimlerinin faaliyete geçmesinde de kendini gösteriyor.

Odaklı alışveriş siteleri içerisinde Dünya'daki başarılı örnekler olarak Türkiye'de bile vergisel düzenleme yapılmasına neden olan fiyat avantajına sahip Uzak Doğu kozmetik sitesi StrawberryNET ve geçen yıl Amazon'un yaklaşık 1 milyar dolar vererek satın aldığı müşteri memnuniyeti üzerine kurulu ayakkabı sitesi Zappos sayılabilir.

Grup ve özel alışveriş sitelerinin sayısı nasıl birden çığ gibi büyüdüyse, alt kategorilerde özelleşmiş sitelerin de hızla çoğalacağından hiç şüphe yok. Çünkü malesef hala yüzmilyonlarca dolar ciroya ulaşan İnternet sitelerini, üç beş genç insanın bir araya gelerek kurduğu amatör girişimler olarak görecek bilgisiz birçok yatırımcı var. Sekördeki cirolar yükseldikçe, yatırımcıların artan iştahı; İnternet üzerinde ticaret yapmanın da belli bir birikim gerektirdiğinin göz ardı edilmesine neden oluyor.

İnternet girişimlerinde şansın yanında bilgi birikiminin de ne kadar önemli olduğunu hatırlatmak için, Zappos kurucusu Tony Hsieh'in firmanın kuruluş hikayesini yazdığı Delivering Happiness (Mutluluk Sağlamak) kitabından birkaç noktayı paylaşmak istedim:

- Tony Hsieh, Harvard mezunu bir bilgisayar yazılımcısı ve ilk projesi olan LinkExchange'i 1999 yılında 265 milyon dolara Microsoft'a satmış. (Sermaye edin ve internet yatırımcıları ile tanışıklık kur.)
- LinkExhange satışı sonrasında kurulan yatırım fonu, Shoesize.com sitesi sahibi bir kişinin projesine yatırım yapmaya karar vermiş. (İşleyen bir projeye yatırım yap.)
- Yaşanan ekonomik krizler ve iç sorunlar nedeniyle Zappos, zaman içerisinde iş modelini değiştirip tüm süreci şirket içine taşımış; stoklu çalışma, lojistik konusunu içeride çözme ve müşteri desteği konusuna en yüksek önemi vermek gibi. (Şirketin göreli avantajını, asla dışarıya verme / outsource etme.)

Kadınlar (E-Ticaret Sitelerinden) Ne İster ?

2011-04-10T20:18:00.001+03:00

Çok değil bir kaç yıl öncesine kadar elektronik ürünlerin domine ettiği Türkiye e-ticaret sektöründe standart olarak kabul edilen %80-%20 erkek-kadın müşteri oranı, özel alışveriş ve kupon sitelerinin hayatımıza girmesi ile tepe taklak oldu. %35-%65 erkek-kadın oranlarının konuşulduğu bu siteler sayesinde son iki yıl içerisinde yaklaşık 1-1,5 milyon yeni kadın tüketicinin İnternet'ten alışveriş ile tanışması, e-ticaret sektöründeki kadın müşteri adedini iki katına çıkardı.

Peki e-ticaret siteleri kendilerini bu yeni müşteri profiline göre yenileyebildi mi?

Sektördeki tüm oyuncuların üzerinde uzlaştığı ve yatırım yapmayı önceliklendirdiği konu; fiyat avantajı üzerinde yükselen ürün / hizmet odaklı tüketici ilgisini kendi sitelerine çekmek. Bu nedenle tüm sektörde tedarik konusunda ciddi bir hareketlenme olduğunu belirtebiliriz. Gittigidiyor'un ana sayfasında Günün Fırsatı bölümünü ön plana çıkarması ve Hepsiburada'nın kampanyalı ürünleri bir araya getirdiği hepsi1000go isimli bir alt bölüm açması, bu alandaki site geliştirmeleri açısından bir kaç önemli gelişme olarak görülebilir.

Burada araya girip kadınların en çok istemediği şeylerin; ucuz görünmek ve sıradan olmak olduğunu hatırlatma ihtiyacı hissediyorum. Yani sadece ürün ve fiyat odaklı iş modellerine sahip sitelerin üye adetleri genişledikçe; özellikle kadın üyelerin, kendilerini diğerlerinden farklı hissetmemeye başlayacaklarını ve e-ticaret sektöründeki bu ivmenin düşebileceğini değerlendirebiliriz. Bu nedenle özel alışveriş klüpleri gerek özelleşmiş yeni sitelere yatırım yaparak gerekse alt kategorilerini geliştirerek, gelirlerini artıracak farklı kanallar bulmaya çalışıyor.

Kadın tüketicilere ulaşmada henüz üzerinde durulmayan asıl konu ise alışveriş sürecini, kadınlara uygun hale getirmek. Yani güzel ürünleri bulup siteye koymak dışında, bu ürünleri sunuş sistematiği de e-ticaret siteleri için üzerinde ciddi zaman harcanması gereken bir konu. İnternet üzerinden alışveriş bir bilgisayar aracılığı ile yapılsa da duygusal etkileşim yine de önemini koruyor.

Buraya kadar her şey tamam da kadınlara uyarlanmış alışveriş sürecini nasıl kurgulayacağız? Kısaca, kadınlar (e-ticaret sitelerinden) ne ister?

- Özel hissetmek: Bu ihtiyaç, fırsat sitelerinin neden daha çok kadınları alışverişe yönlendirebildiğinin de en net açıklaması sanırım. Doğum günü, evlilik yıldönümü gibi özel günlerde onlarla iletişim kurmak için bilgilerini istemek ve daha sonra bu özel iletişimi epostadan telefon aramalarına kadar kurgulayıp geliştirmek; kadın müşterilerin siteniz ile daha yoğun bir bağ kurmasına neden olacaktır. Bunun yanında kısıtlı sayıdaki bazı markalı ürünlere sadece kendileri sahip olmak için, aylık ek bir özel üyelik ücreti vermeyi göze alacak kadın müşteri adedini analiz etmek özel alışveriş klüpleri için faydalı olabilir.

- Özgür hissetmek: Sipariş verdikleri ürünü veya hizmeti kullanamadıklarında rahatça iade edebileceklerini (Hatta ek kargo maliyeti olmaması gibi bir opsiyon daha da iyi olabilir) bilen müşterileriniz, aslında ortalama alışveriş tutarlarının üzerinde harcama yapmaya eğilimli olabilir.

- Sürprizle karşılaşmak: E-ticaret sitelerinden alışveriş yapan kadınların en çok hoşlarına giden şeylerden biri de verdikleri siparişleri unutup paket teslim edildiğinde, bir hediye almış olma duygusunu yaşamaları. Sipariş paketlerinin albenisinin artması, firmalar için ek maliyet gibi görünse de kadın müşterilerin siteye sadakati konusunda önemli avantaj sağlayacaktır. Ayrıca siteden sıklıkla alışveriş yapan kişilere, bazı siparişleri ile birlikte maliyeti düşük de olsa satın alamayacakları küçük hediyeler gönderilmesi, müşteri kitlesinde ciddi bir algı farkındalığı yaratacaktır.

- Paylaşmak / Dinlenilmek: Özellikle sosyal medyanın ve İnternet'e bağlı mobil cihazların kullanımının artması ile tüketicilerin ürün ve hizmetler hakkındaki paylaşımları ciddi oranda artıyor. Tüketicilerin sosyal medyada yorum yapma oranı, mobil cihazlar üzerinden fiziksel mağazalar içerisinde dahi %25'e ulaşmış. Kadın müşteriler arasında bu paylaşım yatkınlığı daha yoğun olduğu için, olumsuz tecrübelerin arkadaşlar ile paylaşılmadan önce doğrudan e-ticaret siteleri ile paylaşılması sağlayabilirse (Siteler samimi bir dinleme ortamı yaratabilirse) kadın müşterilerin sadakati de o oranda artacaktır. Çünkü unutmayın, bir kadın sadece sorunlarının çözülmesi için değil aynı zamanda sorunlarını paylaşıp kendinin ciddiye alındığını bilmek için de sizinle iletişim kurmak isteyebilir.

Görsel: http://www.sofiemoulin.com/

Avrupa ve ABD'den Güncel E-Ticaret Verileri ve Beklentileri

2011-04-01T11:11:00.002+03:00

Elektronik ticaretin işlem hacmi tüm dünyada hızla yükselmeye devam ediyor. Araştırma şirketleri tarafından son açıklanan verilere göre Avrupa'daki toplam e-perakende cirosu 2012 yılında 100 milyar Euro’nun üzerine çıkacak. Burada yıllık %10’un üzerinde büyüme beklentisi olduğunu ekleyeyim. ABD’deki e-perakende sektörü büyüklüğünün de aşağıdaki tabloda görebileceğiniz gibi 2012 itibariyle 200 milyar dolar’ın üzerine çıkacağı öngörülüyor.

Son dönemde özel alışveriş ve kupon / grup alışveriş sitelerinin sürüklediği sektör için bu yıl daha da zenginleştirilmiş sosyal alışveriş tecrübesinin öne çıkabileceği değerlendiriliyor. Gerek birçok farklı dinamikte kurgulanmış, yeni açılan sosyal alışveriş sitelerinin; gerekse sosyal ağları ve benzer teknolojileri alışveriş sürecine dahil edebilen e-ticaret sitelerinin önümüzdeki dönemde ciddi büyümeler yaşayabileceği tahmin ediliyor.

Türkiye’de yeni konuşulmaya başlanan 1 milyar dolarlık sektör hacmi için karamsar olmamak gerekli. ABD’de %85 ve Avrupa’da %60 dolaylarında bulunan 'satın alma gücüne sahip İnternet kullanıcılarının İnternet alışverişini tecrübe etme oranı', Türkiye’de henüz %20-25’ler seviyesinde. 2010 yılında yeni iş modelleri ile e-ticaret konusunda arz tarafındaki eksikliğin giderildiği Türkiye’de, artık İnternet’ten alışveriş rahatlığı ve avantajı ile tanışacak İnternet kullanıcıları; ülkemizdeki elektronik ticaret hacminin büyümesinde en önemli faktör olacaktır. Sizce de başta İnternet kullanıcıları olmak üzere tüm tüketiciler için ülke çapında bir İnternet’ten alışveriş farkındalığı kampanyasının zamanı gelmedi mi?

Webrazzi Gündem E-Ticaret Etkinliği'nde Paylaşılan Sektörel Veriler

2011-03-25T21:59:00.004+02:00

Geçen haftalardaki Webrazzi Gündem E-Ticaret Etkinliği'ne katıldım. İzleyicilerin salona sığmadığını görmek sektöre ilginin ne kadar arttığının da açık bir göstergesi oldu. Konuşmacıların gün boyunca aralara serpiştirdiği bilgileri paylaşmak istedim:

BKM – Pelin Kabalak
2008 yılında yapılan e-ticaret araştırmasındaki veriler ile 2010 yılındakiler karşılaştırıldığında:
- Türkiye’den bir siteden alışveriş yaptım diyenlerin oranı iki katına çıkarak %32 olmuş.
- İnternet alışverişinde sanal kart kullanıyorum diyenlerin adedi %14 oranında düşmüş.

1 0cak 2011 itibariyle e-ticaret sitelerine 3D Secure modülü bulundurma zorunluluğu getirilmiş. (Bu seçim müşteriler için tercih halinde sunulabiliyor.)

Hepsiburada.com – Aytuğ İğneli

Hepsiburada.com ziyaretçilerinin sitede geçirdiği ortalama süre, 2011 yılında bir önceki yıla göre iki katına çıkarak 10 dk. oldu.
Ziyaretçiyi satışa dönüştürme oranı, (Conversion Rate) 2011 yılında %2.6’ya yükseldi.
Son bir yıl içerisinde 1-1,5 milyon adet kadın, İnternet üzerinden alışveriş ile tanıştı.
2010 yılında 450 milyon TL seviyelerinde olan ciromuzu 2013 yılında 1 milyar TL’ye çıkarmayı hedefliyoruz.

Haziran 2012 itibariyle yeni Türk Ticaret Kanunu’na göre her firma İnternet sitesinde finansal tablolarını paylaşmak zorunda olacak.

Gittigidiyor.com – Cenk Angın

Gittigidiyor.com sitesinde aylık ortalama 300-350 bin satış işlemi gerçekleşiyor.
Sitede aralık 2010 döneminde 10 milyon tekil ziyaretçiye ulaşıldı.

Mynet.com – Emre Kurttepeli

Türkiye’de 1 milyon kişi İnternet’ten tekstil alışverişi yaptı.
Dikey (özelleşmiş) e-ticaret siteleri yakın gelecekte daha fazla önem kazanacak.
Alış frekansı yüksek (geniş pazarı olan) ve kar marjı doymamış ürünler için e-ticaret projeleri düşünülmeli.
Bir İnternet girişimi için en az 2 ortak, mükemmeliyetçi yaklaşım, belli bir süre sonunda ek bir sermayedar ve 100 bin TL üzerinde başlangıç sermayesi gerekli.

Grupanya.com – Onur Yıldırım
Grupanya.com sitesine üye 1,3 milyon kişiden 1 milyonu İstanbul’da.

Sehirfirsati.com – Anıl Süren
Sehirfirsati.com sitesinde 2,5 milyon adet üye bulunuyor.
2011 yılı ciro hedefi, 30 milyon Euro seviyesinde.

Markapon.com – Murat Demirhan
Markapon.com sitesinin 1 milyon üyesi var.

İnternet Şirketleri Ne Kadar (Kar) Eder?

2011-03-20T23:32:00.002+02:00

Son dönemde isimlerinden en çok söz ettiren İnternet firmaları olan Twitter ve Facebook henüz borsada hisselerini satışa sunmamış olsalar da bu firmaların ikincil piyasalar üzerinden tahmini değerleri belirlenmeye çalışılıyor. Mart 2011 itibariyle Twitter’ın tahmini değerlemesi 7.7 milyar USD dolayında iken Facebook’un piyasa değeri 75 milyar USD olarak konuşulmaya başlandı. Gerçekleşen gelirlere bakıldığında ise tablo biraz farklı; Twitter’ın birkaç cılız reklam modeli testi dışında henüz ciddi bir gelir modeli bulunmuyor. Facebook ise şimdilik 2 milyar USD dolayında tahmin edilen, reklam ve sanal para gelirinden oluşan yılık cirosu ile şimdilik piyasadaki değerlemesinin epey gerisinde. Firmaların güncel ciroları dışında farklı fonlardan aldıkları yatırımlar ile gelecekte ortaya çıkaracakları gelir ve büyüme potansiyelleri de şüphesiz bu değerlemelerde önemli faktörler. Dolayısıyla dünyanın en geniş ağı olan Facebook, sadece reklam programının arkasına sığınmayıp iletişim konusunda telekom operatörlerine ve ödemeler konusunda bankalara rakip olabilecek bir kullanıcı bazına ve teknolojiye eriştiği için farklı bir yerde değerlendirilmeyi hakediyor. Yine de şu anda borsada hisseleri bulunan teknoloji şirketlerini göz önüne aldığımızda, ciro ve değerleme arasında bire beşe (1/5) yaklaşan bir oran bulunduğu gözlemleyebiliriz. Örneğin Apple’ın 2010 yılında 76 milyar USD’lik cirosu ile 330 milyar USD dolayında bir piyasa değerine ulaştığını ve Google’ın ise 2010 yılında 29 milyar USD üzerinde bir ciroya ulaşarak firma değerinin 193 milyar USD düzeyine çıkardığını görüyoruz. Burada yapılabilecek en olumlu değerlendirme, piyasada Facebook ve Twitter’ın gelirlerini hızla artıracaklarının beklendiği olabilir. Tam da bu noktada son dönemdeki bir başka tartışmayı da hatırlamakta yarar var. Mark Cuban gibi önemli İnternet girişimcileri; yeni İnternet projelerine ortak olan yatırım sermayesi şirketlerinin yarattığı bir saadet zinciri nedeniyle, İnternet şirketlerinde önemli oranda bir ‘fazla değerleme’ olduğuna dair düşüncelerini paylaşmaya başladı.

Birçok kişinin ortak düşüncesi 2000’li yılların başında yaşanan ve e-ticaret şirketlerinin batışı ile sonuçlanan dot.com krizinin bu dönemde de yaşanmaması için geçmiş tecrübeleri daha iyi anlamak. E-ticaret konusunda dünyadaki önemli üst düzey yöneticilerden biri olan David Soskin’in kitabı, işte tam da bu dönemde sektördeki tüm aktörlere önemli bir referans noktası oluşturuyor. Net Kar (Net Profit) isimli kitapta e-ticaret dünyasının geçmişi, bugünü ve geleceği İnternet firmalarından örnekler ve verilerle desteklenerek ustaca sunuluyor. Özellikle yaşanmış örnek vakaları dinlemekten hoşlanan sektör profesyonelleri için kaçırılmaması gereken bir kaynak olduğunu belirteyim.

Soskin sayesinde kısa sürede 6 milyar USD piyasa değerine ulaşan Online manav sitesi Webvan.com’ın 2 yıl içerisindeki düşüş hikayesini tüm ayrıntıları ile öğrenirken ClickMango.com ve Beenz.com gibi sonu kötü biten e-ticaret sitelerinin tecrübelerini okuyabiliyoruz. Pets.com gibi tümü başarısızlıkla sonuçlanan 17 adet farklı e-ticaret sitesinin 2000 yılındaki Super Bowl maçı arasında televizyon reklamı vermiş olması, geliri olmayan firmaların aldıkları yatırımları verimsiz kullanarak dot.com krizine nasıl zemin hazırladıklarını da açıkça ortaya koyuyor. Bu kötü örneklerin yaşandığı 2000-2002 dönemi ile günümüzü karşılaştırdığımızda, İnternet kullanım ve İnternet’ten alışveriş penetrasyonları açısından dijital ticaretin artık çok daha güçlü bir zeminde yükseldiğini kabul etmeliyiz. Yine de firmaların piyasadaki değerlerinin, her dönemde sağlıklı bir gelir modelinden (ve ulaşılan cirolardan) geçtiğini unutmamalıyız.

Bilgisayarların Dönüşümünün Tarihçesini Biliyor Musunuz?

2011-03-05T14:32:00.001+02:00

İnternet teorisi konusunda önemli akademisyenlerden olan Jonathan Zittrain'ın, teknoloji dünyasının ve İnternet’in tarihsel olarak nasıl bir gelişim gösterdiği hakkında İnternet’in Geleceği (The Future of Internet) isimli bir kitabı bulunuyor. Özellikle bilgi teknolojisi (IT) uzmanlarını mutlu edecek bir teknik derinlikle yazılmış bu önemli kaynağı okurken aldığım notları, aşağıda paylaşmak istedim.

iPhone lansmanı ile teknoloji alanında devrim yaratan Steve Jobs’un yine benzer bir paradigma değişikliğini bundan 30 yıl önce Apple II bilgisayarı lansmanı ile nasıl benzer şekilde yaptığını çok güzel açıklamış.

