E-Ticaret Bilgi Blogu

İnternet Hayat Veriyor !

2010-01-03T22:59:00.010+02:00

İnterneticaret blog'umda olabildiğince İnternet'in doğru kitleye erişim için girişimcilere ve firmalara sağladığı olanaklardan bahsetmeye çalışıyorum. Bu konudaki değerlendirmemin en kısa hali şu: İnternet ile ücretsiz bir şekilde veya uygun maliyetle ürün ve hizmetlerin satışı için bir platform oluşturup sonrasında doğru bir strateji izleyerek hedef kitleye tanıtım ve satış yapmak mümkün. Bunun yanında çok klişe bir söz gibi dursa da 'her şey para değil'.

Bu hafta ailemden bir kişinin yaşadığı sağlık problemi nedeniyle seyrek bulunan bir kan grubuna ait birkaç ünite taze kan temin etmemiz gerekti. Umarım kısıtlı sürede az bulunan bir kan grubuna ait birkaç adet gönüllü bulmanın ne kadar zor olduğunu tecrübe etme sıkıntısını yaşamazsınız... Yasal olarak metalaştırılamayan bir madde olan 'kan'ın tedarik edilmesinde İnternet'in ne kadar önemli olduğunu bu olay ile fark ettim. Birçok alternatifin üzerinden geçip çoğunluğunu elemek durumunda kalırken bulunduğumuz hastanenin kan bankasında çalışan kişiler bizi www.kanbankasi.gen.tr sitesine yönlendirdiler. Bu site aracılığı ile hem doğru kişilere çok hızlı bir şekilde ulaşabildik hem de tek amaçları başka insanlara yardım etmek olan idealist yeni dostlarla tanışmış olduk. Herhangi bir siteye üye olma tatminin bu site için hissedilen ile karşılaştırılabileceğini düşünmüyorum.

İnternet'in ihtiyacımız olan bilgiye erişmekte ne kadar önemli olduğunu açıklamaya çalıştığımız zamanlarda aklımıza hep tüketim ve eğitim geliyor. Oysa bu platformun sağlık konusunda bize sağladığı faydaların herhangi bir şekilde ölçümlenebileceğini düşünmüyorum. Umarım bu konulardaki hayati fırsatı fark eden sağlık kuruluşları ve sosyal ağlar, parasallaştırma amacı gütmeden ihtiyacı olan kişilerin doğru ve sağlıklı bilgiye ulaşabilmesi için güçlerini birleştirebilirler. İnanıyorum ki İnternet'i içselleştirmiş Z Jenerasyonu önümüzdeki yıllarda sadece ticareti değiştirmekle kalmayacak; eğitim ve sağlık gibi konularda da insanlığın yararına projeler yaratacak.

E-ticaret hacmi hangi günlerde artıyor?

2010-01-03T22:40:00.007+02:00

comScore’un 2009 yılında yayınladığı son bültene göre ABD’de özellikle tüketici elektroniği satışlarının patlama yaptığı Şükran Günü (Thanksgiving Day), Kara Cuma (Black Friday) ve Siber Pazartesi (Cyber Monday) günlerinde eticaret ciroları 2008 yılına kıyasla ciddi artış göstermiş. Aşağıdaki tabloda görebileceğiniz gibi Noel öncesindeki alışveriş dönemini de ayrıştırabilmek amacıyla daha yeni yeni kullanılmaya başlayan Yeşil Pazartesi (Green Monday) terimi de artık comScore’un istatistikleri arasında yer almaya başlamış.

Geçtiğimiz yıl ABD’de en çok Online alışveriş yapılan günün, ciddi indirimlerin yapıldığı Siber Pazartesi olması bence krizin etkisini hala geçmediğini göstermesi açısından önem taşıyor. Belki de 2009 yılında ABD’de İnternet’ten alışveriş yapan tüketicilerin önemli bir bölümü Noel hediyelerini daha ucuza getirmek için önceden almayı tercih etti.

Peki İnternet alışverişi için özel kabul edilen bu günlerin ‘özelliği’ nereden geliyor?

Kara Cuma (Black Friday): ABD ve Kanada’da klasik perakendecilerin yoğun olarak 2000 yılından beri organize ettiği indirim günü. Şükran Günü sonrasındaki idari izin günündeki alışveriş çılgınlığını ifade ediyor. Eticaretin gelişimi ile birlikte bu gündeki alışveriş ağırlığı İnternet’e yöneldi.

Siber Pazartesi (Cyber Monday): ABD ve İngiltere’de İnternet üzerinde satış yapan firmaların 2005 yılından Shop.org gibi farklı birliklerle organize oldukları genel indirim günü. Özellikle tüketici elektroniği ürünlerinde ciddi satış hacmi oluşturmakta.

Yeşil Pazartesi (Green Monday): 2008 yılında eBay tarafından ayrıştırılmaya başlanan Noel hediyesi alışverişi günü.

Sizce Türkiye’de de İnternet’ten satış yapan sitelerde toplu indirim günleri organize edilirse, bunun eticaret sektörü hacmine olumlu katkısı olur mu?

Turkiye'de Bilişim ve İnternet Konusunda Çalışan Sivil Toplum Kuruluşlarını Biliyor Musunuz?

2009-12-25T18:50:00.011+02:00

Türkiye’de bilişim ve İnternet konusunda faaliyet gösteren sivil toplum kuruluşlarını malesef tanımıyoruz. Bu nedenle de bu kuruluşların bilişim sektörü için oluşturdukları önemli çabayı ve katma değeri fark edemiyoruz. Türkiye’deki bu kuruluşları ve ana misyonlarını aşağıda kısaca toparlamaya çalıştım. Acaba siz kaç tanesini biliyordunuz?

Türkiye Bilişim Vakfı (TBV): Yayınlar, ortak projeler ve etkinlikler yoluyla Türkiye’nin bilgi toplumuna dönüşebilmesi için altyapı çalışmalarının tamamlanmasını ve Türkiye bilişim sektörünün gelişmesini amaçlamakta. Bilgi Çağı Dergisi yayımcısı ve eTR Ödülleri Etkinliği organizatörü.

Türkiye Bilişim Sanayicileri Derneği (TÜBİSAD): Toplantılar, yayınlar ve etkinlikler yoluyla Türkiye bilişim sektörünün geliştirilmesini ve e-dönüşüm gibi ulusal projelerin hayata geçirilmesini amaçlamakta. Türkiye’deki bilişim şirketlerinin büyük bölümünü temsil etmekte. Uluslarası ICTtrain Projesi ve Bilişim Zirvesi Etkinliği destekçisi.

Türkiye Bilişim Derneği (TBD): Toplantılar, çalışma grupları, yayınlar ve etkinlikler yoluyla Türkiye’de bilişim ile ilgili teknolojilerin kullanımının artırılmasını, bilişim sektörüne akademik bir destek sağlanmasını ve devlet yönetiminde bilişimin etkin kullanılmasını amaçlamakta. Bilişim Dergisi yayımcısı ve Ulusal Bilişim Kurultayı organizatörü.

İnternet Teknolojileri Derneği (İNETD): Açık Sistem Kullanıcılar Derneği kendini yenileyerek bu ismi aldı. Internet konusunda projeler üretilen ve sorunların tartışıldığı bir platform olmayı amaçlamakta. Türkiye’de İnternet Konferansları (inet-tr) Etkinliği organizatörü.

Tüm İnternet Derneği (TİD): Tüm Internet Servis Sağlayıcılar Derneği (TİSSAD) kendini yenileyerek bu ismi aldı. Çalışma grupları ve toplantılar yoluyla Türkiye’de İnternet’in yaygınlaşması, yasal temellerinin oluşması ve kullanıcı haklarının korunmasını amaçlamakta.

İnternet Yayıncıları Derneği (İYAD): İnternet siteleri için mesleki ve etik standartları saptamayı, bunların uygulanmasını sağlamayı ve site sahiplerinin faydalı içerik oluşturması ile yasal uygulamalardan haberdar edilmesini amaçlamakta.

İnternet Medyası Derneği (İMD): İnternet medyasını geliştirmeyi ve standartlarını oluşturmayı amaçlamakta.

Türkiye’de bilişim ve İnternet konusunda faaliyet gösteren sivil toplum kuruluşlarından bu listede bulunmayanlar hakkındaki bilgileri gönderebilirseniz, hep birlikte listeyi daha sağlıklı bir hale getirebiliriz.

Önemli Kitaplardan Kısa Notlar: Wikinomics, Buy.ology ve Wisdom-of-Crowds

2009-12-24T16:25:00.010+02:00

Uzun süredir ertelediğim pazarlama iletişimine ait önemli kitapları okumayı, nihayet yılın sonuna sıkıştırabildim. Aşağıda son dönemin önemli kitaplarını ve kısaca ilginizi çekebilecek bölümlerini bulabilirsiniz.

Wikinomics, Don Tapscott ve Anthony William tarafından kaleme alınan ve özellikle pazarlama yöneticileri yanında üretim ve bilgi teknolojileri yöneticilerinin de okuması gereken bir kitap.

Wikinomi olarak adlandırılan İnternet sonrasında oluşan yeni sistemin 4 ayağı bulunuyor:

Açıklık (Being Open) – Dünyanın en önemli üniversitelerinden MIT’nin derslerine İnternet aracılığı ile buradan ulaşılabiliyor.
Katılımcılık (Peering) – IBM açık kaynak yazılımı Linux’un en önemli destekçilerinden ve tüm ortak projelerine buradan ulaşılabiliyor.
Paylaşım (Sharing) – İlaç firmaları bu ve benzeri ortak platformlar için ciddi yatırımlar yapıyor.
Geniş Düşünme (Acting Globally) – GM’nin organizasyonel yapısı, diğer çok uluslu şirketlerden çok farklı.

Uzun yıllar çok uluslu firmalar için pazarlama danışmanlığı yapan Martin Lindstrom’un son kitabı büyük ses getirdi. Buy.ology isimli kitap, beyin etkinliklerini okuma konusundaki son teknolojiler ile tüketicilerin zihinlerinin okunmasına yönelik, Neuromarketing çalışma sonuçlarını içeriyor. fMRI ve SST isimli iki farklı metodun birleştirildiği bu çalışmalardan çıkan sonuçlar ise pazarlama iletişiminin yeniden yazılabileceğini gösteriyor.