Yine aynı şekilde Robert Tappan Morris ile ilk kez 1988 yılında ortaya çıkan İnternet korsanlığının, doğuş ve gelişme hikayesini de çok başarılı şekilde aktarmış. Çıkışında yazılım yetkinliğine dair bir tür güç gösterisi olarak başlayan bu akımın, günümüzde nasıl parasal değeri olan (bot orduları yönetmek gibi) bir suç haline geldiği ve çıkış amacından saptığına da değinmiş.

Kitapta, başlangıçta iş için kullanılma amacıla tasarlanan bilgisayarların kişisel kullanım için nasıl evrimleştiği ve bu süreçte İnternet’in sağladığı katkı başarılı şekilde özetlenmiş. Zittrain, tarihsel süreçte bilgisayar dünyasındaki ilerlemeyi aşağıdaki gibi birbirini takip eden dönemlerdeki 3 modelde ifade etmiş:

Hollerith Modeli: Herman Hollerith 1890’larda oluşturduğu delgili kart (punch card) ve okuyucu aparatı sistemiyle makineleri programlamayı başaran ilk kişi. Oluşturduğu kiralama (leasing) modeli, özellikle ismi International Business Machines’in kısaltması olan IBM’in 1900’lerin başında ABD’deki bilgisayar dünyasını domine etmesine neden oldu. Bu iş modelinde firmalar, tüm yazılım ve destek hizmetleri ile birlikte makinaları da kiralıyorlardı, yani bilgisayarların satışı yapılmıyordu. Müşterilerin ihtiyacı olan tüm programlama değişiklikleri IBM tarafından sağlanıyordu.

Bu dönemde Amerika’nın en önemli telefon altyapı sağlayıcısı AT&T’nin sistemi de buna benziyordu. İnsanların evlerindeki tüm telefon cihazları bu firmaya aitti, yani telefonlar kiralanıyordu.

Teçhizat (Appliance) Modeli: 1930’larda güç kazanan bu modelde, istenen her işe uygun bir cihaz üretiliyordu. Bu cihazlar sadece üretildikleri amaç için çalışabiliyor ve daha sonra farklı konular için programlanamıyorlardı. Örnek olarak elektrikli daktiloların atası sayılabilecek ilkel yazı cihazı Flexowriter verilebilir.

Programlanabilir Bilgisayar Modeli: 1970’lerle birlikte yeniden programlanabilen bilgisayarlar ortaya çıktı. Standart olarak üretilen makinalar, ek programlar ile sonradan istenen ihtiyaçları karşılayacak hale getirilebilme fonksiyonunu kazandı. Böylece donanım ve yazılım iki ayrı alan olarak gelişme olanağı buldu. Burada Microsoft sektörde verdiği olumlu katkının da altı çizilerek iş modelinin, sistemin açık hale gelmesi yönünde yazılımcı ekosisteminin oluşmasına nasıl fayda sağladığı da belirtiliyor.

Bu arada kitabın, bilgisayar veya e-okuyucu üzerinden okumak isteyecekler için ücretsiz olarak buradan indirilebileceğini ekleyeyim.

eTohum Kampı’ndan En Güncel Türkiye E-Ticaret Sektörü Verileri

2011-02-18T11:58:00.002+02:00

2011 yılı eTohum Kampı’nın tamamında bulunamasam da Garanti Bankası ve PayPal’ın sunum yaptığı günde İnternet konusundaki bu önemli etkinliğe uğradım. Konuşmalardan not ettiğim, sizlerin de ilgisini çekeceğini düşündüğüm sektörel verileri paylaşmak istedim.

Altan Taşkıran, Garanti Bankası

- 2011 yılı itibariyle milisaniyede 1.000 işleme yanıt verebilecek bir teknik alt yapımız mevcut.
- Toplam POS üyemiz 400 bin adet, bunların 13 bini sanal POS kullanıyor.
- E-ticaret ciromuz toplam ticaret hacminin %8-10’unu oluşturuyor. Bu hacmin içerisinde yalnızca son kullanıcı ile yapılan sanal ticaret (B2C, C2C) bulunmuyor. Son tüketici ile yapılan ticaretin üç büyük sektörü e-perakende, seyahat ve sigortacılık.
- Türkiye, %47 İnternet kullanım penetrasyonu ile toplam İnternet kullanıcısı nüfusunda dünyadaki 13. büyük ülke.
- Türkiye’deki sanal işlem hacmi 2010 yılı sonu itibariyle 15.2 milyar TL. Bunun %70’i doğrudan son tüketici ile yapılan (B2C, C2C) ticari işlemlerden gelirken, %30’u kurum içi (B2B) oluşuyor. Bu hacmin %85’i sadece 200 firma tarafından yapılıyor.
- Türkiye’de toplam sanal POS işlem adeti, aylık 10.7 milyon seviyelerinde. Bu pazarda Garanti Sanal POS’un payı %40 düzeyinde.
- E-ticaret işlem hacminde gün içerisinde en yoğun zaman dilimi saat 14:00-16:00 arası.
- Garanti Bankası’nda 28 kişilik bir chargeback (ters ibraz) ekibi bulunuyor.
- Bizdeki fraud (sahtecilik) oranları, fiziksel POS’lar için %2, sanal POS’lar için %10 düzeyinde.
- Garanti Bankası’ndaki 8 milyon kredi kartı sahibinin 1 milyon adedi İnternet’ten alışveriş yapıyor.
- Garanti Sanal POS kullanıcısı firmaların sektörel olarak toplam işlem haciminde büyük orana sahip olanlarının payları aşağıdaki gibi:
%29 doğrudan pazarlama
%15 sigorta (yoğun olarak B2B)
%12 havayolu
%8 elektronik eşya
%8 seyahat
%8 telekom

Kıvanç Onan, PayPal

- 24 ayrı para biriminde 94 milyon aktif kullanıcı ve 9 milyon üye işyerinde kullanılıyoruz.
- 57 finansal ağ (visa, mastercard) ve 15 bin yerel banka ile işbirliği içindeyiz.
- 94 milyar USD’lik dünya e-ticaret cirosunun %18’i PayPal üzerinden geçiyor.
- 2010 yılında dünyadaki dijital ürün ticaretinin toplam hacmi, 20 milyar USD dolayında gerçekleşti. Bunun 3.4 milyar USD’sinde PayPal kullanıldı.
- PayPal’ın yeni Türkçe sitesi açıldı.
- Türk Lirası (TL) da artık işlemlerde para birimi olarak kullanılabiliyor.

Webrazzi Gündem Etkinliği’nden Türkiye İnternet Pazarına Dair Önemli Çıkarımlar ve Güncel Veriler

2011-02-17T15:44:00.001+02:00

Webrazzi Gündem İnternet Pazarı ve Fırsatları Etkinliği’ne katılamayanlar için konuşmaların tümünde değinilen ortak konuları ve açıklanan verileri paylaşmak istedim.

- 2011 yılı itibariyle Türkiye’de e-perakende sektöründe müşteri adeti 6 milyon seviyelerine ulaştı. Toplam pazar büyüklüğü de 1 milyar USD civarında.
- Artık dünyada kabul gören trend; yeni fikirler bulmak değil, farklı ülkelerde denenip başarılı olmuş garanti fikirleri / projeleri uygulamak. Hatta artık yatırımcılar, belli bir olgunluğa (ciroya) ulaşmış girişimlere destek vermeyi tercih ediyor.
- Google, Facebook gibi büyük İnternet şirketlerinin gelirleri, işletmelere teknoloji / hizmet sunan reklam modelleri üzerine kurulmuş durumda. İnternet’teki diğer gelir modelleri hala büyük şirketler yaratamıyor.
- Grup alışveriş modeline müşteri sadakatinin az olması ve giriş bariyerinin düşük olması gibi nedenlerle tüm yatırımcılar tarafından önem verilmiyor.
- Bebek jenerasyo olarak düşünebileceğimiz yeni İnternet kullanıcı kitlesi, dijital cihazlarla dokunma özelliğine sahip arayüzleri ile tanışıyor. Her cihaza dokunarak hükmetmek isteyecek bu kitle nedeniyle, 10-15 yıl sonra dijital cihazlarda tuşların / klavyelerin kullanımının ortadan kalkabileceği bir dünya hayal değil.
- Yatırımcılar, girişimciler için direk finansman kaynağı olmaktan daha fazla öneme sahip. Buradaki gerçek katma değer, projelerdeki süreçler ve organizasyon yapısı hakkında verilecek danışmanlığın ötesinde yeni girişim şirketlerine borçlanma kredibilitesinin sağlanması.
- 2010 yılında Türkiye’de e-ticaret alanındaki en önemli değişim kadınların Online alışveriş eko-sistemine dahil olması. Bunun yanında önceden tüketicileri sitede daha fazla tutmaya yönelik Online satış stratejisi, yeni modeller ile ürünlerin filtre edilerek sunulduğu, satınalma süreci çok kısaltılmış bir alışveriş tecrübesine dönüştü.

Nevzat Aydın, Yemeksepeti
* 2003 yılında 'elitçek' diye bir indirim / fırsat modeli sunduk ama o zaman tutmamıştı.
* 2010 yılı sonu itibariyle siparişlerin %77’si İstanbul’dan geliyor; çağrı merkezimizde 58 kişi çalışıyor; günde 30 bin tekil işlem yapılıyor.
* 2011 yılı sonu itibariyle Türkiye’de 50 şehirde, 6 bin restorana ulaşarak yıllık %50 cirosal artış oranımızı korumuş olmayı hedefliyoruz.

Serkan Borançılı & Burak Divanlıoğlu, Gittigidiyor
* Gittigidiyor’da yaklaşık 160 kişi, yeni projemiz Markapon’da ise 25 kişi çalışıyor.
* 2010 yılında 2009 yılındaki büyümemizi ikiye katladık, %50’nin üzerinde büyüdük.
* Markapon, bu ay (şubat 2011) 1 trilyon TL ciroya ulaşacak.

Vatan Bilgisayar'ın Yönetim Stratejileri

2011-02-14T00:41:00.001+02:00

Son yıllarda tüketici elektroniği konusunda Türkiye pazarına giren dünya markaları ile mücadelesini başarıyla sürdüren perakendecilerden biri olan Vatan Bilgisayar’ın kurucusu ve sahibi Hasan Vatan, tecrübelerini bir kitapta toplamış. Kitapta rakamlara çok fazla yer verilmese de bu çalışmanın, perakende sektöründe hissettiğimiz sektörel içerik eksikliği konusunda atılmış önemli adımlardan biri olduğunu düşünüyorum. Hasan Vatan kitapta yapılan ortaklıklardan (özellikle bankalar ile) pazarlama kampanyalarına, çalışanların yönetiminden girişimcilik fikirlerine kadar birçok konuda yaşanan hikayeleri ilk ağızdan paylaşmış. İnternet üzerindeki satışın ve iletişimin gitgide önemli hale geldiğinden de bahsetmiş. Bu nedenle e-ticaret konusunda ciddi bir aşama kaydetmek için 2009 yılında önemli sektör profesyonellerinden Kaan Dönmez’i işin başına getirdiklerinin altını çizmiş.

1983 yılında Elmadağ’da oto yedek parça deposundan dönüştürülen bir dükkanda açılan ilk Vatan Bilgisayar mağazasından, 2001 yılında Topkapı’da atıl durumda bulunan bir binanın Vatan Hiperstore’a dönüştürülmesine ve 2009 yılındaki yenilenen stratejiler gereği Vatan notebook mağazalarının açılma hikayesine kadar birçok konuya değinirken de öğrendiklerini kısa mesajlar halinde paylaşmış. Perakende sektöründe çalışan profesyoneller için ilginç olabilecek bu çıkarımların bir kısmını aşağıda paylaşıyorum:

• Tedarikçilerim zaten duvar ve çatı reklamlarına yüklüce paralar ödüyorlar. Bunu herhangi bir binanın cephesinde değil, benim mağazamın duvarında kullanırlarsa, hem maliyet değişmez, hem satışlar artar hem de benim kiram bedavaya gelir.

• Tedarikçi tarafından parası ödenmiş reklam yerlerimiz var. Bankalar da reklama ve ciroya ihtiyaç duyuyor. Peşin fiyatına taksit kampanyası bunun sonucunda doğdu.

• Ürünler tedarikçilerimin deposunda bekleyeceğine, bir kısmı benim mağaza raflarımda beklerse satış şansı artar. Bu da benim stok maliyetimi sıfırlar.

• Markaların kendi ürünlerini öne çıkarmaya ihtiyaçları var. O halde kendi ürünlerinin tanıtımını yapmak için personel vermeliler. Bu da çalışan maliyetimi aşağıya çeker.

• Televizyon kanallarının teknoloji programına ihtiyacı var. Bizde de mekan, ürün ve ürün bilgisi mevcut. Birleştirdik ve mağazamızın tanıtımını yaptık.

• İnsanlar her ay bir yerlere kartla veya nakit olarak ödeme yapıyorlar. Bunu bizim söylediğimiz kartla yapsınlar, kartın pazar payı artsın, insanlar da bedava ürün sahibi olsunlar.

Mastercard e-Ticaret Günü Toplantısından Notlar

2011-02-09T17:09:00.004+02:00

Elektronik ticaret ile ilgili etkinlikler, 2011 yılında da yoğun şekilde devam ediyor. Geçen hafta Mastercard’ın üye banka ve iş yeri yöneticileri için organize ettiği e-Ticaret Günü toplantısına katıldım.

Toplantıda öncelikle 2010 yılında Türkiye’de Masterindex adı altında GFK araştırma şirketine yaptırılan araştırmanın sonuçları paylaşıldı. Bu araştırmaya göre İnternet üzerinden alışveriş yapan kişilerin bu tercihlerinin nedenleri: %42 oranı ile fiyat avantajı, %36 ile evden çıkmadan alışveriş rahatlığı, %35 ile zaman tasarrufu ve %23 ile ürün ve fiyat karşılaştırma olanağı olarak ortaya çıkmış. Özellikle 2010 yılında özel alışveriş ve grup alışveriş sitelerinin sayılarındaki ciddi artış, beraberinde İnternet üzerinde çok fazla uygun fiyat avantajına sahip ürün ve hizmet sunulmasına yolaçtı. Kısaca talebin en önemli tetikleyicisi olan düşük fiyatlı ürünlerin, arzı arttı. Bu bilgileri, yine aynı araştırmadan alınan aşağıdaki İnternet üzerindeki alışveriş sıklığı tablosu ile birlikte değerlendirdiğimizde Türkiye’nin ne kadar büyük bir e-ticaret potansiyeli olduğunu fark edebiliyoruz. Çünkü ortalama olarak ayda sadece 1 adet alışveriş yapılıyor olması, Türkiye’de İnternet’ten alışveriş yapan kitle için alışveriş sırasında İnternet sitelerinin hala fiziksel mağazalara göre önemli bir alternatif olarak akla gelmediğini gösteriyor. Bir başka ifade ile e-ticaret hacmini kolayca birkaç kat yükseltebilecek önemli noktalardan birinin, alışveriş sıklığının artırılması olduğu ortaya çıktı.

Mastercard İstanbul ekibi, toplantıda üye iş yerlerinin sitelere SecureCode gibi uygulamaları eklemesi durumunda oluşacak avantajlardan bahsederken, aynı zamanda müşterilerin banka kartlarını (debit kartlar) alışverişlerde kullanmaları için yapılabilecek iyileştirmelerden de bahsettiler. 2009 yılı verilerine göre İngiltere’de İnternet’ten alışveriş yapan kişilerin %48’si ödemelerinde debit kart tercih ettiklerini belirtmiş. Oysa Türkiye’deki tüketiciler ezici bir çoğunlukla (%79) İnternet üzerindeki alışverişlerini kredi kartları ile yapmayı tercih ederken, araştırmada %15 oranında da kapıda peşin ödemenin tercih edildiği belirtilmiş. (Bu yüksek oranı Yemeksepeti Etkisi olarak adlandırmak yanlış olmayacaktır. Yemeksepeti’nin eşsiz iş modeli, yıllardır İnternet alışverişinin en önemli engellerinden biri olan güvenlik kaygısının ortadan kaldırılabilmesine dair önemli bir alternatif sunuyor.) Türkiye’de finansal kullanımda 47 milyon adet kredi kartı bulunmasına karşılık yaklaşık 70 milyon adetlik bir banka kartı hacminden bahsedildiği düşünülünce e-ticaret sektörü için fırsatın boyutları, daha net bir şekilde ortaya çıkıyor. Belki de bu durum yukarıda belirttiğimiz alışveriş sıklığını artırma amacı için de önemli bir destek sağlayabilir.

Mastercard toplantısından, son birkaç yıldır katıldığım diğer etkinliklerde olduğu gibi sektör adına çok umutlu ayrıldım. 2010 yılı Türkiye e-ticaret sektörü için önemli bir başarı hikayesi olsa da, İnternet’teki gerçek potansiyel bunun çok daha ötesinde!

Türkiye'deki e-ticaret profesyonellerini tanıyor musunuz?

2011-02-04T20:42:00.003+02:00

Türkiye'deki üst düzey e-perakende profesyonellerine ait bilgilere kolayca erişilemiyor. Siz de aşağıdaki listeye, bu ölçekteki firmalara ait yeni bilgiler ekleyerek; listeyi daha sağlıklı hale getirmek için katkıda bulunabilirsiniz. Yapmış olduğum gruplamayı, göreli olarak birbirine yakın iş modellerini ayrıştırmak için kullandığım basit bir yöntem olarak düşünebilirsiniz.

Online Alışveriş Merkezleri
EREYON - Yönetim Kurulu Başkanı Aziz Ülkü, Genel Koordinatör Serkan İpektepe
HEPSIBURADA - Genel Müdür Aytuğ İğneli
HIZLIAL - Genel Müdür Oktay Yılmaz

Online Pazaryerleri
GITTIGIDIYOR – Kurucu Ortak Serkan Borançılı, Kurucu Ortak Burak Divanlıoğlu , Kurucu Ortak Tolga Kabataş, Genel Müdür Cenk Angın
SAHIBINDEN - Yönetim Kurulu Başkanı Taner Aksoy, Genel Müdür Burak Ertaş
CICEKSEPETI – Kurucu Ortak Emre Aydın, Pazarlama Müdürü Necmi Kahraman
YEMEKSEPETI - Yönetim Kurulu Başkanı Nevzat Aydın, Kurucu Ortak Melih Ödemiş

Özel Alışveriş Siteleri
MARKAFONI - Yönetim Kurulu Başkanı Sina Afra, Yönetici Ortak Tolga Tatari, Yönetici Ortak Ahmet Sarı, Pazarlama Direktörü Hakkı Arıkan
LIMANGO - Genel Müdür Gülfem Toygar, Pazarlama Direktörü Sinan Uycan
TRENDYOL - Yönetim Kurulu Başkanı Demet Mutlu, Yönetici Ortak Begüm Tekin, İş Geliştirme Direktörü Mustafa Kemal Temel

Grup Alışveriş Siteleri
GRUPANYA - Kurucu Ortak Baran Dilber, Kurucu Ortak Can Köne, Kurucu Ortak Onur Yıldırım
GRUPFONI - Yönetim Kurulu Başkanı Burak Hatipoğlu
MARKAPON - Yönetici Ortak Can Turanlı
SEHIRFIRSATI GROUPON - Genel Müdür Emre Ekmekçi
YAKALA.CO - Yönetici Ortak Mehmet Keteloğlu, Portal Yöneticisi Özgür Ekinci, Pazarlama Müdürü Tuba Karadağ

Fiziksel ve Online Mağaza Perakendecileri
BONNYFOOD - Yönetim Kurulu Başkanı Hamit Kekeç, Genel Müdür Ömer Gürkan
BOYNER - Fırsat Elektronik Ticaret Genel Müdürü Kaan Dönmez
E-BEBEK - Yönetim Kurulu Başkanı Halil Erdoğmuş
GOLD - Genel Koordinatör Umut Ünlü
KOCTAS – E-Ticaret Yöneticisi Cengiz Can
TEKNOSA – Alternatif Kanallar Yöneticisi (ETİD Başkanı) Hakan Orhun
TCHIBO – E-Ticaret Yöneticisi Berk Temuroğlu

eTOHUM Girişimcilik Zirvesi'ne Katılmayarak Neler Kaçırdınız?