Bu ilginç sonuçlardan ikisi şöyle:
- Reklamlardaki seksüel imajlar, düşünülenin aksine ürünün algısına katkı sağlamıyor.
- Sigaraların üzerindeki olumsuz mesajlar veya fotoğraflar, beklenenin aksine daha çok sigara içilmesine neden oluyor.

Wisdom of Crowds kitabı topluluklardaki ortak aklın bireylerin zekasının çok üzerinde bir başarı yakalayabileceğini gösteren önemli bir çalışma. James Surowiecki’nin bu kitabını özellikle ekip yöneticilerinin okuması faydalı olacaktır. Geçenlerde tanışma fırsatı bulduğum Türkiye’nin önemli akademisyenlerinden Prof. Dr. Ahmet Dervişoğlu’nun ifadesiyle ‘akıl’, ‘zeka’nın nasıl kullanıldığının bir ölçütü. Yani doğuştan ileri kavrama yeteneği olan bir kişi, bu yeteneğini sağlıklı bir şekilde kontrol edebildiği taktirde akıllı olarak değerlendirilebilir. Kitaba göre bu çerçeveden bakıldığında grup içerisinde etkileşen bireylerin aldığı ortak kararlar, çoğu zaman akıllı bir nitelik taşıyor ve bireysel başarının da üzerine çıkabiliyor.

Surowiecki’ye göre başarılı grupların 4 ortak özelliği bulunuyor:
- Grup üyeleri arasında görüş farklılığı bulunabilmesi (Diversity of Opinion)
- Üyelerin fikirlerinde bağımsız olabilmesi (Independence)
- Üyelerin belli konularda uzmanlaşması ile yetki alması (Decentralization)
- Bireysel değerlendirmelerin ortak bir karara dönüştürülmesi (Aggregation)

Online Seri İlan Sitelerinin İnternet Ekonomisine Katkısı

2009-12-06T22:49:00.006+02:00

Webrazzi’de yayınlanan Sahibinden.com röportajındaki sitenin yarattığı ekosistemin ekonomik büyüklüğü ile ilgili rakamları duyunca İnternet’teki Seri İlanlar (online classifieds) konusunda bilgilerimi tazelemek istedim. Bu röportajda ifade edildiğine göre, kısa bir satıcı değerlendirme formunda belirtilen cevaplar üzerinden Sahibinden.com sitesi aracılığı ile yaratılan ticaret hacmi, 2009 yılının ilk 9 ayında 13 milyar ABD doları olarak hesaplanmış. Bu katma değer, 1 milyon aktif ilan (emlak ve otomobil ağırlıklı), iki milyon üye ve 11 milyon eşsiz (unique) ziyaretçi tarafından oluşturulmuş. Sahibinden.com’un paylaştığı veriler, dünyada emlak ve otomobil alışveriş işlemlerinin İnternet’te sonuçlandırılma oranlarının henüz yeterli olmaması nedeniyle doğrudan bir gelir yaratabilecek gibi görünmese de İnternet aracılığı ile yaratılan değerin yüksekliğini göstermesi açısında önem taşıyor.

Seri ilan (classifieds) siteler konusuna daha önceki bir yazımda değinmiştim. Dünya’da gazetelerin uygun maliyetli ilan modeli olarak ciddi bir gelir elde ettiği seri ilanlar, İnternet kullanım artışına paralel olarak dijitalleşti. Classified Intelligence verilerine göre ABD’de İnternet üzerindeki seri ilan pazarı hacmi, gazetelerdeki hacmi 2003 yılında yakalamıştı. Bu kategorideki en ünlü site olan Craigslist comScore’un Ekim ayı verilerine göre ABD’de en çok ziyaret edilen web siteleri arasında 44 milyon ziyaretçi ile 19’uncu sırada. Pew Araştırma Merkezi’nin yayınladığı son rapora* göre 2009 yılı itibariyle ABD’deki İnternet kullanıcılarının %9’u her gün, %49’u ise en az bir kez Online Seri İlan sitelerine girdiğini belirtmiş. Bu oranların 2005 yılında neredeyse yarı yarıya olduğu bilgisini eklersem sanırım büyümenin boyutları daha net görülebilir.

Peki ücretsiz olarak seri ilan bilgisi yayınlayan Craigslist, Sahibinden.com, Kariyer.net gibi siteler nereden para kazanıyor?

Bu siteler uzun yıllar boyunca iki ana iş modeli üzerinden gelir sağladılar; satıcıların siteye ekledikleri ürünleri site içinde daha görünür kılmak için ücretli promosyon yapması ve her ölçekteden firmaların bu siteleri hedefli bir reklam mecrası olarak kullanması. Bunlara, genelde kariyer sitelerinde kullanılan ücretli veri tabanı erişimi modelini de ekleyebiliriz. Yıllar içerisinde birçok kategoride İnternet üzerinden alışverişin gelişmesi ile Online seri ilan siteleri, üçüncü bir gelir kaynağı olarak İnternet üzerinde sonuçlanan alışverişlerden komisyon almaya başladılar. Bu gelir mekanizması çeşitliliği her site portföyünde farklı ağırlıklarda bulunuyor. İnternet üzerindeki alışveriş hacminin gelişmesi ve yaratılan katma değerin ölçümlemesi konusundaki avantajları nedeniyle; Online seri ilan sitelerinin e-ticaret kaynaklı gelirlerinin, önümüzdeki dönemde gelir kaynakları arasında daha da önemli hale geleceğini değerlendiriyorum.

* Pew Internet & American Life Project, Mayıs 2009

İnteraktif Türkler 2009 Araştırması Raporu Yayınlandı

2009-11-30T22:54:00.004+02:00

AdInteractive, İnteraktif Türkler 2009 Araştırması’nı yayınladı. Sonuçları paylaşmadan bir konuya açıklık getirmek istiyorum. Medya, araştırmanın sonuçlarını Türk halkına genelleyerek yansıtsa da anketin uygulandığı kitlenin “İstanbul’da yaşayan, 18-35 yaş arasında ve üniversite mezunu” profili genel Türk İnternet kullanıcısı profilini yansıtmıyor olabilir. Araştırma sonuçlarındaki Eticaret ile ilgili verilere gelince:

“İnternet bankacılığı kullanıyorum” diyenlerin oranı %35

“İnternet’ten alışveriş yapıyorum” diyenlerin oranı %33.5

“İnternet’i ticaret amaçlı kullanıyorum” diyenlerin oranı %9.3

İnteraktif Türkler 2009 İnteraktif Mecra Kullanım Araştırması’na buradan ulaşabilirsiniz.

Eticaret Siteleri Neden Tasarımlarını Yeniler; Esinlenme mi, İhtiyaç mı?

2009-11-26T01:56:00.011+02:00

Hepsiburada kısa süre önce yeni yüzü ile karşımıza çıktı. Önümüzdeki dönemde diğer eticaret sitelerinde de bir takım benzer tasarım değişiklikleri göreceğimizi tahmin etmek zor değil. Neden mi?

Dünyada özellikle yüksek cirolara sahip eticaret siteleri, aralıklarla site tasarımlarını ve alışveriş akışlarını yenileyerek geri dönüş performanslarını artırmaya çalışıyor. Bu süreç aslında periyodik bir iyileştirme döngüsü. Bunun yanında web sayfalarının tasarım sorumluluğu da artık sanat yönetmenleri ve bilgi teknolojisi / web sitesi yöneticilerinden satış pazarlama yöneticilerine geçmiş durumda. Türkiye’deki sitelerde de dünyadaki benzer uygulamaların incelenmesi yanında, ücretsiz olarak kullanılabilen site optimize edici araçlar yardımı ile oluşturulmuş yeni tasarım alternatifleri kolayca test edilebiliyor.

Bir eticaret sitesinin tasarımını değiştirmesi zamanla diğer siteleri de etkiliyor. Çünkü birçok kişinin ziyaret ettiği yüksek hacimli siteler aslında genel tüketici algısını da doğrudan şekillendiriyor. Bunu cep telefonları ilk çıktığı dönemde Nokia telefon kullananların menüsü nedeniyle başka markalara ait cihazlara zor alışabilmesi gibi düşünebiliriz. Hepsiburada.com Türkiye’deki en büyük ciroya sahip e-ticaret sitesi olması nedeniyle İnternet’ten alışveriş yapan tüketicilerin belli aralıklarla ziyaret ettiği sitelerin başında geliyor. Bu çerçeveden bakarak sektör liderinin tasarımında yapacağı değişikliklerin genel olarak Türkiye’deki online müşterilerin alışveriş tecrübelerini etkilediği sonucuna ulaşabiliriz. Kısaca, trend’leri belirleyen / takip edilen olarak değerlendirilebilir. Yazının başına dönecek olursak, Hepsiburada.com sitesinde geçen ay yapılan tasarım değişikliğinin Türkiye’deki diğer eticaret sitelerinin tasarımlarında benzer değişikliklere yol açmasını beklemeliyiz. Bu trend de doğrudan kopyalama veya esinlenme amaçlı değil, tersine mantıklı bir tercihle “tüketiciden kopmama” kaygısı nedeniyle oluşacaktır.

NOT: Günümüzde site tasarımlarında dikkat edilmesi gereken beş tane temel noktaya daha önceki bu yazımda değinmiştim. Eticaret sitelerinin dikkat etmesi gereken tasarım özellikleri hakkındaki yeni bir yazıya da buradan ulaşabilirsiniz.

En Çok Ziyaretçisi Olan Türk Siteleri Hangileri?

2009-11-26T03:24:00.009+02:00

Türkiye’deki İnternet kullanımı hakkında bilgi sağlayan üç farklı uluslararası kaynağın verilerini bir arada toplayıp paylaşmak istedim. Google, comScore ve Alexa farklı kaynaklardan verileri topladıkları için raporları arasında çok fazla benzerlik yok. Bir site hakkında değerlendirme yaparken üç kaynağı da göz önüne almak en sağlıklı yol olacaktır.