2011-01-30T02:12:00.002+02:00

2011 yılında eTOHUM fonu tarafından desteklenecek 15 girişimin açıklandığı, Girişimcilik Zirvesi sayesinde sektördeki birçok kişi ile görüşme olanağı bulduk. Aynı zamanda Türkiye’deki üç önemli girişimcilik hikayesine sahip firmanın (Index Bilgisayar, Simit Sarayı ve Logo) kurucularının hikayelerini de ilk ağızdan dinledik. Konuşmalardan aldığım notları kısaca paylaşmak istedim.

Grupanya, kurucularından Baran Dilber’in ifade ettiğine göre faaliyette olduğu 10 aylık dönem içinde 600 bin üye toplayıp 431 bin tekil kişiye 800 ayrı fırsat satmış; cirosu da 35 milyon TL’ye erişmiş.

Bilişim konusunda Türkiye’deki en büyük firmalardan olan Index Bilgisayar’ın 2010 yılı cirosu 1,2 milyar dolar dolayında iken 4 bin dolar sermaye ile kurulduğu 1989 yılı cirosu sadece 900 bin usd imiş.

Anneysen.com 1 yılda 30 bin anne üyeye ulaşırken, Hangiüniversite.com 3 ay içerisinde 100 bin üniversite öğrencisi üyeye ulaşmış. Pabbuc.com 50 marka ve 25 bin çift ayakkabılık stok hacmine ulaşmış, Balerin.com ise yakın bir tarihte Emre Kurttepeli’den yatırım almış.

Küçük ve Orta Ölçekli İşletmeleri Geliştirme ve Destekleme İdaresi Başkanlığı (KOSGEB) verilerine göre Türkiye’de yaklaşık 3,5 milyon Küçük ve Orta Ölçekli İşletme (KOBİ) bulunuyormuş. KOBİ tanımı 250 çalışan ve yıllık 25 milyon TL ciro altında kalan tüm firmaları kapsıyor. Bu firmaların %95’inden fazlası küçük ölçekli (5'ten az çalışan adedi ve yıllık 1 milyon TL'den az ciro) imiş. KOSGEB, artık bilişim sektöründeki firmalar için de başvuruları Online yapılabilen destek programları, fonları sunuyormuş.

Siyasetçiler İnternet’in kendilerine sağlayabileceği faydanın farkında mı?

2011-01-23T14:02:00.001+02:00

Gündemde, siyasetçilerin sosyal medya iletişimlerinde kişisel mesajlarını ne düzeye kadar paylaşabilecekleri tartışması var. Değerlendirme yapan kişilerin bir kısmı sosyal medyanın sadece kişisel mesajları iletme platformu olduğunu öne sürse de İnternet, dünyada özellikle siyaset alanında seçmenlerle en yakın etkileşimin yapıldığı ve seçim kampanyaları için ciddi finansal kaynağın yaratıldığı bir platform haline geldi. ABD Başkanı Barack Obama’nın seçimi kazanmasında önemli bir rolü olduğu değerlendirilen sosyal medya kampanyasının sonuçları, bu konuda dünyanın nereye gittiğinin önemli göstergeleri kabul ediliyor. Obama’nın iş dünyası profesyonellerince kullanılan Linkedin'de bile profili olduğunu eklemeden geçmeyelim. Barack Obama için açılan resmi iletişim kanallarının en güncel rakamları şöyle:
Youtube hesabındaki kanalı 24 milyon kez görüntülenmiş.
Twitter hesabına 6.5 milyon kişi takipçi olmuş.
Facebook sayfasını 17 milyon kişi beğenmiş.

Bu platformlar aracılığı ile yapılan milyonlarca dolarlık ücretsiz pazarlama iletişiminin yanı sıra; barackobama.com sitesi üzerinden sağlanan 500 milyon dolara yakın Online bağışın rekor büyüklüğünün de altını çizmemiz gerekiyor. Bunun da ortalama bağış büyüklüğü 80 dolar olan milyonlarca kişi tarafından yapılmış olması, genel katılımı artırmanın toplam ölçeği nasıl büyütebileceğinin en geçerli kanıtı.

Yukarıdaki verileri aldığım Erik Qualman’ın Socialnomics kitabı, sosyal medyanın daha fazla konuşulmaya başladığı son dönemde adından söz ettiren başarılı bir kaynak. Kitapta 2008 yılı ABD başkanlık seçimi yanı sıra İnternet’te yayılan reklam kampanyalarından şirketlerin iş planlamalarına kadar çok geniş bir içerikte, bolca örnek ve analiz sunuluyor. Qualman, kitabında bu popüler alanın gelecekte iş dünyasında yaratacağı değişimlerle ilgili öngörülerini de paylaşıyor.

Peki ülkemizde siyaset alanında sosyal medya nasıl kullanılıyor?
Türkiye’de henüz İnternet üzerindeki iletişimin medya harcaması avantajı ve diğer finansal getirileri konusunda bir analiz yapıldığını düşünmüyorum. Ama seçmenlerin siyasetçilerle direk bir iletişim kurma (Online etkileşme) isteği, aşağıdaki rakamlarda gayet net görülebiliyor. Bakalım hangi siyasetçi bu alanı gerek reklam maliyetlerini azaltmada, gerekse ek kampanya finansmanı yaratmada daha başarılı şekilde kullanabilecek?

Abdullah Gül
Twitter hesabını 171 bin kişi takip ediyor.

Recep Tayyip Erdoğan
Twitter hesabını 42 bin kişi takip ediyor.
Facebook sayfasını 464 bin kişi beğenmiş.

Kemal Kılıçdaroğlu
Twitter hesabını 80 bin kişi takip ediyor.
Facebook sayfasını 838 bin kişi beğenmiş.

Devlet Bahçeli
Twitter hesabını 27 bin kişi takip ediyor.

Türkiye’de E-Ticaret Konusunda Eğitim Veren Kurumları Biliyor Musunuz?

2011-01-14T22:38:00.002+02:00

E-Ticaret, 2010 yılı ile birlikte Türkiye’de ciddi bir ticaret hacmine ulaştı. Bu nedenle de köklü siteler ve farklı iş modellerine sahip olan yeni oyuncular, önemli oranda ciro artışı yaşadı. Pastanın büyümesi olarak adlandırabileceğimiz bu dönem, bambaşka sorunları da beraberinde getirdi. Artan firma adedi ve iş modeli zenginliği nedeniyle elektronik ticaret konusunda bilgi sahibi olan profesyonel kişilere duyulan ihtiyaç arttı. Gerek önümüzdeki dönemde bu konuda yatırım yapmayı planlayan firmalar gerekse şu anda Online dünyada önemli yerleri olan firmaların agresif büyüme hedefleri, sektördeki insan kaynağı sorununun daha da önemli hale geleceğinin habercileri. Bu sektördeki profesyonellerin büyük bölümü kendilerini çalıştıkları şirketlerde geliştirmiş kişilerden oluşuyor. Fakat bu alaylı profesyonellerin hacmi, son dönemdeki hızlı büyümeyi kaldırmıyor. Peki İnternet üzerindeki ticaret konusunda Türkiye’de var olan üniversitelerin özel bölümleri veya ileri düzeyde eğitim veren uzmanlaşmış eğitim kurumları yeterli mi?

Günümüzde Türkiye’de e-ticaret konusunda eğitim veren kurumlar, henüz yolun çok başında olan kişilere yönelik programlar yürütüyor. Bir başka ifade ile e-ticaret girişimcilerine 'E-Ticarete Giriş' dersleri veriliyor. Sektör geçen sene yakaladığı büyüme trendini geliştirip ticaret hacmi daha da geliştikçe bu alandaki profesyonel çalışan eksikliği; bu eğitimlerin de farklılaşmasını ve daha detaylı hale gelmesini sağlayacaktır. Türkiye’de e-ticaret alanında odaklı bir içeriği olan eğitimler organize eden kurumları aşağıda listelemeye çalıştım. Eğer siz de bu özellikteki kuruluşlara dair eklemelerinizi iletebilirseniz, listeyi daha sağlıklı hale getirebiliriz.

ONLINE EĞİTİM VİDEOLARI
Uzman TV

ÜNİVERSİTE SERTİFİKASYONU
Okan Üniversitesi
Sakarya Üniversitesi

ÖZEL EĞİTİM KURUMLARI
Akiza
Coproline
Eğitim Akademi
Eğitişim
E-İş Danışmanlık
York Trade

E-Ticaret Blog'larının Hangilerini Biliyorsunuz?

2011-01-01T20:39:00.001+02:00

Mikro mesajlaşma araçları (veya siteleri) hayatımıza girdiğinden beri İnternet'te üretilen içerik kalitesinde ciddi bir düşüş olduğunu değerlendiriyorum. Kısa bir cümle ve link'ten oluşan paylaşımlar, şüphesiz hepimizi kolaycılığa alıştırıyor. Bu nedenle herhangi bir konuda özgün analizlere ve değerlendirmelere yer verilen kaynakların zaman geçtikçe daha değerli hale geleceğini öngörüyorum. Elektronik ticaret üzerine E-Ticaret Bilgi Blogu'nda bir araya getirmeye çalıştığım veriler ve değerlendirmelerin dışında farklı analizler ve bakış açıları ile tanışmak isteyenler için benim de takip ettiğim (belli aralıklarla içerik girilen) birkaç siteyi paylaşmak istedim. E-ticaret sektörü konusundaki bilgi ve tecrübelerini başkalarıyla paylaşmak için zaman ayıran tüm özgün içerik üreticilerine teşekkür ederim.

Siz de bu listeye girmesi uygun olan siteleri gönderebilirseniz, listeyi daha sağlıklı bir hale getirebiliriz.

DÜNYA

E-Ticaret Genel
ECommerce-Guide
E-Commerce Times
Google Retail Blog
Practical eCommerce

M-Ticaret
Mobile Commerce Daily
Mobile Marketing Watch

Web Analizi
Measuring Success
Occam's Razor

Araştırma Verileri
comScore
eMarketer
Forrester Blogs
Hitwise Intelligence
Nielsenwire

Birlikler
Emota
Shop.org

Tasarım
FutureNow
LukeW

TÜRKİYE

Haber & Değerlendirme
Bilişim Hukuku Günlüğü
turk.internet.com
Webrazzi

Girişimcilik
Ahmet Kırtok
Etohum.tv (Video)

E-Ticaret Genel (Türkiye)
E-Ticaret Danışmanlığı
E-ticaret üzerine
Elektronik Ticaret
Y.Emre Güzer
eTicaret Portal
Forcemind
E-Ticaret Rehberi
Sanal Mimarlar
Sina Afra
Webdolusu

Yılın son e-ticaret etkinliğinden önemli notlar

2010-12-26T21:47:00.001+02:00

Geçen hafta 2010 yılının son e-ticaret etkinliği Copromeet’e uğradım. Kalabalık bir katılımcı kitlesine hitap eden e-ticaret sektörü profesyonellerinin konuşmalarından birkaç not aktarmak istedim.

AliBaba.com Türkiye ülke müdürü Kenan Ardalı, toplam 5 milyon üyelerinin 250 bin adedinin Türkiye’den olduğunu ve Taobao.com (B2C sitesi) ve Alipay (online ödeme) gibi gruba ait diğer yapıları da ülkemize getirmeyi planladıklarını belirtti.

Sahibinden.com genel müdürü Burak Ertaş 2 milyon ilanın yer aldığı siteye her gün 2 milyon tekil ziyaret gerçekleştiğini belirtti. Online pazaryeri konseptinin gelecekte Etsy.com gibi daha özelleşmiş sitelerle genişleyeceğini de ekledi.

Groupon/Sehirfirsati.com Türkiye genel müdürü Emre Ekmekçi ise şu anda %70’i kadın olan 1,5 milyonluk üye adetlerini gelecekte 5 milyon kişiye çıkarmayı planladıklarını belirtti. Grup alışverişte kampanya düzenleme stratejisinin, firmaların reklam bütçelerini burada kullanmayı sağlamak olduğunun da altını çizdi.

Elektronik Ticaretin Geleceği

2010-12-19T00:05:00.002+02:00

Yeni bir yıla girerken son dönemdeki gelişmelerden yola çıkarak önümüzdeki yıllarda elektronik ticaretin hangi alanlarına dikkat edilmesi gerektiğine dair kişisel öngörülerimi paylaşmak istedim. Sektördeki eğilimleri ve ilgili örnekleri kişiselleştirme, araştırma, sosyal ve mobil olarak dört başlıkta topladım.

Kişiselleştirme
Genel tüketici kitlesinin elektronik ticaret ile tanışıklığı eskidikçe, işin sadece maliyet tarafının ağır bastığı bir tercih dünyasından uzaklaşacağımızı söyleyebiliriz. 2010 yılına kadar İnternet üzerindeki ticarette müşteriler için ürün kalitesi riskini azaltığı için uçak bileti, cep telefonu, otel rezervasyonu ve sigorta başvuruları gibi daha çok standart ürünlerin sürüklediği bir yapıdan bahsedilmekte idi. Gelecekte İnternet sitelerinin daha interaktif olması sayesinde ürünlerin her kullanıcıya göre özelleştirilebilmesine olanak tanıyan Online tecrübeler ortaya çıkabilecek. Bu nedenle de otomotiv, özel krediler ve ev eşyaları gibi (Örnek: Ford) kar marjı yüksek sektörler için elektronik ticaretin kullanım özellikleri ve hacminin artacağını düşünüyorum.

Fırsat: Ürünleriniz veya hizmetlerinizin kişiselleştirilmesini sağlayacak Online uygulamalar (siteler) sadece İnternet üzerindeki ticaretinizi artırmakta değil, müşterilerinizin tercihlerini anlamakta da önemli bir araştırma (CRM) aracı olabilir.

Araştırma
Tüketicilerin İnternet üzerindeki araştırma tercihleri de zaman içerisinde farklılaşma eğilimi gösteriyor. Önceki yıllarda ürün özelliklerinin metin tabanlı filtreler aracılığı ile azaltılıp, ürünlere ulaşılmasını (karşılaştırmayı) sağlayan ürün listeleme modeli, yavaş yavaş daha görsel bir hale geliyor. Bunda tüketicilerin giyim alışverişi konusunda İnternet’i daha sık kullanmaya başlamalarının da payı çok büyük. Anahtar kelime, ürün özellikleri tabanlı fiyat karşılaştırma sitelerinden (Örnek: Shopping.com) giyim sektörü için farklı bir deneyim sunan renk, desen ile karşılaştırma sağlayabilen, görsel tabanlı karşılaştırma sitelerine (Örnek: Boutiques.com) geçiş bunun bir ayağı gibi düşünülebilir.

Fırsat: Ürünleriniz veya hizmetlerinizin araştırma veya karşılaştırma tecrübesini standart yöntemlerin dışına taşımak, müşteri potansiyelinizi geliştirebilir.

Sosyal
2010 tartışmasız olarak grup alışveriş sitelerinin yılı oldu (Örnek: Groupon.com). Belli bir grup adedi ile limitlenen bu alışveriş modelinin büyüme dinamiği, üye tabanının genişletilip bu üyelere yapılan bilgilendirmelerle fırsatların tüketilmesine dayanıyor. Sosyal medya platformları üzerinde firmalar için oluşturulan gruplarda (hayran sayfaları) ürünlerin tanıtılmasına yönelik modüller de yine önemli bir sosyal alışveriş boyutu olarak kullanımını genişletti (Örnek: Pampers). Bu iki konseptin birleşebileceği hibrit modeller gelecekte daha yoğun kullanılabilir. Müşterilerin ürünlere dair özel tercihlerini belirtecekleri ve bu özel ürünler için satıcı (üretici) bulacakları interaktif platformların ortaya çıkacağı yeni bir ticaret modelinden bahsediyorum. Bu model, kişilerin sosyal çevreleri sayesinde ürünün talep adedini yükseltip birim fiyatları düşürebilecekleri bir mekanizmanın itici gücü ile ticaretin son noktası olarak idealize edilebilecek 'bireysel fırsat sitesi' (uygulaması) konseptinin doğumuna sebep olabilir.

Fırsat: Sosyal alışveriş tecrübesini sadece sosyal iletişim platformları ile sınırlamayıp müşterilerinizin paylaşımlarından ihtiyaçlarına dair gerçek fayda sağlayacağı kampanya kurguları ile iş modelinizi yenilikçi bir şekilde geliştirebilirsiniz.

Mobil

Perakendeciler için mobil ticaret hacminin yükselişi, özellikle ABD’de bu yıl içerisinde düzenlenen toplu indirim günlerinde net bir şekilde gözlemleniyor (Örnek: eBay mobil). Özellikle tüketici elektroniği ürünleri için önemli indirimlerin sunulduğu Cyber Monday (Siber Pazartesi) gününde eBay’in mobil satışları, 2009 yılına göre %146 oranında artmış. Son raporlarda 2009 yılında 69 milyar USD dolayında bulunan dünya mobil ödeme hacminin, 2014 yılında mobil ticaret projelerinin artışı ile 490 milyar USD’ye zıplayacağı öngörülüyor.

Fırsat: Müşterilerinizin mobil ticaret tecrübesini öncelikle sizin ürün veya hizmetlerinizde yaşamasını sağlayarak rakiplerinizden ayrışabilirsiniz. Bu arada mobil uygulamaların cazibesine kapılıp mobil sitelerinizin ziyaretçilerini ihmal etmeyin.