(Google varlıklarının istatistiki verilerini paylaşmayan) Google’ın AdPlanner ürününe göre Türkiye’de toplam 19 milyon kullanıcı var. Türkiye’den ziyaretçi hacminin en yüksek olduğu Türk siteleri Mynet, blogcu ve Ekolay olarak raporlanmış.

comScore’un Türkiye verilerine göre ise Türkiye’de 15 yaş ve üzerinde toplam 19 milyon kullanıcı var. Türkiye’den ziyaretçi hacminin en yüksek olduğu Türk siteleri Doğan Online, Milliyet Grubu ve Mynet olmuş.

Son olarak Alexa’nın verilerine göz attığımızda ise Türk site sıralamasının Hürriyet, Milliyet ve Mynet olarak raporlandığını görüyoruz.

Burada değerlendirdiğimiz üç kaynağın da örneklem grubunun temsil gücü, ölçümleme tekniği, uygulama hataları gibi konular nedeniyle zayıflıkları olabilir. IAB'nin ölçümleme konusunda anlaştığı ve ölçümlemeleri başlattığı Gemius'un yayınlayacağı rapor, bakalım hangi verilerin doğruluğunu gösterecek...

Google’ın İnternet 2020: Değişen Dünya Etkinliği

2009-11-26T03:16:00.004+02:00

İnternet dünyasından birçok önemli isim, geçen hafta Google tarafından organize edilen İnternet 2020: Değişen Dünya Etkinliği için Türkiye’de idi. ICQ ’nun kurucusu Yossi Vardi, Google’dan AdWords algoritmasının yaratıcısı ünlü ekonomist Hal Varian ve Avrupa Arama Ürün Direktörü Tom Stocky, comScore Avrupa’dan Sorumlu Başkan Yardımcısı Jack Flanagan gibi yurtdışından isimlerin yanı sıra Mynet kurucusu Emre Kurttepeli, IAB Yönetim Kurulu Başkanı Levent Erden ve Reklamcılar Derneği Başkanı Yiğit Şardan’ın konuşmacı olduğu etkinlik hakkındaki daha detaylı bilgilere farklı bloglarda ulaşabilirsiniz.

Aklımda kalan birkaç noktayı paylaşmak istedim:

Hal Varian’ın Google’daki otomotiv sektörüne ait aramaların markaların satışları ile paralel bir trend izlediğini gösteren sunumu çok etkileyici idi. Tabi kendisinin ünlü bir ekonomi profesörü olduğunu hatırlatıp sunumunun da biraz akademik kaldığını ekleyeyim. Konu ile ilgili çalışmalara buradan ulaşabilirsiniz.

comScore Başkan Yardımcısı Jack Flanagan’ın sunumunda ortaya çıkan tablo, Türkiye’de İnternet’te geçirilen zaman konusunda çok ileride olduğumuz fakat bunun büyük oranda eğlence ve iletişim amaçlı kullanımdan kaynaklanması idi. Sunuma buradan ulaşabilirsiniz.

İnternet Ölçümlemesi ve Ücretsiz Tüketici Analizi Araçları

2009-09-06T02:19:00.010+03:00

Elektronik ticaretin en önemli göreli avantajlarının başında ziyaretçilerin online mağazada gerçekleştirdiği tüm aktivitenin ölçümlenebilmesi geliyor. Fakat İnternet’teki ölçümlemenin avantajları bununla da sınırlı değil. Tüketicilerin arama motorlarındaki veya diğer sitelerdeki davranışlarının da kolayca ve büyük örneklem gruplarını içerecek şekilde yapılabilmesi, tüketici davranışlarının gerçek zamanlı olarak takip edilebilmesini sağlıyor. Başka bir ifade ile İnternet sayesinde tüketim eğilimleri hakkındaki güncel verilere daha çabuk ve anlık olarak sahip olduğumuzu söyleyebiliriz.

İnternet üzerinde ölçümleme konusunda dünyada ComScore, Hitwise, Nielsen ve IAB Turkiye’nin ölçümleme ihalesini kazanan Gemius gibi birçok araştırma şirketi faaliyet gösteriyor. Belli panel verileri ile elde ettikleri sonuçları ücretli olarak kurumlar veya firmalar ile paylaşıyorlar. Ölçümlemenin yerleşmediği ülkelerde site ziyaretçilerinin hacmi, demografik özellikleri gibi birçok veri sağlıklı olarak sağlanamadığı için İnternet’in yapısından kaynaklanan pozitif avantajları tam olarak kullanılamıyor.

İngiltere kökenli araştırma şirketi Hitwise’ın Global Araştırma Birimi Genel Müdürü Bill Tancer’ın geçen yıl çıkardığı "Click" isimli kitabının yeni baskısını nihayet vakit bulup okuyabildim. Tancer, bu kitapta yıl başlarında ciddi talep artışı yaşayan diyet ve mezuniyet balosu gibi çok farklı sektörlerdeki eğilimlerden tutun da; sosyalleşme siteleri ve porno endüstrisi gibi görünürde ilgisiz olan konulardaki ortak noktalara kadar birçok analizine yer vermiş. Ve bu değerlendirmelerin ana kaynağı olarak yararlandığı arama motoru kullanımları ile site ziyaret verilerinin iş dünyası için tüketiciyi anlamakta ne derece önemli olduğunu kanıtlamaya çalışmış.