Özel Alışveriş Kulüplerinin Ortaya Çıkış Nedeni ve Gelecekleri

2010-12-12T13:16:00.001+02:00

Son bir iki yıl içerisinde dünyada yaşanan geniş ölçekli ekonomik kriz nedeniyle birçok firma (özellikle de yüksek marjlarla satış yapan giyim ve aksesuar markaları) ürettiklerini satamadı. Elektronik ticaretin tam da bu dönemde artan hacmi, dünyaca ünlü firmaların şişen stokları konusunda yeni İnternet projelerinin de kullanılmasını sağladı. 2010 yılı süresince özel alışveriş kulübü konseptinin tüm dünyada hızla yayılıp firmaların artan stoklarını eritmede gösterdiği başarı, İnternet’in artık tüm dünya ticareti üzerinde ciddi bir etkisi olduğunun da kanıtı. Aşağıda ABD ve Türkiye’de sektörde yaşanan hızlı değişime ait eMarketer ve Google Trends For Websites grafiklerini görebilirsiniz.

Peki yeni ticaret (hep böyle) indirimler üzerine mi inşa edilecek?
Stoklarını azaltabilmek için kar marjlarından ciddi oranda feragat eden firmalar yeni sezona dair üretimlerini daralan piyasa çerçevesinde daha kontrollü yapıyorlar. Kısacası önümüzdeki dönemde özel alışveriş kulüplerinde dünyaca ünlü markaların ürünlerine dair kampanyaları şimdiki kadar yoğun göremeyebiliriz. Bunun bir diğer nedeni de markaların, ürünlerini özel kulüplerden düşük fiyatla edinmeye alışan müşterilere yeni sezon ürünlerini eski fiyat düzeyinde satmakta zorlanacaklarını öngörmeleri. Fakat ciddi bir tüketim gücünü arkalarına alan bu özel siteler, yakın gelecekte dünyaca ünlü markalarla yapacakları özel üretim anlaşmaları ile farklı kalitede üretimler yapılmasını sağlayabilir veya kendi markaları ile ürettirecekleri, tüketicinin alıştığı kalitede ürünlerin satışı işine de girebilirler. Kısacası özel alışverişin yarattığı büyük etki, krizin etkisi geçse de tüketicilere orta vadede önemli avantajlar sağlayacak gibi görünüyor.

Türkiye’deki E-ticaret Kitapları

2010-11-23T01:26:00.001+02:00

Digital Age Dergisi Kasım 2010 sayısı ile birlikte E-Ticaret Satışta Tsunami Etkisi isimli kitap ücretsiz olarak veriliyor. Bu kitabı Türkiye’deki az sayıda sektör profesyonelinden biri olan Anıl’ın kısa süre önce kaleme almış olduğunu görünce mutlu oldum. Yazılar içerisinde interneticaret'ten alıntılara yer verilmiş olması da ayrı bir sürpriz oldu ☺ Son birkaç yılda sektöre dair kitaplar araştırıldığında sadece Şule Özmen tarafından yayına hazırlanmış E-Ticaret Ağ Ekonomisinde Yeni Ticaretin Yolu isimli yayına ait bilgiye ulaşılabilen ülkemizde, malesef bugüne kadar elektronik ticaret sektörü üzerine (bu konuda) çok da fazla kitap yayınlanmadı. Eticaret siteleri aracılığı ile birçoğunu elde etme şansı bulduğum kitaplar ile yaptığım araştırmalar sonucunda bilgilerine eriştiğim kitapların listesini bir özet yapmak amacıyla birleştirmek istedim.

Türkiye’de e-ticaret konusunda yazılmış kitapları 5 grupta toplayabiliriz: girişimcilerin tecrübelerinin paylaşıldığı röportaj havasıyla yazılan kitaplar, ders kitabı olması amacıyla teorik olarak kurgulanan kitaplar, e-ticaretin genel kapsamına dair el kitapları, altyapı ve yazılım konusundaki teknik kitaplar ve hukuksal, vergisel mevzuatlara dair kitaplar. Aşağıda isimlerini, basıldıkları yılları ve yazarlarını listelediğim kitapların yarıya yakını malesef satıştan kalkmış ve yine bir kısmı da basılı hale getirilemeyip sadece sanal ortamda paylaşılabilmiş.

Tecrübe Paylaşımı
Büyüyünce E-Ticaretçi Oldum (2004) – Adnan Tokalıoğlu
Kümesteki Kartal Neden Uçamaz (2005) – Burak Büyükdemir
E-Ticaret, Satışta Tsunami Etkisi (2010) – Anıl Altaş

Teorik Anlatım
Elektronik Tic@ret (2000) – Veysel Bozkurt
Deniz Ticaretinde Elektronik Satış Yönetimi (2004) – Umut Mehmet Yürüyen
Elektronik Ticaret, e-ticaret (2004) – Sabahat Özbay & Selma Akyazı
Elektronik Ticaret, Kavramlar ve Uygulamalar (2006) – Mustafa Taşlıyan
E-Ticaretin Temelleri (2006) – Dilek Olcay
Ağ Ekonomisinde Yeni Ticaret Yolu (2003, 2009) – Şule Özmen

Yeni Başlayanlar İçin
Türk Kaşığı İle E-Ticaret – Melik Çelikoğulları
E-Ticaret Rehberi (2003) – Adem Özbay & Jan Devrim
İnternet Ticareti (2003) – M. Emre Civelek & Edin Güçlü Sözer
Elektronik Ticaret El Kitabı (2006) – Nevzat Erdağ & Emel Batuman
E-Ticaret (2009) – Kenan Mehmet Ekici & Arif Yıldırım
E-Ticaret, İnternet Ortamında Ticaret (2010) – Betül Budak
E-Ticaret El Kitabı (Sanal, 2010) – Melih Torlak

Mevzuat Hakkında
Elektronik Ticarette Tüketicinin Korunması ve Bir Uygulama (2002) – Selda Ene
Avrupa Birliği Hukukunda Elektronik Ticaret ve Türkiye'deki Gelişmeler (2002) – Buket Öztuna Cox
Elektronik Ticaretin Hukuki ve Vergi Boyutu (2004) – Şaban Kayıhan & Habib Yıldız
Bilişim Ekonomisi ve E-Ticaret (2007) – Akın Akbulut
Elektronik Ticaret: E-Ticaret (2008) – Gazanfer Erbaşlar & Şükrü Dokur

Teknik Altyapı
Web’de Mağaza Açmak (2000) – Cahit Akın
10 Adımda Online Satış Sitesi (2010) – Zafer Demirkol

Gazeteler (İnternet’ten) Nasıl Kurtulur?

2010-11-19T11:24:00.002+02:00

Geçen haftalarda Sabah gazetesinin İnternet sitesindeki e-gazete uygulamasının ücretli hale geldiğine dair bir haber medyada kendine yer buldu. Son birkaç yıldır Hürriyet’in benzer hizmetlerini paralı hale getirmesi ve Habertürk gibi gazetelerin akıllı mobil cihazlara yönelik uygulamalarını hazırlamaya hız vermesi gibi dönemeçlerden geçen Türk basını, gün geçtikçe bu konuları daha fazla tartışmaya başladı. Herhangi bir dijital dünya etkinliğinde ilgili oturumlara katılmadıysanız, medyanın İnternet üzerindeki ücretlendirme modellerine olan yabancılığı ile ilgili olarak Serdar Kuzuloğlu’nun değerlendirmesi ve İsmet Berkan’ın bu klasik bakışı özetleyen ‘içeriden’ değerlendirmesi; basın sektöründe global olarak yaşanan ciddi dönüşüm üzerine bilgi altyapısı inşa etmenize yardımcı olacaktır.

Gazeteler ve Tehlike Çanları
Basılı medyanın, ağırlıklı parçası olarak da gazetelerin temelde iki gelir kaynağı bulunuyor: reklam alma ve basılı yayın satışı. Aşağıdaki tablonun yer aldığı Zenithoptimedia tarafından son açıklanan rapora göre tüm dünyada basın sektörünün reklam gelirleri ciddi bir azalma eğiliminde.

Basılı medyanın bir diğer gelir kaynağı olan yayın satış gelirlerine baktığımızda da yine aynı şekilde olumsuz bir gelişim gözlemlenebilir. 2000 yılından itibaren basılı gazetelerin okunma adetleri yıllık %10 üzerinde düşüş göstermekte. Aşağıda grafiğine yer verdiğim ABD Gazeteler Birliği verilerine göre de baskı adetleri bu nedenle ciddi şekilde azalmış durumda.

Gazeteler ve İnternet

Gerçekçi olmak gerekirse insanların bilgiye erişme ihtiyacı hala çok önemli ve bu sebeple gazeteler en popüler bilgi kaynaklarından biri olarak olarak varlıklarını sürdürüyor. Geçmiş yıllar ile farklılık, sadece gazete içeriklerine erişimin yöntemi olarak İnternet’in hayatımıza girmiş olması. Son üç beş yıldır İnternet erişiminin ADSL ve mobil ile ulaştığı ciddi penetrasyon, bu konudaki artışın en temel nedeni. Gazeteleri İnternet’ten takip eden kitle, her yıl %25 oranında artış göstermekte. Bunun bir uzantısı olarak da gazetelerin web siteleri, İnternet kullanıcılarının en çok ziyaret ettiği siteler sıralamasında her zaman üst sıralarda yer almakta. Son araştırmaların bir tanesinde ABD’deki her üç İnternet kullanıcısından ikisi bir gazetenin sitesini ziyaret ettiğini belirtmiş. Türkiye’de de ComScore verilerine göre İnternet kullanıcıları arasında gazetelerin İnternet sitelerini ziyaret edenlerin oranı %80 dolaylarında. Yine bu ve benzeri bir çok araştırmada Türkiye’nin önde gelen gazetelerinin web siteleri, en çok ziyaret edilen ve zaman geçirildiği ifade edilen sitelerin arasında yer alıyor.

Online Gazeteler ve Gelir Modelleri
Gazeteler, yukarıda belirttiğim dönüşüm sonucunda gelir modellerini İnternet siteleri üzerine kaydırma stratejilerine ağırlık vermeye başladılar. Klasik reklam alma modelinin, performans temelli oluşan İnternet pazarlaması üzerinde kısıtlı kalabileceğini öngören birkaç medya grubu, klasik basılı yayın satışına benzer modellerin denemelerini yoğunlaştırdı.

News Corporation, Haziran 2010’dan beri üyelik sonrasında okuma hakkı veren bir modeli The Times ve The Sunday Times of London gazeteleri için deniyor. Ve son paylaşılan rakamlara göre bu yayınları İnternet üzerinden ücretli okuyan kişi sayısı 105 bin olmuş. The Times sitesini ziyaret eden 20 milyon kişiden sadece %0,5’inin ücretli modeli tercih etmesi, aslında burada ne kadar ciddi bir sorun (aynı zamanda da fırsat) olduğunu gösteriyor. The Financial Times, 189 bin ücretli okuyucusu ile bu sektörde dünyadaki önemli başarı hikayelerinden kabul edilse de 11 milyon İnternet sitesi ziyaretçisinin içerisinden öde ve oku sistemine geçişte ne kadar fire verildiği madalyonun bir diğer yüzü. Bu arada New York Times İnternet sitesi için de bir öde-oku modelinin 2011 yılı içerisinde denemeye alınması planlanıyor.

Henüz gazetelerin yeni gelir modellerine dair net bir parasallaştırma stratejisi bulunamasa da işlerin şimdi olduğu gibi tüm içeriği ücretsiz olarak okuyuculara sunma ile çözümlenemeyeceği de ortada. Ama arkasında durabildiğimiz tek öngörü, tablet bilgisayarların yaygınlaşması ile artık kâğıda geri dönüşün mümkün olmadığı.

Bugüne kadar denemesi yapılan farklı gelir modellerini aşağıdaki şekilde listelemeye çalıştım. Eksikleri siz de belirtebilirseniz daha sağlıklı bir liste oluşturabiliriz.

Basılı gazetenin taranmış halini (E-Gazete) ücretli hale getirmek – Örn. Hürriyet

Köşe yazılarını ücretli hale getirmek (hafifletilmiş İnternet sitesi) – Örn. Cumhuriyet

Yazı devamını ücretli hale getirmek

Arşivleri ücretli hale getirmek

Tablet bilgisayarlar için özel ve ücretli versiyonlar hazırlamak

Birkaç yazı ziyareti sonrasındaki makaleleri ücretli hale getirmek

Mobil hizmeti (SMS) ücretli hale getirmek

Online Bankacılık Sektörü ve Türkiye’nin Potansiyeli

2010-10-31T22:14:00.001+02:00

Geçenlerde bir banka şubesini ziyaret ederken yaklaşık 2 yıldır kiramı, aidatlarımı, faturalarımı ve borçlarımı cep telefonumdan ödediğimi fark ettim. Fiziksel banka şubelerinin neredeyse birer ATM olarak algılanmaya başladığı günümüzde acaba siz en son ne zaman bir banka şubesine gittiniz? Gün geçtikçe daha fazla ‘zamansızlık’ kaygısına kapıldığımız hayatımıza, İnternet’in getirdiği en büyük katma değerlerden biri de artık finansal işlemler için bankalara gidip saatlerce sırada beklememize gerek kalmaması oldu. Bu avantajı nedeniyle Online finansal işlemler de sürekli büyüyen bir e-ticaret alanı olarak dünya ticaretini olumlu yönde geliştiriyor.

İnternet üzerindeki finansal işlemleri, bankacılık ve diğer finansal işlemler olarak (sigortacılık, vb.) iki grupta toplayabiliriz. Bu iki gruptaki önemli oyuncuları kısaca belirtmemiz gerekirse; bankaların ciddi yatırım yaptığı kendi web siteleri ile farklı finansal kurumların servislerini toplu halde tüketiciye sunan Türkiye’den sigortam.net ve İngiltere’den moneysupermarket gibi aracı web sitelerini örnek gösterebiliriz.

Online Finans Sektörü İstatistikleri
2010 yılına ait bir araştırmada ABD’deki İnternet kullanıcılarının %56’sı finansal konuda (bankacılık vb.) bir Online işlem yaptığını belirtirken %17’si ise sigorta ile ilgili bir Online işlem yaptığını belirtmiş. Yine 2010 yılında ABD’de yapılmış bir başka araştırmada İnternet bağlantısı bulunan 90,5 milyon hane bulunduğu ve bu hanelerin 72,5 milyon adedinin Online bankacılık işlemi yaptığı ortaya konmuş. Aşağıdaki grafikte yıllar içerisinde sürekli artış gösteren bu trendi görebilirsiniz.

Avrupa’da yapılmış araştırmalara göz attığımızda ise Online finansal hizmetlerin kullanım oranın, İngiltere dışındaki diğer ülkelerde ABD’ye göre biraz düşük olduğunu gözlemliyoruz. Aşağıda bu araştırmaların birinden aldığım grafikte görebileceğiniz gibi Türkiye’deki İnternet kullanıcıları arasındaki finansal işlem penetrasyonu, şaşırtıcı şekilde İspanya ve İtalya’dan daha iyi bir durumda.

Türkiye Bankalar Birliği’nin periyodik olarak yayınladığı raporlarda da Türkiye’deki Online bankacılık sektörünün ciddi büyüklüğü, net bir şekilde görülüyor. 2010 itibariyle son bir yıl içerisinde en az bir kez Online bankacılık işlemi yapmış bireysel müşteri adedi, 8 milyona yaklaşmış durumda. İşlem hacminin en yüksek olduğu kategoriler ise para transferleri ile yatırım işlemleri olarak belirtilmiş. 2007 yılında Nielsen tarafından yapılmış bir araştırmada da Online bankacılık ile krediler ve kredi kartları üzerine bilgi araştırması; İnternet’te finans ile ilgili en öncelikli aktiviteler olarak öne çıkmıştı.

Türkiye İstatistik Kurumu’na ait araştırma sonuçlarına baktığımızda ise kişilerin İnternet bankacılığı kullanım oranlarının son yıllarda ciddi bir yükseliş göstererek 2010 yılı itibariyle %17’ye ulaştığı görülüyor. Aşağıda yıllar süresince oluşan değişim, bir tablo üzerinde çok daha net anlaşılıyor.

Bu arada Online finans sektörü kendi içerisinde de değişip gelişiyor. Tıpkı benim apartman aidatlarımı işe giderken cep telefonumdan ödemem gibi ABD’de de cep telefonu kullanıcılarının %20’si artık finansal işlemlerini mobil cihazlardan gerçekleştiriyor. Ve bu oranın 2014 yılında %50’yi geçeceği öngörülüyor. ABD ile karşılaştırdığınızda önümüzde çok yol olduğuna inanıyorsanız, bankaların birbiri ardına çıkan Wap, iPhone, iPad ve Android uyumlu mobil sitelerinin farkında değilsiniz demektir.

Gazete kuponlarından gelinen son nokta, Foursquare

2010-10-17T21:56:00.003+03:00

İndirim kuponu konsepti, Türkiye’de tüketiciler için uzun yıllardır önemini koruyor. 1990’lı yıllarda gazetelerin tiraj savaşları sayesinde kuponlar ile sadece ansiklopedi sahibi olunmayacağını öğrenen tüketiciler, porselenden televizyona kadar birçok ürüne ciddi indirimlerle hatta ücretsiz olarak sahip olabilme şansını elde etti.

İndirim kuponu konsepti tüketicilerin bilgiye ulaşma ve medya tüketim alışkanlıklarının değişimi ile birlikte gitgide formatını değiştiriyor. Son yıllarda tüketicilerin alışveriş öncesinde araştırma için İnternet’i kullanımları artış gösterdikçe Online kuponların kullanım oranları da çok hızlı şekilde arttı. İstatistikler üzerinden konuşmamız gerekirse 2006 yılında ABD’de indirim kuponlarının dağıtımı için en çok tercih edilen kanallar uzun yıllardır süre geldiği gibi %88 ile gazeteler ve %5 ile el ilanları olarak ifade edilirken yine aynı yıl içerisinde Online kupon sitelerinin trafiklerinin %12’lik bir ziyaretçi artışı gösterdiği ortaya çıktı. 2008 yılına geldiğimizde ise Online kupon sitelerini ziyaret edenlerin artışın yıllık %33 dolayına yükseldiği görüldü. Bu süreçte ABD’de kupon sitelerine yönelen ziyaretçi hacminin toplam ülke nüfusunun %18’ine yakın hale gelmiş olması, tüketici tercihlerindeki hızlı değişimin en önemli kanıtı.

2009 yılında kupon sitesi RetailMeNot’ın verilerine dayanarak hazırlanan ve aşağıdaki tablonun yer aldığı araştırmada Online kupon / indirim sitelerine bakmadan bir ön araştırma sürecini tamamlamayan tüketicilerin oranının %12'ye ulaştığı ortaya çıkmış. 2010 yılı içerisinde yenilenen bu araştırmadaki son verilere göre ise son bir senede Online kupon trafiği yaklaşık %50 civarında artış göstermiş.