İnternet araştırma şirketleri, sahip oldukları kullanıcı panellerine dayanarak bir arama motorunda yapılan arama sonrasında hangi sitelerin ziyaret edildiğini raporlayabiliyorlar. Bu detayda olmasa da benzer analizleri yapabilmek için aslında her zaman araştırma şirketlerinden danışmanlık almanıza gerek yok. Türkiye’deki İnternet kullanıcılarının arama ve site ziyaret eğilimi verilerini içeren araçlar sadece Google tarafından sağlanıyor. Tümü ücretsiz olan bu analiz araçlarının birkaç tanesini aşağıda sıralamaya çalıştım:

Insights For Search ile Google’da yapılan aramaların zaman içindeki değişimini, farklı yerlerdeki seviyelerini ve benzerlerindeki değişimlere kolayca görebilirsiniz.

KeyWord Tool ile Google’da yapılan aramaların adetlerine ve benzer aramaların neler olduğuna ulaşabilirsiniz.

AdPlanner ile sitelerin istatistiklerine, bir siteyi ziyaret edenlerin başka hangi siteleri ziyaret ettiği ve hangi aramayı yaptığı bilgisine erişmeniz mümkün.

İnternet Kullanımı ve İnternet'ten Alışveriş Penetrasyonları Arasında İlişki Var Mı?

2009-11-14T00:10:00.011+02:00

2009 yılı hanehalkı bilişim teknolojileri kullanım araştırması sonuçlarından önceki bir yazımda bahsetmiştim. Bu veriler ışığında Türkiye’de 2009 yılı itibariyle yetişkinler arasındaki internet kullanımının ortalama olarak %35 ve İnternet üzerinden mal veya hizmet alışverişi oranının da yaklaşık %10 seviyesinde olduğunu kabul edebiliriz.

Peki Avrupa’da bu oranlar ne düzeyde?

Elektronik ticaret konusunda ülke bazlı olarak en detaylı raporları yayınlayan araştırma şirketlerinin başında Forrester geliyor. Forrester’ın henüz Türkiye e-ticaret sektörü için yaptığı bir çalışma olmasa da birçok Avrupa ülkesi için yayınlanmış detaylı raporları bulunuyor. 2009 tarihli bu araştırma sonuçlarının bir kısmını aşağıdaki tabloda bir araya getirmeye çalıştım:

Burada gözümüze çarpan ilk nokta, Avrupa’da yetişkinler arasındaki İnternet kullanımı (penetrasyonu) ve İnternet üzerinden alışveriş oranlarının; Türkiye ortalamalarının çok üzerinde olması. Daha önemli bir nokta ise İnternet ve eticaret penetrasyonu parametreleri arasında basit bir doğrusal ilişki (korelasyon) bulunma ihtimali. Bu korelasyon, İnternet kullanıcılarının tecrübeli hale gelmesi, e-ticaret altyapısının gelişmesi veya firmaların e-ticaret yatırımlarının artması gibi zaman içerisinde gelişebilecek birçok faktöre bağlı olabilir. Bu çerçeveden bakınca “Türkiye’de İnternet penetrasyonu arttıkça İnternet üzerinden alışveriş yapma oranı da artacaktır.” sonucuna ulaşmak hiç de zor değil.

Medyanın Yeni Terminolojisi ve Geleceği

2009-11-15T10:50:00.004+02:00

Son dönemde okuduğum birçok yazıda reklam ve iletişim dünyasının İnternet ile yeni bir perspektif kazandığı ifade ediliyor. Bugüne kadar Üretilen Medya (Owned Media) ve Satın Alınan Medya (Paid Media) olarak iki boyutlu sürdürülen iletişim, İnternet sayesinde Kazanılan Medya (Earned Media) olarak adlandırılan üçüncü bir boyut kazandı. Hatta bunun da bir alt kırılımı olarak Sosyal Medya (Social Media) kavramı da artık iletişim gündemine girdi. Birçok etkinlikte ifade edilen trend ise; artık firmaların pazarlama iletişimindeki klasik Üretilen Medya ve Satın Alınan Medya ikilisine yatırım olgusunun değişeceği. Ve Üretilen Medya ile Kazanılan Medya’nın daha sıkı bir işbirliği içine gireceği. Bu değerlendirme aslında günümüzde Satın Alınan Medya’nın artık neden İnternet ve mobil dünyaya kaydığının ve “performans” temeline oturmaya başladığının da güzel bir açıklaması.

Aşağıda bu medya terimlerini, örnekler üzerinden açıklamaya çalıştım:

Üretilen Medya (Owned Media): Reklam filmlerinden basın bültenlerine hatta etkinlik katılımlarına kadar içeriği nedeniyle, firmaların iletişim için kullanılabilecek her tür varlığı

Satın Alınan Medya (Paid Media): Firmaların reklam filmlerini, ilanlarını veya web sitelerini ücretli şekilde yayınlayan iletişim araçları

Kazanılan Medya (Earned Media): Basın bültenleri gibi oluşturulmuş veya haber değeri taşıdığı için kontrolsüz olarak yayılan herhangi bir içeriği duyurmak için ücretsiz şekilde kullanılabilen iletişim araçları