Akıllı telefonların kullanım oranları arttıkça mobil İnternet kullanımı, alışveriş sürecinde kendine yer edinmeye başladı. Önceki bir yazımda bahsettiğim gibi perakendeciler, tüketicilerin ürün seçimlerini kolaylaştırmaya yönelik bir çok proje üzerinde çalışmakta. Burada yalnızca birçok firma tarafından uygulanan SMS gönderimi gibi toplu bir erişim mantığı ile önceden gruplanmış tüketicileri tetiklemeye çalışmaktan bahsetmiyorum; tüketicilerin ihtiyaçları olan ürünlere / hizmetlere dair mobil cihazları ile araştırma yaptıklarında indirim kuponları ile karşılaşmasını da ifade ediyorum.

2008 yılında Jupiter Araştırma Şirketi tarafından yapılan bir araştırmada her on tüketiciden üçü telefonlarına indirim bilgisi (kupon) gönderilmesini tercih ettiklerini belirtmişler. Burada ek bilgi vermemiz gereken bir başka nokta ise mobil kupon kategorisinde şimdilik dar bir segment ile konuşuluyor olması. Forrester’ın yayınladığı bir araştırmadan aldığım aşağıdaki grafiğe göre 18-24 yaş aralığındaki tüketicilerde mobil kuponlara dair algı tahmin edeceğiniz gibi çok daha yüksek.

Son dönemde mobil cihazların yaygınlaşması ile ortaya çıkan Foursquare gibi lokasyon bazlı servislerin gelir modeli, kullanıcıların yakınlarında yer alan indirimlerden / fırsatlardan haberdar olması üzerine kurgulanıyor. Pazarlama stratejilerinin en köklü ve etkililerinden biri olan indirim kuponu konsepti, mobil cihazlar ve platformlar ile tarihsel evriminin son noktasına ulaşmış görünüyor. Aslında ‘tüketicilerin, ihtiyaçları olan ürün veya hizmetler hakkında coğrafi konumlarına en uygun satış noktalarındaki kişisel indirim fırsatlarına ulaştıkları’ bu ideal noktadan çok da uzak değiliz, değil mi?

Sosyal Pazarlamanın Tarihsel Süreci ve Konumlama Stratejisi

2010-10-12T01:18:00.001+03:00

İnternet sayesinde iletişimin, pazarlamanın ve ticaretin kurgularının son yıllarda tamamen yenilendiğine şahit oluyoruz. İletişimin görüntülü ve ücretsiz hale gelmesi bir tarafa İnternet sayesinde ticarette lojistik ve sergileme maliyetleri çok ciddi olarak azaltılabiliyor. Pazarlama iletişiminin tarihsel gelişimi konusunda ise son dönemde karşılaştığım en başarılı görselleştirmelerden biri Thomas Baekdal'a ait.

‘Geleneksel Pazarlama’nın (Traditional Marketing) firmaların tüketicilerle yaptığı tek yönlü iletişim olmasından yola çıkan Baekdal, İnternet’in bu iletişimi karşılıklı hale getirdiği yeni süreci İnternet Pazarlaması (Internet Marketing) dönemi olarak ifade ediyor. Bunun ticaretteki yansıması ise önceleri basit birkaç pazar araştırması dışında tamamen firmalar tarafından oluşturulan ürünlerin, İnternet ile birlikte tüketicilerin alışkanlıklarına göre geliştirilerek piyasaya sürülmeye başlanması olarak görülebilir. Baekdal, sosyalleşen web ile birlikte tüketicileri etkilemede yeni bir yöntemin oluştuğuna işaret ederek, artık kişilerin birbirleri ile etkileşimde bulunduğu 3. bir pazarlama iletişimi boyutunun ortaya çıktığını söylüyor. Bu boyutta önemli olan firma veya marka olarak tüketicilere verilen mesaj değil onlara karşı yaklaşım ve sosyal medya varlıklarını firmanın tüketiciler ile arasındaki bağlılığı güçlendirmekte kullanılması olacaktır. Sosyal paylaşım platformlarının ticaret üzerindeki etkisi ise; tüketicilerin, firmaların piyasaya sürdüğü ürünlere dair her tür tecrübelerini (geri bildirimlerini) sosyal çevreleri ile paylaşabildiği bir sistem oluşturması olarak özetlenebilir. Bu da kulaktan kulağa pazarlama (WOM) gibi ticareti ölçümlenemeyecek şekilde etkileyen faktörlerin daha açık analiz edilebilmesine imkan sağlıyor. Sosyal medya, sonuç / performans odaklı bir iletişim kanalı olarak değil de tüketicilerin aidiyet duygularını ve kanaat önderlerinin etkileme gücünü gösteren bir araç olarak konumlandığında; bunun ticaret üzerindeki gerçek etkisi daha net bir şekilde ortaya konmuş olacaktır.

Özel ve Grup Alışveriş Siteleri Ticareti Nasıl Değiştiriyor?

2010-10-07T00:00:00.002+03:00

Tüketicilere tekstilden teknolojiye, yemekten özel eğitimlere kadar her tür konuda indirimler sunan özel ve grup alışveriş konseptleri, son bir yıldır tüm dünyada e-ticareti sürükleyen en önemli dinamik haline geldi. Türkiye’de özel alışveriş siteleri olarak Markafoni, Limango ve Trendyol ile grup alışverişi siteleri olarak Şehirfırsatı, Grupanya, Grupfoni ve Markapon öne çıkmış durumdalar. İç dinamikleri farklılık gösterse de Türkiye’de şimdilik ürünler için özel alışveriş ve hizmetler için grup alışveriş olarak ikiye ayrılmış bir yapıdan söz edebiliriz.

Yurt dışında ise bu iki model içiçe geçmiş (yakınsamış) durumda. Hatta 1.5 milyar USD piyasa değeri ile grup alışverişi konusundaki lider şirket olan Groupon, ABD’de GAP ile gerçekleştirdiği satış kampanyası ile inanılmaz bir başarı elde etti. Tek günlük ve sadece Groupon üyelerine yarı fiyata sunulan bir tekstil ürünü için ulaşılan 450.000 adetlik satış rakamı perakende sektöründe uzun süredir karşılaşılmayan bir başarıya imza atılmasını sağladı.

Bu projenin getirisi olarak sadece oluşan satış hacmi düşünülmemeli. Yaptığı bu çalışmanın reklam / halkla ilişkiler etkisinin de önemini öngören GAP cephesinde, ürünün maliyetine satılması ile ortaya çıkan zarar, yapılan reklamın ‘fırsat’ maliyeti olarak değerlendiriliyor. İletişim penceresinden bakacak olursak kişilerin birbirine haber vermesi ile oluşan / kazanılan medya gücü bu şekilde fiyat açısından güçlü kampanyalar ile daha etkili hale geliyor. Önümüzdeki yıllarda benzer projelerin daha sık olarak karşımıza çıkacağını beklemek hiç de yanlış olmaz.

Bu konuda öne sürülen bir diğer değerlendirme ise özellikle üst segment markaları açısından ürünlerin çok fazla tüketici tarafından kullanılmasının marka algısını olumsuz yönde etkilediği yönünde. Markanın sıradanlaşması ile ciddi kar marjları üzerinden satış yapabilen markaların, tüketici gözünde erozyona uğrayacağı iddiası karşısında ise bu tip özel alışveriş sistemlerinin markaların (uygun) ürünlerinin müşteri bazını genişlettiği değerlendirmesi bulunuyor. Groupon’un açıkladığına göre üyelerin %22’si hizmetleri / ürünleri kullanım sonrasında orijinal ürün / hizmeti almak için markaya geri dönüklerini belirtmişler.

Yukarıda kısaca algı açısından etkisine değindiğim bu yeni e-ticaret modelleri aslında şimdiden ciddi cirolara ulaştı bile. ABD’de 2010 yılı itibariyle grup alışverişi kategorisinin yıllık toplam 350 milyon USD ve özel alışveriş sitelerinin de yaklaşık 1 milyar USD’lik bir ciroya ulaşacağı öngörülüyor. Türkiye’de de işler sektördeki yatırımcıların beklentilerinin çok üzerinde ilerlemeye devam ediyor.

E-ticaret'in Büyümesine Katkı Sağlayan Doğal Etkenin Farkında Mısınız?

2010-09-28T02:28:00.008+03:00

Günümüzde tüm pazarlama profesyonellerinin şahit olduğu gibi ürün veya hizmetlerin tanıtım platformları; geleneksel iletişimin parçası olan kitlesel medya araçlarından (televizyon, gazete, ...) dijital dünyanın getirileri olan bireysel medya araçlarına (bilgisayar, cep telefonu, ...) geçmeye başlıyor. İletişimin performans tabanlı hale gelmesi bir yana, iletişim platformlarının tüketicileri etkileme güçleri de zaman içerisinde değişiyor. Advertising Age’de yayınlanan ABD’deki bir araştırmaya göre tüketicilerin etkilendiği, ‘gönülden bağlı’ olduğunu belirttikleri kaynaklar arasında televizyon kanalları geriye düşmüş görünürken İnternet’in popüler parçaları olan arama motorları ve paylaşım siteleri, bu listede ilk sırada kendilerine yer bulmuş durumda. Aşağıda bu araştırmadan alınan tablodaki karmaşık görünen yapı (Google Maps ile ESPN’in aynı düzlemde yer alması), zaman içerisinde medya kavramının da nasıl değişim gösterdiğinin ilginç bir kanıtı.

Symphonyiri Analiz Şirketi'nin 2009 yılında yayınladığı bir başka araştırma raporuna göre* ise tüketicilerin alışveriş ile ilgili kararlarını alma yerleri aşağıdaki grafikte görüldüğü gibi; birkaç yıl içinde mağazaların içlerinden, önceki (alışveriş öncesi ön araştırma) dönemlere kaymış. Bu veriler ışığında 2009 yılında tüketicilerin %83’ünün daha mağazaya gelmeden ne alacağına karar veriyor hale gelmesi, İnternet’in genel ticarete katkısının ne kadar arttığını göstermesi açısından son derece önemli.

Elektronik ticaretin gelişmesindeki öncelikli etkenleri düşündüğümüzde, akla ilk olarak firmalar ve tüketiciler tarafından doğrudan yapılan uygulamalar geliyor. Alternatif ödeme sistemlerinin oluşturulmasından, kapalı alışveriş sistemlerinin yaratılmasına kadar pek çok proje sektörün ilerlemesinde pay sahibi. Fakat yukarıda çizdiğimiz resim, başka bir doğal etkenin de gücünü arttırdığını fark etmemizi sağlıyor.

E-ticaret sitelerinin İnternet iletişimine hakimiyet konusunda klasik perakendecilere veya klasik kanallara karşı ciddi bir avantajları var. Tüketiciler yukarıda belirttiğim gibi ön araştırma için alışveriş öncesinde İnternet’i daha fazla kullandıkça, e-ticaret siteleri doğru iletişim kurguları ile tüketicileri daha sık ve fazla hacimde kendilerine çekiyor olacak. Bu da aslında e-ticaretin büyümesine etki eden doğal bir faktör olarak e-ticarete dair sürekli artan bir algının oluşmasını sağlayacak. Bu pencereden bakıldığından klasik perakendecilerin ana iş planları içerisine İnternet üzerinde ön araştırma yapan tüketicilere ulaşmayı da acil olarak koyması gerekiyor. Yoksa orta vadede fiziksel mağazalar, tüketiciler için e-ticaret sitelerinden sonra ziyaret edilen ikincil alışveriş alanları haline gelebilir.

* Rapora buradan ulaşabilirsiniz.

Web Ölçümleme dünyasındaki son gelişmelerden haberdar olmak ister misiniz?

2010-09-17T07:21:00.003+03:00

Bu hafta Google Analytics Sertifikalı İş Ortakları dünya toplantısına katılmak için Google’ın San Francisco’daki merkezi Mountain View kampüsünde idim. Üst üste web analizi üzerine konuşmaları dinleyince bu dünyadaki firmalarda yaşanan satın alma süreçlerinin gelişimi konusunda kısa bir özet yapmak istedim.

2005
Google, Urchin firmasını satın aldı. Bildiğiniz gibi şu anda bu sürecin sonucunda ortaya çıkan iki ürün bulunmakta; çerez tabanlı, ücretsiz Google Analytics ve sunucu tabanlı, ücretli Urchin.

2006
Microsoft, DeepMetrix firmasını satın aldı. adCenter Analytics isimli çerez tabanlı, ücretsiz bir ürüne dönüşen bu satın almanın sonucu uzun ömürlü olmadı ve daha önceki bir yazımda belirttiğim gibi 2009 yılında kaldırıldı.

2008
Yahoo, IndexTools firmasını satın aldı. Bu satın alma ile çerez tabanlı ve ücretsiz olan Yahoo! Web Analytics ürünü ortaya çıktı.

2009
Adobe, dünyanın önemli web ölçümleme firmalarından Omniture’ı satın aldı. Sunucu tabanlı ve gelişmiş özellikleri olan bir web ölçümleme tecrübesi içeren Omniture için yaklaşık 2 milyar USD ödeneceği açıklandı.

2010
IBM, daha çok ABD kaynaklı firmalar tarafından tercih edilen Coremetrics firmasını satın aldı. Bu arada IBM'in kendi web ölçümleme birimi olan SurfAid Analytics'i 2006 yılında Coremetrics'e sattığını eklemeden geçmeyeyim.

Şu an geniş ölçekli kullanılan ve henüz satın alınmamış tek web ölçümleme firması olarak WebTrends‘in kaldığının altını çizmemiz gerekiyor. Yukarıda listelediğim gelişmeler ışığında Web’deki ölçümlemenin özellikle bu yıl içerisinde yıldızı parlayan sosyal medya ile daha da önem kazanması, önümüzdeki dönemde WebTrends’in de farklı açılımlar yaşamasına neden olabilir.

Görsel kaynak: mashable.com

Reklamcılık sektörünün 'dijital' ile imtihanı mı iftiharı mı?

2010-08-31T11:59:00.002+03:00

Reklam sektörü neredeyse ilk günlerinden beri pazarlama profesyonelleri tarafından erişim (reach) hedefi ile kullandı. Bir ürün veya hizmeti satın alabilecek hedef kitlenin yoğun olarak zaman geçirdiği veya sık ziyaret ettiği her tür platform (radyo, televizyon, gazete, yol kenarları, bina yüzeyleri, …), tüketicilerin zihinlerinde daha fazla yer kazanabilmek için markalarca kiralandı. Genelde bu tür mecraların fiyatları da erişilen kişi başına maliyet üzerinden konuşuldu. İletişim kampanyalarının getirileri ise satışlara etkileri gibi dolaylı ölçütler dışında (kriz dönemleri dışında) pek de ölçümlenmedi.

İnternet’in iletişim ve ticaretin ana eksenlerini değiştirmesi yanında yukarıda çizdiğim tabloyu da baştan aşağıya değiştirdiği bir dönemdeyiz. Artık bir reklam / iletişim kampanyası ile sadece kaç kişiye erişildiğinin bir önemi yok; bunun yanında hedef kitlenin kampanyaya nasıl tepki verdiği de aynı oranda önem taşıyor. Hatta İnternet üzerinden yapılan iletişim, birçok firma için satış kanalı olarak konumlanabilecek kadar verimli ölçümleme kurgusuna sahip. İnternet reklamcılığında performans odaklı mecralar, siteler sayesinde ortaya çıkan Tıklama Başına Ödeme (Pay-Per-Click veya Cost-Per-Click) fiyatlaması, reklam dünyasını son yıllarda yeniden şekillendirdi. Diğer iletişim mecraları da bu değişime uyarak hızla kullanımı ölçümlenme yanında tüketicilerin tepkilerini maliyetlemeye dair projeler (IP TV, dijital billboard’lar, …) üzerinde çalışmaya başladılar. Fakat hala bir bölüm reklam ve pazarlama profesyoneli için hedef odaklı iletişim, algıyı oluşturacak markalama (branding) özelliğinden yoksun olduğu savunulup oluşturduğu etki ölçüsünde desteklenmiyor.

Pazarlama dünyasındaki tüm profesyonellerin aynı dili konuşmasını sağlayacak ve çoğumuzun önemini fark etmediği bir dönemden geçiyoruz. Sosyal medyanın son dönemde artan kullanımı ile önce bu sitelerdeki paylaşımlar için kullanılırken yeni geliştirmelerle sitelere gömülebilir hale gelen Beğen (Like) butonlarının birçok siteye entegre edilmeye başladığını gözlemliyoruz. Reklam / pazarlama dünyası için ortaya çıkan yeni bir dönemde tüketicilerin ürün/hizmetlere karşı pasif tepkileri (tutumları) de kolayca ölçülebilir. Pazarlama iletişimi için tepki vermeme (reklama maruz kalma / erişim) ve aktif tepki verme (reklama tıklama) arasındaki kayıp halka olan ‘reklama pasif tepki verme’nin tezahürü olarak niteleyebileceğimiz BEĞEN’me, klasik pazarlama profesyonelleri ile dijital pazarlama profesyonellerini birbirine yaklaştıracak bir özelliğe sahip. Bir taraftan hala etkileşim içerirken diğer taraftan etkileşmenin sonuç odaklı olmaması nedeniyle klasik pazarlamacılara performans odaklı iletişimi anlatıyor. Aynı anda da sadece yatırım geri dönüşünü göz önüne alan profesyonellerin de markalama konseptini kavramasını sağlıyor. Tabi bu analizi doğrulayacak gelişmeler olarak BEĞEN butonlarının dijital dünyada ne kadar yaygın hale geleceğini ve tüketiciler tarafından ne derece kullanılacaklarını gözlemlememiz gerekiyor.

Türkiye’de İnternet üzerinden alışveriş yapanların en çok tercih ettiği kategoriyi biliyor musunuz?

2010-08-28T19:44:00.001+03:00

Yaklaşık bir yıl önceki bu yazımda 2008 yılı itibariyle Giyim, Aksesuar kategorisinin ABD e-ticaret sektöründe en büyük ciro oranına ulaştığını ifade etmiştim. Birkaç yıl öncesine kadar bu trendin Türkiye pazarı için hiç de uygun olmadığı düşünülmekte idi. Fakat özel alışveriş sitelerinin oyuna dahil olması, sektördeki yapıyı ciddi şekilde değiştirdi. Aşağıdaki Trends for Websites grafiğinde de görüleceği gibi artık Markafoni, Limango ve Trendyol; site trafikleri açısından yılların e-ticaret liderlerine kafa tutuyor. Bu firmaların depo ve paketleme tesislerini neredeyse aylar içerisinde daha büyük ölçekli alanlara taşıma ihtiyaçlarının ortaya çıkması da paket gönderim adetleri ve cirolar açısından da hızla büyüdüklerinin göstergeleri.