Sosyal Medya (Social Media): İnternet temelinde; fazla sayıda bulunan katkı sağlayıcıların ve onların yarattığı paylaşım amaçlı içeriklerin kontrol edilemediği, ücretsiz iletişim araçları

Yemeksepeti.com'un Promosyon Kampanyası Başarısı

2009-11-07T11:34:00.004+02:00

Digital Age konferansının sunum aralarında birçok kişi ile sohbet etmek imkanım oldu. Uzun zamandır Yemeksepeti.com’un yaptığı “30 TL üzerindeki alışverişe ücretsiz DVD” promosyon kampanyasının performansını öğrenmek istiyordum. Bu sitenin kurucusu Nevzat Aydın'ı henüz tanımayanlar ve sitenin hikayesini dinlemeyenlerin bu videoyu izlemesini öneriyorum. Dünya’da birçok firmanın yaptığı belli bir tutar üzerindeki alımlarda ücretsiz ürün verme promosyonu, bugüne kadar Türkiye’deki e-ticaret firmaları tarafından ek indirim veya sürpriz hediye olarak kurgulanıyordu.

Nevzat Aydın’ın söylediğine göre yemeksepeti.com sitesinde promosyon ile verilen DVD adedi Türkiye’de bir ayda yasal olarak satılan DVD’lerin %5 ile %10’u arasındaymış. Bunun ortalama sepet tutarının artışına yaptığı ciddi katkının da altını çizdi. Yemeksepeti.com’un DVD promosyon kampanyası, doğru şekilde kurgulanmış etkileşimli kampanyaların e-ticaret sektörü için ne kadar başarılı olabileceğinin de en önemli ve güncel kanıtı.

Digital Age 2009 Konferansı

2009-11-07T11:29:00.004+02:00

Türkiye’deki dijital dünyanın önemli etkinliklerinden olan Digital Age geçen hafta pazarlama yöneticilerinden ajans temsilcilerine kadar birçok sektör profesyonelini bir araya getirdi. Dijital iletişim ve ticaret konusunda adım atmış büyük ölçekli firmaların neredeyse tümünden katılımcıların bulunduğu bu etkinlikteki sunum içerikleri ise malesef çok tatmin edici değildi. Aklımda kalan birkaç noktayı paylaşmak istedim:

Türk Telekom CEO Danışmanı Ramazan Demir, dijital dünya ve iletişimin analizini yapıp geleceğine ışık tuttuğu konuşmasında e-ticareti; sektör dinamiklerinin odağı olarak konumladı.

Dijital hikayeler bölümünde Türkiye’deki birçok ajans, yaratıcı dijital kampanyalarını anlatma fırsatını buldular. Sunumlar sırasında kampanya iletişiminden ve alınan sonuçlardan daha çok kreatif fikirleri aktarmaya odaklandıkları için dinleyiciler etkinlik sonrasında kampanyaları birbirinden ayrıştırmakta zorlandı. Günün sonunda ise en başarılı dijital hikaye olarak Paramarka tarafından Gitti Gidiyor için yapılan “Eski Sevgiliye Kapak” kampanyası seçildi. Fulya'nın videosunu henüz izlemediyseniz buradan izleyebilirsiniz.

Dünya Krizinden Sonra E-Ticaret'in Geleceği

2009-10-25T12:38:00.009+02:00

Web 2.0 Zirvesi her yıl dünyadaki bir çok teknoloji profesyonelinin biraraya geldiği önemli etkinliklerden. Teknoloji ve İnternet’i etkileyen hemen her konuda birçok önemli konu başlığının bulunduğu konferans programındaki konuşmalara ve sunumlara etkinliğin web sitesinden ulaşılabiliyor.

Dünyaca ünlü danışmanlık firması Morgan Stanley de her yıl bu konferans programına “Ekonomi ve İnternet Trendleri” isimli güncel ve vizyoner bir sunum ile katılıyor. Geçen hafta sona eren bu yılki etkinlikteki konuşma ise aşağıdaki değerlendirmeleri içeriyordu:

• Ekonomik göstergeler, dünya krizinin global olarak atlatılmaya başlandığı sinyalini veriyor. (Borsalar, üretim endeksleri ve reklam yatırımları olumlu trende girmiş görünüyor.)

• İnternet kullanımı, mobil araçlara doğru hızlı bir değişim gösteriyor. (İnternet kullanımı, iPhone’lar ve Android işletim sistemli cihazlar ile 3G teknolojisinin genişlemesi ile gitgide hızlanıyor.)

• Mobil cihazlar ve Sosyal Network’lerin etkileşimi ile anlık ve yeni bir iletişim şekli başlıyor. (Japonya’nın en önemli sosyalleşme platformu olan Mixi'ye ağırlıklı olarak mobil cihazlar ile erişiliyor.)

• Mobil Ticaret’in mobil dünyada yaratılan toplam katma değer içindeki oranı artıyor. (M-ticaret'in dünyada ortalama olarak %10 dolaylarındaki mobil dünya katma değeri, Japonya’da %20’nin üzerinde.)

• Mobil internet kullanımının yoğun olduğu yerlerde m-ticaret cirolarının e-ticaret içerisindeki payı hızla yükseliyor. (Japonya’nın önemli e-ticaret sitelerinden olan Rakuten'in mobil ticaret cirosu 2008 itibariyle %16’a yükselmiş durumda.