Türkiye e-ticaret sektöründeki bu büyük dönüşümün tüketiciler üzerindeki etkisi ise TÜİK’in geçen hafta açıkladığı Hanehalkı Bilişim Teknolojileri Kullanım Anketi verileriyle daha net ortaya çıktı. ‘Giyim’ kategorisi, 2010 yılı itibariyle Türkiye’de İnternet üzerinden mal veya hizmet siparişi verenler veya satın alanlar arasında tercih edilme bakımından en büyük orana ulaşmış görünüyor. Yine aynı şekilde 2010 yılında elektronik araçlar kategorisinin tercih edilme oranında ciddi bir düşüş görülüyor. Özel alışveriş siteleri sayesinde daha önce İnternet üzerinden alışveriş yapmamış olan yüzbinlerce kişinin bunu tecrübe etmesiyle e-ticaret sektörü müşteri bazının genişlemesi, elektronik araçlar kategorisinin yaşadığı düşüşü daha sağlıklı analiz etmemize olanak veriyor. Türkiye’de son üç yıla ait verileri bir araya getirdiğim aşağıdaki tabloda son yıllarda kategoriler arasında gözlemlenen net değişimi, Markafoni Etkisi olarak (bu kategorideki öncü ve en büyük oyuncu olduğu için) isimlendirmek hiç de yanlış olmayacaktır. Sanırım altını çizmemiz gereken nokta; ülkelerin yapısına uygun e-ticaret modellerinin, tüketicilerin İnternet’ten alışveriş ile tanışmasında çok önemli paya sahip olması.

İnternet’ten sebze meyve satılır mı?

2010-08-11T19:36:00.002+03:00

Elektronik ticaret sektörü son dönemde özellikle mobil ticaret ve sosyal ticaret uygulamaları ile büyüme oranlarını daha da artırıyor. Bugüne kadar e-ticaretin en önemli ciro kategorileri olan giyim ve tüketici elektroniği, tüketiciler için İnternet üzerinden satınalma tercihlerinde her geçen gün daha fazla önemli hale geliyor. Bunların yanında özellikle gönderim süreçleri konusunda aşama kaydeden firmalar, farklı kategorilerdeki cirolarının büyümesine dair ciddi atılımlar yapıyor.

Amazon, geçen ay İngiltere’de içinde manav ürünleri de bulunan hızlı tüketim ürünleri reyonunu açtı. Bu hizmetin önemli bir noktası da hızlı teslimat tarafı olduğu için Amazon Prime üyelerinin bir gün içinde siparişlerini teslim alabileceği bir sistem oluşturulduğunun da altını çizmek gerekli. Fakat bu atılım Amazon’un bu sektördeki ilk projesi değil. Şirketin ABD’de uzun yıllardır İnternet üzerinden sebze meyve satışı sürüyor. Bu proje bir bakıma dünyada bu kategorideki ilk örnek olan Webvan’ın iflas edip Amazon tarafından satın alınmasından sonra faaliyetine başka isim altında devam etmesi olarak da değerlendirilebilir.

E-ticaret konusunda dünyadaki en gelişmiş pazar olan İngiltere'deki tüketiciler için Online manav konsepti yabancı oldukları bir kavram değil. Uzun yıllardır e-perakendeci Ocado ve mağaza perakende zincirleri Waitrose ve Tesco bu ülkede İnternet üzerinden taze sebze ve meyve satışlarında önemli cirolar elde etmekte. Hatta Waitrose’un son dönemde geliştirdiği mobil uygulamalar ile tüketicileri için farklı bir tecrübe sağlamayı hedeflediği de söylenebilir. Brandband’in bu yıl içerisinde yayınladığı verilere* dayanan yandaki grafikte İngiltere’deki akıllı telefon kullanıcılarının %17’sinin mobil olarak manav ürünleri satınalmaya yatkın olduğu ortaya çıkmış.

Türkiye Online Sebze-Meyve Sektörü
Uzun yıllardır hizmet kalitesini bozmadan (ama bu seviyeyi pek de ileriye götürmeden) tüketicilere İnternet üzerinden de ulaşmaya çalışan Migros’un sanal marketi Kangurum ve ismi kadar dünya standartlarında bir hizmet kalitesi sunamasa da bu konuya yatırım yapması İnternet kullanıcısı müşterilerini mutlu eden; Carrefour dışında sektöre ciddi yatırım yapan başka bir firma bulunmuyor. Lokal bir marka olarak kendini İnternet üzerinde konumlamaya çalışan Sarıyer Market'in bu gayretinin de altının çizilmesi gerektiğini düşünüyorum.

Türkiye pazarını, meyve sebze ürünlerinde Online ticaret kategorisi açık ara en gelişmiş olan İngiltere ile kıyaslamak ilk bakışta pek mümkün görünmese de elimizde Avrupa çapındaki en güncel araştırma olan Consumer Barometer verilerinde sektörün durumu, beklenildiği kadar olumsuz görünmüyor; özellikle de İtalya ve İspanya ile karşılaştırıldığında.

* Rapora buradan ulaşılabilir.

Sosyal ticaret (s-ticaret) hakkında ne biliyorsunuz?

2010-08-07T23:28:00.001+03:00

Sosyal ticaret konseptini yeni bir alışveriş yöntemi olarak değerlendirmek yerine standart alışveriş tecrübesinin bugüne kadar Internet üzerine taşınamamış bölümü olarak görmemiz daha sağlıklı olacaktır. Kulaktan kulağa yayılan indirim veya iyi-kötü tecrübe haberlerinin dijital hale gelmesi elbette tüketimi doğrudan etkileyecek bir faktörün alışveriş sürecine dahil olması anlamına gelmekte.

Sosyal ticaret kavramı aslında ilk kez Amazon ve eBay gibi e-ticaret sitelerinde tüketici yorumlarının paylaşımı ile hayatımıza girdi. Genel kitlenin katılım konusunda pasif kaldığı bu süreç sonrasında Facebook ve Twitter gibi paylaşımı kolaylaştıran sosyal ağ veya platformların gelişmesi ile s-ticaret günlük hayatımıza daha da fazla eklemlenmiş oldu. Sosyal platformların son dönemde öne çıkardığı Open Graph gibi tüm web işleyişini kişisel etiketleme altyapısına çevirme vizyonu, gelecekte ürünler veya hizmetler hakkında yapılan değerlendirmelerin paylaşımlar çerçevesinde ticari hayata etkisini daha da artırmayı içeriyor. Fakat sosyal medya siteleri henüz arzu edilen olumlu kullanım tecrübesine sahip değil. Son açıklanan raporlara göre sosyal medya siteleri, tüketici memnuniyeti araştırmalarında diğer bilgi kaynakları ile karşılaştırıldıklarında son sıralarda yer alıyor.

Deloitte’nin 2009 yılında ABD’de yaptığı bir araştırmaya göre ise 14-26 yaş arasındaki İnternet kullanıcılarının %69’u İnternet’teki tüketici yorumlarının / değerlendirmelerinin satınalma kararlarını etkilediğini belirtirken bu oran 63-75 yaş aralığındaki kişilerde %43’e düşmüş. Sanırım kabul etmemiz gereken en önemli gerçek; artık müşterilerin alışveriş kararları öncesinde İnternet’i gitgide daha yoğun kullanmaya başladığı bu yeni tüketim çağında alışveriş tecrübesinin dijital dünyada, fiziksel dünyadaki halini yeniden yaratıp, yeni platformlarla daha da zenginleşiyor olması.

Mobil Ticaret Sektöründen Son Haberler

2010-07-24T00:14:00.002+03:00

Yemeksepeti’nin iPhone uygulamasının ilk ay içerisinde 30.000 kez indirildiğini duyurmasının ardından dikkatimiz tekrar mobil ticaret üzerine çevrildi. Tam da aynı dönemde Amazon, yıllık cirosunun 1 milyar ABD dolar üzerindeki kısmının mobil cihazlardan geldiğini açıkladı. Bu da son çeyrek geliri 6.5 milyar ABD doları olan şirket için mobil ticaretin ne kadar önemli bir orana ulaşmış olduğunun göstergesi. eBay de çok yakın bir tarihte sitedeki modayla ilgili ürünlerin mobil cihazlardan satışı için özel bir iPhone uygulamasını kullanıcılarına sundu.

Klasik Perakendecilerden Yaratıcı Mobil Projeler
Sears’ın hareket halindeki müşterilerin mobil cihazları aracılığı ile çektikleri ürünlerin fotoğraflarını sisteme yükleyip bu ürünün bulunduğu en yakın mağazayı araştırmalarını sağlayan Personal Shopper uygulaması yanında Ikea’nın bu yılki Cannes Lions’da Altın Aslan ödülü alan augmented reality (AR) teknolojisi üzerine kurgulanmış ve kataloğunda bulunan ürünlerin evlerimizde nasıl duracağını görselleştirebilmemizi sağlayan iPhone uygulaması, alışveriş tecrübesinin nasıl zenginleştirilebileceğinin kanıtları.

Mobil Ticaret Sektörü Verileri
Mobil ticaretin büyüklüğü, ABI Research’ün yayınladığı rapora göre sadece ABD’de 2008 yılında 396 milyon ABD dolar iken 2009 yılında 1.2 milyar ABD dolarına yükselmiş. 2010 yılı için beklenti de 2.2 milyar ABD doları civarında. Bir başka araştırmaya göre ise Avrupalı iPhone kullanıcılarının ürün araştırmasını mobil cihazlarından yapma oranları %26 iken mobil alışverişi %13 oranında tercih etmiş. Forrester’ın mobil ticaret üzerine yayınladığı son rapora göre ise mobil cihazlardan alışverişe ilgi duyanların oranı genel cep telefonu kullanıcıları içerisinde %5 seviyelerinde kalırken bu kişilerin %16’sı ürünlerle veya mağazalarla ilgili olarak mobil cihazlarında araştırma yaptıklarını belirtmiş.

* Görsel www.telecoms.com sitesinden alınmıştır.

Avrupa Ülkelerindeki Tüketicilerin E-ticaret Tercihlerini Merak Ediyor Musunuz?

2010-07-10T10:44:00.003+03:00

IAB Europe tarafından yönetilen ve TNS ile Google’ın desteklediği; 25 Avrupa ülkesini kapsayan, 2010 yılı içinde gerçekleştirilen Tüketici Alışveriş Barometresi araştırmasından birkaç veriyi paylaşmak istedim. Bu araştırmanın tüm verilerine İnternet sitesinden erişilebiliyor.

Perakende kategorisinde yer alan ürünler için son 12 ay içerisinde İnternet’ten alışveriş yaptım diyenlerin oranı İngiltere’de %64, Polonya’da %50 ve Türkiye’de %17 olmuş.

Perakende kategorisindeki ürünler için son 12 ay içerisinde mağazadan alışveriş yapmadan önce İnternet’ten araştırma yaptım diyenlerin oranı ise Rusya’da %65, Polonya’da %54 ve Türkiye’de %59 olmuş.

Türkiye’de perakende kategorisindeki ürün grupları için İnternet’ten satın alma ve mağaza alışverişi öncesinde İnternet’ten araştırma yapma oranlarını aşağıdaki tabloda detaylı şekilde görebilirsiniz.

Bu çalışmanın hem sanal hem de fiziksel mağazaları olan Tuğla ve Tıklama (Bricks and Clicks) firmaları için çok önemli olduğunu düşünüyorum. Özellikle de farklı ülkeler için tüketicilerin tercihleri üzerine pazar araştırmasına gereksinim duyan yatırımcıların çok işine yarayacaktır.

Mobil Ticaret'te Arz, Talebi Karşılıyor Mu?

2010-07-01T21:28:00.002+03:00

Mobil Ticaret (M-Ticaret), henüz Batı’da Uzak Doğu’da gördüğü ilgiyi görmüyor. Daha önceki bir yazımda bahsettiğim sektörle ilgili beklentileri bir kenara bırakırsak, mobil cihazlar üzerinden bir alışveriş tecrübesi perakendeciler için pek de öncelikli değil. eMarketer’in yayınladığı son rapordaki verilere göre ABD’deki perakendecilerin neredeyse %80’i henüz m-ticaret ile ilgilenmediğini belirtmiş. Pricegrabber sitesinin ABD'deki kullanıcılar arasında yaptığı araştırmaya göre ise tüketiciler tarafında çok farklı bir trend olduğu ortaya çıkmış. 2009 yılında m-ticaret için web tabanlı mobil cihazlarını kullanmadıklarını belirtenlerin oranı %69 iken, 2010 yılında bu oran %65'e gerilemiş.

Oysa tüketiciler hızla değişiyor. Mobil İnternet ve akıllı telefonların penetrasyonu her yıl katlanarak artıyor. ABD’nin en büyük mobil reklam ağlarından olan Millenial Media’nın son raporuna göre nisan 2010 itibariyle ABD’deki mobil İnternet kullanıcı adedi 75 milyon’u geçmiş durumda. Bunun yanında global olarak en yaygın mobil reklam ağı olan AdMob’un 23 binin üzerindeki mobil siteye dayanan son raporundan* aldığım aşağıdaki bilgiler, son kullanıcıların İnternet’e erişim tercihinin nasıl hızla mobil cihazlara kaydığını göstermesi açısından son derece önemli.

- Nisan 2008 itibariyle 27 ülkeden mobil ziyaret verisi alınırken, ülke sayısı mayıs 2010 itibariyle 92’ye çıkmış.
- Son iki yıl içerisinde dünyanın her bölgesinde mobil trafik en az 4 kat artmış.
- Akıllı telefonlar toplam mobil trafiğin %46’sını oluşturuyor.

Bu veriler ışığında sanırım sadece ABD’de değil, tüm dünyadaki perakendecilerin mobil İnternet ve mobil ticaret konusu ile ilgilenmeye başlaması; müşterilerine erişmek konusunda yararlarına olacaktır.

* Rapora buradan ulaşabilirsiniz.

E-Ticaret ve Bayilik İlişkisi Üzerinden Online Seyahat Sektörü Analizi

2010-06-22T17:52:00.003+03:00

Bayilik sisteminin Türkiye’de ne kadar güçlü olduğu konusunda sanırım hiçkimsenin şüphesi yok. Hatta ülkemizdeki e-ticaret hacminin bu nedenle dünyadaki trendlerin gerisinde kaldığı değerlendirmesi, bile tartışmalara konu oluyor. Bu yazıda bayilik konusunu, son birkaç sene içerisinde cirolarının ağırlığını ciddi oranda İnternet’e kaydıran seyahat (turizm) sektörü üzerinden incelemeye çalışacağım.

Biletinizi En Son Ne Zaman Bir Acentadan Aldınız?
Türkiye’de bayi kanalı denildiğinde uzun yıllar boyunca akla gelen Türk Hava Yolları acenta yapısı; Amadeus gibi global bilgisayar rezervasyon teknolojileri sayesinde merkez ile tam entegre şekilde çalıştı. Fakat dünyada 2000’li yıllar ile başlayan ‘son tüketicinin İnternet üzerinden biletini kendisinin satın alması’ trendi, THY’nin de bu yapıyı revize etmesine neden oldu. 1 Ağustos 2008 itibariyle İnternet’ten sattığı yurtiçi ve yurtdışı uçak biletlerinde hizmet bedelinde indirime giden THY, turizm sektörünün e-ticaret konusundaki açılımını ciddi şekilde etkiledi. THY, 2006 yılındaki bu yazıdan çok sonra kararını uygulayabilmiş olsa da; sektörde önemli tartışmalar yaratan bu süreçte, gerek global gerekse Türk havayolu şirketleri; web sitelerindeki satış modüllerinden, akıllı cihazlar için özel uygulamalara kadar birçok teknolojik yeniliği satış ekosistemlerine adapte ettiler. Böylece bir seyahat sektörü uzantısı olarak kabul edilen ‘ulaşım’, dünyada olduğu gibi Türkiye’de de İnternet üzerinde ciddi iş hacimlerine ulaştı.
Kısaca ifade etmek gerekirse, tüketicilerin İnternet'i alışveriş için kullanımları arttıkça firmaların son tüketiciye ulaşmaları daha kolay ve aracısız hale gelecektir. Fakat tercihsel değişimlerin; ürün / hizmet bazlı, coğrafi (iklimsel) ve ekonomik koşullar nedeniyle her ülkede veya sektörde aynı hızda yaşanmayacağını da değerlendirmemiz gerekir.

Online Seyahat Sektörü
Seyahat sektörünü üç ana başlık altında toplamak mümkün:

ULAŞIM: Cirosal ağırlığını havayolu şirketleri (uçak biletleri) oluşturuyor. Yurt dışında tren biletleri de önemli bir paya sahip. Zaman zaman iş ve eğlence amaçlı seyahatler olarak ikiye ayrılabiliyor. Başarılı örnekler: Pegasus, THY, Ulusoy, RyanAir.

KONAKLAMA: Son dönemde özellikle zincir otellerin web sitesi yatırımları arttı. Başarılı örnekler: Hilton, Dedeman.

PAKET TUR: Acentaların paket organizasyonları ciddi bir alan olarak gelişiyor. Başarılı örnekler: Ets, Bamtur.

Online seyahat sektörünün en önemli dinamiğini ise farklı konulardaki tüm ön araştırmayı aynı sitede mümkün kılan ‘Online seyahat portalları’ oluşturuyor. Yukarıdaki alt kategorilerde faaliyet gösteren sektör oyuncuları ile anlaşmalı olan bu siteler (Online acentalar) seyahat sektörü cirosunun en büyük payını alıyorlar. Başarılı örnekler: Tatil.com, Booking.com, Expedia.com.

Dünya Seyahat Sektörü İstatistikleri
Forrester’ın Avrupa e-ticaret sektörü konusunda yayınladığı araştırma* 2007 tarihli olsa da seyahat sektörünün geleceği için önemli bilgiler içeriyor. Aşağıdaki tabloya göre sektörün toplam cirosu, e-ticaret hacminin üçte birini oluşturuyor.

Bir başka araştırma şirketi olan PhoCusWright’ın analizlerine** göre ise seyahat sektöründe Online satışların payı İskandinav ülkelerinde %55’e yaklaşırken, İngiltere’de %50 ve ABD’de %40 civarında. Bu oran, Uzak Doğu’da ise %20 seviyesinde bulunuyor. PhoCusWright'ın bir başka değerlendirmesine göre ise aşağıdaki tabloda görüldüğü gibi Avrupa'da yakın vadede paylarının çok fazla değişmeyeceği öngörülen sektör alt grupları arasında havayolu firmaları, seyahat sektörü hacminin yarıdan fazlasını oluşturuyor.

Türkiye Seyahat Sektörü İstatistikleri
2009 yılı içerisinde Nielsen tarafından sadece Türkiye seyahat sektörüne yönelik yapılan araştırmaya göre, Türkiye’de tüketicilerin yarısı uçak bileti alımını İnternet üzerinden gerçekleştirdiğini belirtmiş. Otel rezervasyonlarında İnternet’in payının da yaklaşık dörtte bir oranında olduğu ortaya çıkmış.

TNS, IAB Europe ve Google işbirliği ile 2009 yılında tüm Avrupa’da yaptırılan Tüketici Alışveriş Barometresi araştırmasında ise Türkiye’de seyahat konusunda toplam İnternet üzerindeki alışveriş oranı %27 olarak ortaya çıkarken bu oran İngiltere ve İsveç gibi gelişmiş ekonomilerde %78 düzeyinde ifade edilmiş. Aşağıda bu araştırmadan aldığım Türkiye seyahat sektörüne ait tüm verileri paylaşmak istedim.

* Forrester Research, Inc. Europe’s eCommerce Forecast: 2006 To 2011.
** PhoCusWright´s European Online Travel Overview.

Morgan Stanley İnternet Trendleri 2010 Raporu

2010-06-08T14:00:00.001+03:00

Morgan Stanley'in her sene yayınladığı İnternet üzerine vizyoner raporların sonuncusu dün CM Summit'te sunuldu. Aşağıda bu rapordaki* bölümlerden kısaca alıntılar yapıp kendi çıkarımlarımı eklemeye çalıştım.

2012 yılında senelik akıllı telefon satış adedi kişisel bilgisayar (dizüstü+masaüstü) adedini geçecek. Web siteniz mobil cihazlar ile erişim için uygun mu?

ABD'deki mobil cihazlarından internet kullananlarının en çok yaptığı aktivite %48 oranı ile arama motoru kullanımı (search). Arama motorlarının mobil cihazlarla lokasyon bazlı kullanımları mı artıyor?

iPad satışları sadece 1 aylık dönemde 1 milyon adedi geçti. Basılı yayınların kan kaybı artarak devam mı edecek?

Mobil Ticaret, Uzak Doğu'da şimdiden ciddi hacimlere ulaştı. Çinli TaoBao ve Japon Rakuten önemli M-Ticaret oyuncuları olmaya aday.

Sosyal Network'lerdeki kullanıcı adedi e-posta kullanıcılarını geçti. Artık bireysel e-posta gönderimi ile zaman kaybetmek yerine Wave gibi yeni iletişim teknolojileri ve Twitter, Facebook gibi çoklu paylaşım platformlarından mı söz edeceğiz?

* Rapora bu linkten ulaşabilirsiniz.

E-Ticaret Firmalarının Karlılık Oranı Nedir?

2010-06-04T00:29:00.004+03:00

E-ticaret firmalarındaki karlılık oranları birçok kişi tarafından merak ediliyor. Dünyadaki birçok ülkede olduğu gibi ABD’de de borsada hisse senedi bulunan şirketler denetim uyarınca üç aylık dönemler halinde gelirlerini halka duyuruyor. İnternet sayesinde de her isteyen kolayca bu verilere ulaşabiliyor.

Aşağıdaki tabloda Amazon ve eBay’in son çeyrekteki gelir-gider dengelerini ve karlılık rasyolarını (Her bir dolarlık ciro içerisinden firmaya kalan kar) görebilirsiniz.

İş modellerinin farklılığı, görüldüğü gibi ciro ve karlılık verilerini bambaşka şekilde değerlendirmemizi gerektiriyor. Peki bu dünya devi e-ticaret firmalarının karlılıkları sizce yeterli mi? Yüksek teknolojili ürünler ve İnternet konusundaki iki sektör lideri Apple ve Google’ın aşağıdaki rakamları eminim önemli referans değerleri olacaktır.

Facebook E-Ticaret Dünyasını Nasıl Değiştiriyor?

2010-05-26T17:31:00.002+03:00

ABD’de perakende sektörünün önemli yayınlarından olan Multichannel Merchant’ın perakende profesyonelleri arasında yapılan ve firmaların 2010 yılı planlarına dair Outlook 2010: E-Commerce isimli araştırması yayınlandı. Bu rapordan aldığım aşağıdaki tabloda göreceğiniz gibi perakendecilerin büyük bölümü sitelerindeki sosyal medya araçlarını ve videoları artıracaklarını ifade etmişler. Kısaca artık perakendeciler web sitelerini tüketiciler ile daha da etkileşimli hale getirmek istiyor.

Perakendeciler sitelerini daha ‘sosyal’ hale getirmeye çalışırken sosyal medya siteleri de kendilerini perakendeciler için daha kullanışlı hale getirmeye çalışıyor. Ürün sergileme, reklam ve hatta bu sitelerden doğrudan e-ticaret konularındaki son gelişmeleri de sizinle kısaca paylaşmak istedim.

Firmalar veya markalar için en öncelikli strateji adımı, her sosyal medya sitesinde kendilerine ait özel bir sayfa yaratmak. Facebook’taki bu konuda yapılan en önemli değişiklik ‘Hayran Sayfası’ oldu. Bu hayran sayfalarına üye olanların da arkadaşlarına kolayca haber vermesine dair mikro mesajlar geliştirildi.

Hayran sayfalarının perakendeciler için nasıl birer mağaza tecrübesine dönüştürülebileceğine dair son dönemde birçok uygulama da piyasaya çıktı. Bu konudaki en önemli modüllerin başında Payvment geliyor. Payvment, firmaların Facebook’taki Hayran Sayfalarına eklemlenebilen ve kendi e-ticaret siteleri ile köprü oluşturabilen bir Online sepet platformu uygulaması. Alışveriş tecrübesini sosyalleşme sitelerinde yaşattırmak için projeler üreten bir başka firma da BigCommerce. Bu ise firmaların Facebook’ta tüm ürünlerini sergilemeleri için Sosyalmağaza uygulamasını geliştirmiş. Yine bir başka firmanın oluşturduğu uygulama olan Alvenda da firmaların sosyalleşme sitelerinde vakit geçiren potansiyel müşterileri ile kaynaşmasını sağlamaya yönelik farklı ek modüller içeriyor. Facebook ve diğer sosyal ağlarda geçirdiğimiz zaman hayatımızın daha fazlasını kapladıkça yukarıda örneklerini verdiğim sistemler, şu anda dünyada Amazon ve eBay’in; Türkiye’de de Sahibinden ve GittiGidiyor’un yerine göz dikebilir.

Twitter için ise şimdilik e-ticarete yönelik projeler yavaş ilerliyor. Alternatif ödeme yöntemleri konusunda faaliyet gösteren Twitpay’in Twitter üzerinden özel ödeme uygulaması RT2Give dışında henüz başka uygulamalar yok. Firmaların veya markaların Twitter sayfalarının e-ticaret uygulamaları geliştirilmeye başlanmasa da ilintili tweet’lerde reklam gösterimine dair testler başladı.

E-Ticaret ile Ortaya Çıkan Alternatif Ödeme Sistemleri, Bankacılık Sektörü İçin Fırsat Mı, Tehdit Mi?

2010-05-22T18:44:00.001+03:00

E-ticaret sitelerinin internet üzerinden alışveriş için ödeme altyapıları büyük oranda Garanti Bankası, Akbank gibi birçok bankanın sağladığı sanal poslar üzerinden gerçekleştiriliyor. Yurt dışında kullanılan en önemli iki ödeme aracı kredi kartları ve eBay’in sahibi olduğu bir ödeme sistemi olan Paypal. Önceki bir yazımda bu konuda detaylı bir değerlendirme yapmıştım.

Okuduğum bir habere göre daha çok yemek kartı / fişi markası olarak tanınan bir Türk firması olan Multinet de e-ticaret için alternatif bir ödeme sistemi teknolojisi geliştirmiş. Multipaynet adını taşıyan uygulama, oluşturulan sanal hesapla, kullanıcıların kredi kartı ya da hesap bilgilerini paylaşmadan üye işyerlerinden alışveriş yapmaları ve para transferi gerçekleştirmelerine olanak tanıyormuş. Bildiğim kadarıyla aynı kategoride hizmet veren firmaların da bu kadar geniş kapsamlı olmasa da üye iş yerlerine verdikleri birçok ek hizmetleri vardı. Accor Services’ın kurumsal firmalar için çalışanlarının kullanımına sunulan Ticket Compliments ürünü ve Sodexo’nun üye alışveriş sistemi aslında bu firmaların da farklılık yaratmaya çalıştıkları ek hizmetleri.

Multinet’in bu projesi ile bankalara doğrudan rakip olarak kendini konumlamaya başlaması yeni bir savaşın da habercisi olabilir. Zaten mobil ödeme sistemlerinin gelişmesiyle birlikte bankalar, telekom operatörlerinin ensesini soluklarında hissetmeye başlamışlardı. Başka bir iş kategorisinin de ödeme sistemleri sektörüne girmesiyle bankaların, SWOT ve 5FORCES analizlerinde kullandıkları rekabetin veya rakiplerin tanımını yeniden yapmalarının vakti gelmiş olabilir.

Batı Avrupa’nın Dünya Online Perakende Sektöründeki Ağırlığı Ne?

2010-05-21T11:56:00.004+03:00

eMarketer’in Batı Avrupa Online perakende sektörüne dair son araştırması yayınlandı.

2009 yılında yaklaşık olarak 445 milyar USD olarak hesaplanan dünya genelindeki toplam Online perakende cirosunun 150 milyar USD’lik bölümü Batı Avrupa ülkelerinde oluşmuş. 2012 yılı için dünyadaki toplam pazar büyüklüğünün neredeyse 700 milyar USD’ye yükselmesi öngörülürken, Batı Avrupa’nın yaratacağı hacmin 200 milyar USD’yi geçeceği değerlendiriliyor.

Türkiye’den E-Ticaret Firmaları Dünyaya Açılıyor

2010-05-21T11:48:00.003+03:00

2010 yılı sadece yabancı yatırımcıların Türkiye pazarına girdiği özel bir dönem olmayacak. Aynı şekilde farklı iş modelleri olan başarılı Türk e-ticaret şirketleri de bu yıl içinde farklı ortaklıklarla yurt dışındaki projelerini hayata geçirecek.

Kendi kategorisini yaratan Yemeksepeti’nin Rusya’daki sitesi faaliyete başlarken Birleşik Arap Emirlikleri projesi de yolda.

Özel (kapalı) alışveriş kulubü kategorisinin en önemli temsilcisi Markafoni’nin de uzun süredir faaliyette olan Avustralya’daki girişimi dışındaki başka ülkelerdeki projelerinin de faaliyete geçmesi an meselesi. Bu yazıda belirtildiğine göre Markafoni global bir e-ticaret oyuncusu olma yoluna Yunanistan, Ukrayna ve Güney Kore’de açılacak sitelerle devam edecek.

İnternet'te İtibar Yönetimi Stratejisi

2010-05-15T15:49:00.003+03:00

Daha önce ki bu yazımda sosyal medya ile e-ticaret arasındaki ilişkiye dair son araştırmaları paylaşmıştım.

Firmalar birçok farklı pazarlama kanalını kullanarak tüketicileri sitelerine veya ürünlerinin satıldığı elektronik mağazalara çekmeye çalışırken aynı zamanda yaratılan marka değerini korumak da çok büyük önem kazanıyor. Internet, özellikle sosyal paylaşım siteleri aracılığı ile tüketiciler tarafından yaşanan olumsuz tecrübelerin ve öznel yorumların kolaylıkla paylaşılıp yayılabilmesine büyük olanak sağlıyor. eMarketer’in son raporlarından birinde yer alan aşağıdaki tabloda; firmaların markaları veya ürünleri hakkında Internet’te paylaşılan olumsuz yorumları azaltma metodları sorgulanmış.

Sonsuz bir araştırma süreci olarak değerlendirilmesi gereken “Online itibar” konusunda en önemli nokta, marka profesyonellerinin kullanıcı yorumu içeren tüm paylaşım platformlarını dikkate almaları olacaktır. Bu platformların bir marka için önemi, aşağıdaki gibi bir gruplama ile farklı dinamiklerden oluşan bir süreç halinde ortaya konabilir:

Gazete ve Haber Siteleri
Kişisel bilgilerin tam olarak belirtilmesi gerekmediğinden yorum olarak okuyucuların paylaştığı içeriğin üslubu sert ve savunulan görüşler gerçeklikten uzak olabilir.
Savunma Yöntemi: Arama motorları ile marka hakkında çıkan haberlerin taranıp ilgili yorumların her gün kontrol edilmesi.

Sosyal Paylaşım Siteleri
Arkadaşlar arasındaki kulaktan kulağa iletişimin gücü yüksek olduğundan paylaşılan yorumların etkisi yüksek olabilir.
Savunma Yöntemi: Çok kullanılan sitelerde yapılacak araştırmalar ve arama motorlarının yeni modülleri kullanılarak markayı içeren paylaşımlar günde birkaç kez kontrol edilmeli. Paylaşımlar için diğer kişiler tarafından yapılan yorumlara daha fazla dikkat edilmeli.

Blog’lar
Takipçi adedine bağlı olarak blog içeriklerinin etkisi artabilir.
Savunma Yöntemi: Çok ziyaretçisi olan blog’larda özel olarak ve tüm blog’lar arasında arama motorları ile her gün marka araştırması yapılmalı.

Tüketici Yorum ve Şikayet Siteleri
Özellikle yeni müşterilerin araştırmalarında önemli bir yeri olan bu sitelerde marka ile ilgili tüm şikayetlerin yanıtlanmış olmasına çalışılmalıdır.
Savunma Yöntemi: Çok kullanılan siteler ile marka için yazılan şikayetleri gerçek zamanlı almak konusunda ilişkiye geçmeli ve müşteri ilişkileri bölümüne bu konuda eğitim verilmeli.

Bunlar dışında tüm arama motorlarında yapılan marka aramalarındaki sonuç sayfaları her hafta kontrol edilmeli (sidewiki’lere özellikle dikkat), müşteri yorumu eklenebilen e-ticaret sitelerindeki markaya ait yorumlar haftada birkaç kez kontrol edilmeli ve markanın sitesindeki müşteri ilişkileri bölümü ulaşılabilir ve yapılan geri bildirimler hızlı geri dönüşe sahip olmalıdır.

Türkiye'deki Yeni E-Ticaret Projeleri

2010-05-02T00:42:00.002+03:00

2010 yılının Türkiye’deki e-ticaret yatırımlarının ciddi artış göstereceği bir yıl olacağına dair olumlu beklentiler, gerçeğe dönüşmeye başladı. Farklı kategorilerde birçok önemli firma bu yıl içerisinde elektronik ticaret sektörüne katılmaya başlıyor.

Yenilikçi iletişim kampanyaları ile farklılaşma yoluna giden Vestel, e-ticaret sitesini faaliyete geçirdi. Bu sayede dünyadaki rakiplerinden dijital vizyon olarak hiçbir eksiğinin olmadığını kanıtlayan Vestel’in marka gücü sayesinde Türkiye’de İnternet’ten alışverişe olan ilginin daha da yaygınlaşacağını değerlendirmek hiç de yanlış olmayacaktır.

Tekstil ürünleri konusunda Avrupa’nın önemli İnternet markalarından olan Halens'in Türkiye operasyonunu kısa süre içerisinde faaliyete geçirecek olması da çok önemli bir gelişme.

Son dönemin en gözde iş modellerinden olan özel alışveriş kulübü konseptinin en yeni temsilcisi Trendyol oldu. Yabancı yatırımcıların desteklediği bir girişim olması yanında bu kategorinin özellikle bayanların İnternet’ten alışverişi tecrübe etmesini sağlaması nedeniyle Trendyol’un sektöre yeni tüketicileri kazandırmak konusunda çok ciddi bir katma değer yaratacağını düşünüyorum. Benzer bir iş modelinde olan ve ürünler dışında hizmetlere dair de farklı özel kampanyaları listeleyen Avrupa'daki en önemli İnternet oyuncularindan City Deal da Şehir Fırsatı ismiyle Türkiye'de faaliyete başladı. Bu projenin özellikle bölgesel iş modeli eksikliğine ciddi bir tecrübe getireceğini görebiliriz.

Tüketici elektroniği sektöründe ise durum şimdilik net olmasa da gelişmeler sevindirici. Teknosa, Vatan Bilgisayar ve Bimeks için web siteleri neredeyse en büyük mağazaları haline gelmişken yabancı yatırımcılardan sadece Darty , İnternet üzerinden alışverişe imkan veriyor. Dixons ve Currys gibi önemli Internet markalarını da bünyesinde barındıran bir Avrupalı perakende grubuna ait Electro World ve Türkiye’deki ikinci mağazasını kısa süre önce Ankara’da açan, Amerika’nın en büyük tüketici elektroniği perakendecisi Best Buy; henüz İnternet üzerinden satış konusunda yatırıma başlamadılar. Elektronik ticaret konusundaki bu iki önemli dünya devinin de önümüzdeki dönemde İnternet konusuna yatırıma başlayarak sektörde çok ciddi bir tecrübe eksikliğini dolduracağına inanıyorum.

Türkiye E-ticaret Sektörü Hacmi Gerçekten 10 Milyar TL'ye Ulaştı Mı?

2010-04-13T16:29:00.001+03:00

Türkiye e-ticaret sektörüne dair tek resmi veri, Bankalararası Kart Merkezi (BKM) tarafından belli dönemlerde açıklanan sanal POS işlem tutarları. BKM tarafından açıklanan verilere göre, 2009 yılında Türkiye’deki e-ticaret hacmi 10 milyar TL seviyesini geçti. Başka herhangi bir kurum resmi olarak sektör verilerini açıklamadığı için bu rakam baz alınarak Türkiye’deki Online perakende sektörü hakkında bir değerlendirme yapılması yanlış olacaktır. Neden mi?

BKM’nin açıkladığı veriler sanal POS cihazları üzerinden geçen toplam ticareti ölçüyor. Türkiye genelinde satış veya bayilik ağı bulunan birçok firma, merkeze geçilen siparişleri sanal POS’lar üzerinden işleme alıyor. Örneğin mağazada kontör satışı yapan bir mobil operatör bayisinin talebi veya bir seyahat acentasından alınan uçak biletleri veya tatil paketleri sanal POS üzerinden sisteme giriliyor. Bu nedenle Online ticarete ait olmasa da ciddi bir ticaret hacmi, BKM rakamları içerisinde yer alıyor. Kısaca Türkiye’de resmi olarak açıklanan tek e-ticaret verisi kabul edilen BKM sanal POS işlem ve hacimleri aslında büyük oranda elektronik olmayan ticareti içeriyor. Buna ilave olarak açıklanan sanal POS hacminin, Online perakende yanında Internet alışverişinde öncelikli kullanımlardan olan seyahat ve turizm sektörü için yapılan harcamaları da kapsadığının altını çizmemiz gerekli. Son olarak, BKM verilerinde son kullanıcı (B2C) ve firma ticareti (B2B) ayrımının yapılmadığını da belirtmemiz faydalı olacaktır.

Peki, Türkiye Online perakende sektörünün gerçek büyüklüğü ne?
Seyahat ve turizm sektörünü dışına çıkardığımızda, elektronik ticaret denildiğinde ilk akla gelen şey kullanıcıların / müşterilerin Internet üzerinden yaptıkları alışverişlerin oluşturduğu (ağırlıklı olarak B2C) ticaret hacmi. Burada Internet’in (dolaylı olarak) etkilediği ticaret hacminden değil, sadece Internet üzerinde gerçekleşen ticari büyüklükten bahsettiğimin de altını çizeyim. Elektronik Ticaret İşletmecileri Derneği (ETİD) Başkanı Kaan Dönmez, bir röportajda 2009 yılında Türkiye Online perakende sektörü büyüklüğü olarak 1 milyar TL’ye yaklaşılacağını belirtirken, Capital’de konu ile ilgili olarak yayınlanan bir başka yazıda benzer şekilde e-ticaretin 2009 sonu itibariyle 500 milyon dolar civarında olduğu belirtilmişti. Türkiye ile benzer ekonomik büyüklükte olan Polonya gibi bir ülkedeki bu hacmin 2009 yılında yaklaşık 3,4 milyar dolar olduğunu hatırladığımızda, Türkiye’nin ne kadar ciddi bir büyüme potansiyeline sahip olduğunu daha net fark edebiliriz.

Türkiye, Malezya Olur Mu?

2010-04-04T16:55:00.001+03:00

Türkiye’de e-ticaret sektöründe ciddi bir büyüme yakalamak için belki de Malezya’yı örnek almalıyız. Bu yazıda size Malezya'yı e-ticaret alanında farklı kılan ilginç bir projeden bahsedeceğim.

Malezya Bilişim Derneği, (PIKOM) 2009 yılı içerisinde e-ticaret sektörünü geliştirmek için ilginç bir projeye liderlik etti. Bilgilerine buradan ulaşabileceğiniz gibi, bir site üzerinden ülke genelindeki tüketicileri e-ticaret konusunda bilgilendirmeyi amaçlayan bir tanıtım kampanyası (Buy Online for 1Malaysia) başlatıldı. E-ticaret sitelerinin arz konusunda herhangi bir sorun yaşamadığını ve sektörün büyümesi için talebin artmasını amaçlayan PIKOM’un bu kampanya ile öngördüğü artış ilk etapta normal büyüme oranı dışında %10 civarında bir ek büyüme idi. Peki Malezya’daki e-ticaret sektörü bu tip bir proje ile desteklenecek kadar küçük mü?

Malezya E-Ticaret Verileri
Internet World Stats verilerine göre Malezya’da Internet, 16 milyon kullanıcı ile %62 dolaylarında bir penetrasyona sahip. IDC verilerine göre ise 2005 yılında son kullanıcıların işlemlerini içeren e-ticaret hacmi (B2C e-commerce) 2 milyar USD seviyelerinde iken 2009 yılında sektör hacmi 3.4 milyar USD seviyelerine ulaşmış. Yine IDC’nin yaptığı araştırmaya göre Malezya’da Internet’ten alışveriş yapma oranı %30’un üzerinde. Yani Internet kullanıcılarının yarısı Online alışveriş tecrübesi yaşamış durumda. Kategorilere indiğimizde ise Online alışveriş yapanların %70’i kitap almayı tercih ederken %50’ye yakını bilgisayarlarını Internet’ten aldığını belirtmiş.

Ülkemizde elektronik ticaret sektörü için son dönemde yapısal düzenlemeler yapılması gündemde. Bu süreçte e-ticaret aktörlerinin de tüketicilerin Online alışverişin avantajlarını tanımasına yönelik faaliyetlerde bulunması, sektördeki büyüme oranlarını beklentilerin üzerine çıkaracaktır.

Türkiye E-ticaret Sektörü İçin 2015 Yılı Öngörüleri

2010-03-26T01:25:00.002+02:00

Center for Retail Research (CRR) araştırma merkezinin 2010 yılı ile ilgili olarak beklentilerini içeren raporu* yayınlandı. Rapordan aldığım aşağıdaki tabloya göre 2009 yılında İngiltere, Almanya ve İskandinav ülkelerindeki e-ticaret hacminin toplam perakende sektörüne oranı %5’in üzerine çıkmış. Burada İngiltere’de %10’a yaklaşan inanılmaz oranın da altını çizmemiz gerekli. 2010 yılı beklentileri ise tüm Avrupa’da toplam perakende sektör hacminin yatay bir seyir izleyeceği, buna karşılık Online alışverişin ise %20 dolayında büyüyeceği yönünde.

İtalya ve İspanya’nın diğer Avrupa ülkelerine kıyasla gerek insan ilişkileri gerekse alışveriş alışkanlıkları yönünden Türkiye’ye daha çok benzediği bir gerçek. Ülkemiz için 2010 yılı itibariyle TÜİK ve özel araştırma şirketleri verileri sonucunda ortaya çıkan %40 Internet kullanım ve %10 e-ticaret penetrasyon oranlarının, bu ülkelerdeki 2005 yılı verileri ile benzeştiği değerlendirildiğinde, e-ticaret gelişim süreci açısından benzer evrelerden geçeceğimizi öngörebiliriz. Aşağıdaki verilere göre İtalya ve İspanya’daki e-ticaret müşterileri diğer Avrupa ülkelerindeki müşterilerle neredeyse aynı yıllık ortalama alışveriş tutarına sahip olsa da bu ülkelerdeki e-ticaretin toplam perakende sektörü içindeki payı %1 seviyelerinde seyrediyor. Buradan basit bir çıkarım yaparsak; nüfusun büyük bölümünün henüz e-ticaret ile tanışmamış olmasının, İtalya ve İspanya e-ticaret hacimlerinin toplam perakende pazarlarına göre düşük kalmasına neden olduğunu ifade edebiliriz. Zaman içerisinde Internet sitelerinden alışveriş yapma oranının artacağını göz önüne alırsak bu ülkelerde ciddi bir büyüme potansiyeli olduğunu fark edebiliriz. Türkiye’de de birkaç yıl içerisinde benzer bir faz ile karşılaşacağımızı öngörürsek; sektörün büyümesi açısından gündeme almamız gereken en önemli konu, ülkemizdeki e-ticaret müşteri adedini artırmak olacaktır.

*CRR raporuna buradan ulaşabilirsiniz.

Online Bahis / Şans Oyunları Pazarı Hızla Büyüyor

2010-03-21T23:19:00.002+02:00

Real Madrid’in futbol maçlarını takip edenler mutlaka forma sponsoru Bwin markasını fark etmiştir. Bwin, İnternet üzerinde faaliyet gösteren bir bahis firması. 888, Betsson ve William Hill gibi onlarca büyük site, yüzlerce ülkede bulunan müşterileri sayesinde günden güne cirolarını artırıyor. Bahis kategorisi, tüm dünyada e-ticaretin yükselen değeri. İngiltere gibi e-ticaretin çok gelişmiş olduğu ülkeler dışında İtalya, İspanya gibi ülkelerde bile toplam e-ticaret hacminin %7’sine ulaşan Online bahis sektörü, aslında tam olarak kontrol edilemeyen devasa bir potansiyele sahip. Kısa bir başka değerlendirmeye buradan ulaşabilirsiniz.

Devletlerin vergi düzenlemeleri ve şans oyunu yasakları nedeniyle yakından takip ettiği bu sektörün ülkemizde en popüler dönemi 2007 yılı oldu. Yüzlerce Online bahis sitesine erişimin mahkeme kararı ile kapatılıp bu siteler üzerinde oyun oynayanlara dair hukuksal yaptırımlar uygulanacağı haberlerinin medyada yer bulduğu bu dönemden sonra yasal sitelerin üye ve ciro artış hızları daha da arttı. Türkiye’deki resmi bahis şirketi olan İddaa’nın interaktif bayilerinin sayısı 2009 yılında verilen 3 yeni bayilik ile 5 adete ulaştı.

Bilyoner: Açıldığı 2005 yılından önce liberonette ismi ile faaliyet gösteren Çukurova Grubu’na ait Türkiye’deki ilk resmi Online bahis sitesi.

Nesine: 2006 yılında faaliyete başlayan Doğan Grubu’na ait resmi Online bahis sitesi.

Misli: 2009 yılında açılan Maraton Medya’ya (Şansal Büyüka) ait resmi Online bahis sitesi.

Oley: 2009 yılında yayına giren Doğuş Grubu’na ait resmi Online bahis sitesi.

Tuttur: 2010 yılında yayına giren Saran Holding’e ait resmi Online bahis sitesi.

Aşağıdaki Google Websitesi Trendleri ve Alexa Websitesi İstatistikleri grafiklerinde sitelerin son ziyaretçi hacmi karşılaştırmalarını görebilirsiniz.

Online Bahis / Şans Oyunu Sektörü İstatistikleri
İnternet üzerindeki ilk bahis sitesi 1995 yılında ABD’de kuruldu. H2 Gambling Capital verilerine göre 2006 yılında 17.6 milyar dolar olan Online bahis / şans oyunu sektörünün büyüklüğü 2008 yılında 22.6 milyar dolar düzeyine yükseldi. Bunun yaklaşık 6 milyar dolarını ABD kaynaklı gelirler oluşturuyor. 2004 yılında Online bahis / şans oyunları pazarı toplam sektörün %2’sini oluştururken 2012 yılı için beklenen, bu oranın iki katına çıkması. En ciddi büyümenin mobil bahis / şans oyunları kategorisinden geleceğini değerlendiren uzmanlar, bu konuda 2013 yılında 3.4 milyar dolarlık bir mobil pazar olacağını öngörüyor.

Ücretsiz Sosyal Medya Takip Araçları

2010-03-14T17:17:00.003+02:00

İnternet’te gerçek zamanlı olarak içerik takibi yapmak gün geçtikçe daha çok önem kazanıyor. Facebook, Twitter, Friendfeed ve Buzz gibi sosyal ağlarda ürün ve hizmetler hakkında yapılan paylaşımların ne gibi etkileri olabileceğine dair önceki yazıma buradan ulaşabilirsiniz. Aşağıda kolayca kullanabileceğiniz araçları kısaca açıklayarak listelemeye çalıştım. Burada bulunmayan Online araçlar hakkındaki bilgilerinizi paylaşabilirseniz, daha sağlıklı bir listeye sahip oluruz.

Trendistic: Twitter’a yapılan girişlerde geçen kelimelerin trendlerini karşılaştırmalı olarak analiz etmeye yarayan Online araç. Özellikle ciddi artış olan günleri görüp o tarihteki tweet’leri filter edebilmemize olanak sağlaması, popüler konuları kolayca analiz etmemize neden oluyor.

Twitalyzer: Sosyal medyada içerik üreten kullanıcıların performanslarını raporlayan Online araç. Özellikle bu konudaki isimlerin düşünüldükleri kadar güçlü olup olmadığının sorgulanabilmesi açısından firmaların çok işine yarayabilir.

Twitt(url)y: Twitter’da paylaşılan URL’lerin bilgisini toplayarak en popüler linkleri gösteren gerçek zamanlı bir Online araç.

TweetStats: Twitter kullanıcılarının içerik üretilen zamanlar ile ilgili istatistiklerine ulaşabileceğiniz Online araç.

How Sociable: Anahtar kelimeleri (daha çok markaları) birçok sosyal medya platformunu gerçek zamanlı olarak tarayarak, kendi oluşturduğu ‘görünürlük puanı’ endeksine dönüştüren Online araç. Şimdilik sadece farklı markalar için karşılaştırma amacıyla kullanılabileceğini düşünüyorum.

Google Alerts: Anahtar kelimeler ile ilgili olarak Google arama motorunda yeni endekslenen sayfaların bilgisini otomatik e-posta olarak gönderen alarm sistemi. Bu otomatik alarm; Haber, Web, Bloglar, Videolar ve Gruplar olarak alt bölümlemelere göre de kurulabiliyor.

Google Bloglar: Tercih edilen bir zaman aralığı içinde anahtar kelimelerin geçtiği sayfaların aramasının yapılabildiği Online araç. Google arama motorundan en önemli farkı ise sürekli yeni içerik üretilen siteler olan blog’lar özelinde bir araştırma yapabilme olanağı vermesi.

Facebook Lexicon: Bu araca şubat ayından beri erişilemiyor olsa da Facebook üyelerinin profil, grup veya etkinlik duvarlarına ekledikleri içerikleri tarayan bir analiz aracı idi. Facebook üye adedi tüm dünyada gittikçe daha fazla arttığı için bu kitleyi analiz edebilmekte daha etkili bir araca ihtiyaç olduğu kaçınılmaz bir gerçek.

Facebook Kitle Analizi: Anahtar kelimelerin seçilen demografik ve coğrafi kriterlere göre kaç adet Facebook üyesinin profilindeki bilgilerde yer aldığını görmek mümkün. Üyelerin profillerinde yer alan Hobiler, TV Programları gibi bilgilerin otomatik olarak taranması ile oluşan bu verilere, ancak reklam oluşturma adımlarına başlanarak ulaşılabiliyor.

Sosyal Salgınların Analizi ve Önyargılarımızın Algılarımız Üzerindeki Etkisi

2010-03-05T15:58:00.001+02:00

Bu yazıda Outliers kitabıyla bir anda popülerliği artan Amerikalı gazeteci ve sosyolojist Malcolm Gladwell’in daha önce yayınlanan iki kitabından bahsetmek istiyorum. Kendisini geçtiğimiz yıl Turkcell Akademi Etkinliği ’nde canlı olarak izlememiş olanlar, TED toplantılarındaki şu sunum videosunu izleyebilirler.

Gladwell, belli bir noktayı geçtikten sonra durdurulamayan trend olarak tanımlayabileceğimiz Taşma Noktası (Tipping Point) isimli kitabında, sosyal salgınların nasıl başladığını örnekler üzerinden anlatıyor. Gladwell, kısa süre içerisinde büyük kitlelerin dikkatini çeken sosyal salgınları incelediğinde 3 ana kuralın varlığını fark ediyor:

A) Azlar Kanunu (Law of Few): Ürünü fark eden ve salgını başlatanlar, aslında çok küçük bir grup. Bu grupların ortak özelliği ise 3 tip kişinin de grup içinde yer alması.

Bağlantı Sağlayıcılar (Connectors): Yüzlerce kişiden oluşan sosyal bağları olan kişiler. Kitapta öne sürülen konulardan en önemlisi, bir kişinin sürekli olarak doğrudan bağlantıda kalabileceği kişi sayısının en fazla 150 olabileceği değerlendirmesi.
Yetkinler (Mavens): Fark ettikleri yenilikleri aktaran kişiler.
Satıcılar (Salesman): Kişisel inandırıcılıkları yüksek olan kişiler.

B) Yapışkanlık Faktörü (Stickeness Factor): Fikir içeriği hatırda kalıcılığı yüksek olmalı.

C) Şartların Gücü (Power of Context): Basit gibi görünen çevresel faktörlerin de salgına çanak tutması gerekir.

Gladwell, Blink (Bakış) Kitabı’nı ise bilinçsiz olarak yaptığımız ve kestirmek (thin-slicing) olarak da ifade edebileceğimiz, ‘geçmiş tecrübeler ışığında kısa süre içerisinde parçadan yola çıkıp bir bütüne dair sağlıklı fikir yürütme’ üzerine kurgulamış. Akla gelen (ilk) en yalın düşüncenin doğru olduğu tezinden hareketle kişilerin zaman içerisinde sahip oldukları deneyimleri ile bu beceriyi geliştirdiğini belirtmiş. Konuyu evli çiftlerin analiz edilmesi örneği üzerinden açıklarken aslında evlilik ile ilgili ücretsiz bir danışmanlık hizmeti vermiş Algısal önyargılarımızın gücünü test etmeye yarayan İçsel Çağrışım Testi (IAT) örneğinin de altını çizmek gerekiyor. Benzer bir testi daha önce denememiş olanların karşılaşacağı sonuca şaşıracağından eminim.

E-kitap, Elektronik Ticaretin Yeni Lokomotifi Mi?

2010-02-28T15:32:00.001+02:00

Apple’ın e-kitap okuma amacıyla kullanılabilecek yeni ürünü iPad’in duyurusunu yapmasının hemen öncesinde, kitap perakendecisi Barns&Noble da kendi e-kitap okuyucusunu piyasaya sürmüştü. Nintendo da ürünlerinin bu amaca uygun olarak kullanılabilmesi için geliştirmelere başladığını açıkladı. Böylece sektördeki rekabetin, Amazon’un Kindle’ı ile Sony firmasının e-kitap okuyucusu arasında geçmeyeceği anlaşıldı. Bu arada UBIT ve Bahçeşehir Üniversitesi ortak üretimi olan walkbook isimli ve tamamen yerli malı bir okuyucumuz olduğunu biliyor muydunuz?

E-kitap Konusundaki İstatistikler
Elektronik kitap olarak adlandırılan formatı içeren ve ‘kitapların dijital ortama aktarılması’ konusundaki çalışmalar; ilk olarak 1970’lerde açık format (open format) odağında Gutenberg Projesi ile başlamıştı. Medyanın bu konu ile ilgilenmesini sağlayan ise 2000 yılında Stephen King’in Riding The Bullet kitabını sadece e-kitap olarak okuyuculara sunması olmuştu.

Amazon’un hikayesini okuyanlar her şeyin internet üzerinden kitap satışı ile başladığını bilirler. Yine aynı sektörün gücünü bu kez dijital kitap satışı ile önemli bir kaynağa çeviren Amazon, 2007 yılında e-kitapların kolayca okunmasını sağlayacak taşınabilir bir okuyucu olan Kindle cihazını da piyasaya sürmüştü. Amazon şu anda toplam e-kitap pazarının %90’ını elinde tutuyor. Amerikan Yayınevleri Birliği (AAP) verilerine göre ABD e-kitap pazarı 2009 yılındaki 170 milyon dolar ciro ile toplam kitap pazarının yaklaşık %3.3’ünü oluşturuyor. Google’ın daha önce açıklandığı gibi yakın zaman içerisinde Google Books üzerinden e-kitap satışı işine girecek olması, sektörün ne kadar yüksek bir potansiyeli olduğunu da gözler önüne seriyor.

E-kitap Okuyucu Pazarı Nereye Gidiyor?
ABD’de 2009 yılında yapılan bir e-ticaret araştırmasında ankete katılanların %30’undan fazlası bir e-kitap okuyucu gördüğünü belirtmişti. Tüketici Elektroniği Birliği (CEA) de bu eğilimin hızlanacağını ve nedenle 2010 yılında toplam okuyucu satışlarının iki katına çıkacağını tahmin ediyor. Forrester verilerine göre ise 2009 yılında pazarın %60’ı Kindle tarafından domine edilirken Sony’nin okuyucusu %35’lik bir paya sahipti. Collins Stewart verilerine dayanan eMarketer raporuna göre 2008 yılında 240 bin olan Kindle satışının 2010 yılında 1,5 milyon dolayında gerçekleşmesi ön görülüyor.

Türkiye'deki E-kitap Sektörü
2009 yılı sonunda yapılan Ulusal Yayın Kongresi’de açıklanan rakamlara göre 2009 yılı sonunda yapılan Ulusal Yayın Kongresi’de açıklanan rakamlara göre Türkiye’de kitap sektörü 1,2 milyar dolar hacminde. Kitapların dijital ortama aktarılması ve buradan satışı konusunda ise sektörel veya yayınevi özelinde herhangi bir çalışmaya ulaşamadım. Amazon’un hala Kindle siparişi alamadığı ender ülkelerden olmamız bir yana Google Kitaplar üzerinden ulaşılabilen Türkçe içeriğin zayıf hacmi bile sektörde dijitalleşme konusunda alacağımız çok yol olduğunu (veya önemli bir fırsatın olduğunu) göstermiyor mu?