Morgan Stanley’in Ekonomi ve İnternet Trendleri 2009 sunumunun tümüne buradan ulaşabilirsiniz.

E-ticaret ile Yurtdışına Ürün Satmak Artık Mümkün

2009-10-16T00:21:00.007+03:00

Elektronik ticaretin en önemli dinamiklerinden birisi; ülkeler arasında ürün zenginliği, maliyet farklılığı ve doğal kaynak avantajı gibi faktörler nedeniyle ihracat yapan firmalara ciddi bir satış hacmi sağlayabilmesi. Malesef Türkiye'de bugüne kadar tek taraflı olarak ebay, Amazon ve StrawberryNET gibi siteler aracılığı ile sadece tüketim perspektifinden değerlendirilebilen bu durum, kısa süre içerisinde değişecek gibi duruyor.

turk.internet sitesinde yayınlanan habere göre yasal mevzuatta yapılan düzenleme sayesinde e-ticaret firmaları, artık gümrüğe gitmek zorunda kalmadan PTT veya hızlı kargo taşıyıcıları aracılığıyla ihracat yapma imkanına kavuşmuş olacak. Haliyle miktar konusunda belli bir kısıtlama da getiriliyor; ağırlığı 30 kilogramı ve değeri 1500 Avro'yu geçmeyen eşyalar bu kapsama alınıyor olacak.

Türkiye’nin göreli avantajı en yüksek ürününü düşünürken aklıma lületaşından pipolar ve diğer hediyelikler geldi. Bu alanda ışık olabileceğini, yaptığım küçük bir pazar araştırması ile de destekleyeyim: Google’ın Arama Trendleri ve Anahtar Kelime araçlarına göre, dünyada lületaşının ingilizcesi olan “meerschaum” kelimesini içeren aramaların büyük çoğunluğu ABD ile Almanya’da yapılırken aylık arama adetleri ortalama olarak yüzbin seviyelerindeymiş.

Hazır yeri gelmişken e-ticaret konusundaki tüm resmi bilgilere Dış Ticaret Müsteşarlığı'nın ilgili sitesinden ulaşabileceğinizi de hatırlatmak isterim.

Bilişim Zirvesi '09 Yeni Medya Konferansı'nda ne konuşuldu?

2009-10-12T00:34:00.006+03:00

Bu hafta içerisinde Cebit Eurasia Fuarı ile paralel olarak organize edilen Bilişim Zirvesi’nin Yeni Medya isimli konferansına katıldım. Tüm gün boyunca farklı oturumlarda dijital dünyanın bugünkü durumu ve yarını için değerlendirmeler yapıldı. Tüm konuşmalardaki ortak görüş, facebook’tan xing’e uzanan sosyal medyanın gelecekte gelişmiş mobil cihazların yaygınlaşması ile birlikte daha da önemli hale geleceği idi.

Yeni Medya Konferansı’ndan aklımda kalanlar

İnteraktif Reklam ve Pazarlama ile Yeni İş Modelleri Oturumu’nun katılımcılarından Soyak Genel Müdür Yardımcısı Tarık Ongun, 2004 yılından bu yana toplam 450 civarında konutu İnternet üzerinden sattıklarını, hatta yeni bir projelerinde bu oranın %13 seviyesinde olduğunu ifade etti. Sanırım bunun alternatif satış stratejileri ve iletişimi konusunda çok geleneksel kalan Türkiye inşaat sektörü için önemli bir başarı olduğunu söylemek yanlış olmayacaktır.

Yeni Medya ve Yaşam isimli oturumda ise geleneksel medyanın dijitalleşen dünya ile birlikte nasıl bir gelişme göstereceği konuşuldu. Bu oturumun geleneksel medya kökenli konukları, gelecekte de gerçek katma değerin ve gelirin, sadece profesyonel içerik ile sağlanabileceğini öne sürdüler. Bir başka ifade ile Youtube, Facebook veya blog’lar gibi kullanıcıların içerik ürettiği yapılardan elde edilecek gelirlerin yüksek olamayacağını belirttiler. En önemli örnek olarak da kısıtlı sayıdaki kullanıcıya açık Hulu’nun göreli olarak az kullanıcısı olmasına rağmen sahip olduğu profesyonel icerik ile gelirlerini çok ciddi oranda arttırmasını gösterdiler. Bence burada göz önüne alınması gereken nokta, üzerinde ciddi olarak yaklaşık 5 senedir mesai harcanan “kullanıcıların ürettiği içerikten gelir elde etme” konusunda birçok firmanın çalışmalarını önceliklendirdikleri ve testlerini hızlandırdıkları. Eğer bu yeni gelir modeli hayata geçirilip inanılmaz bir hızla genişleyen kullanıcı içeriğine uygulanabilirse, orta vadede oturumda konuşulanların aksine büyük oranda kullanıcı merkezli (kaynaklı) bir medya dünyasından da söz ediyor olabiliriz.

İnternet'ten araba satmak mümkün mü?

2009-10-08T23:41:00.011+03:00

Elektronik ticaret denildiğinde birçok kişinin aklına teknoloji ürünleri ve uçak bileti gibi seyahat hizmetleri geliyor. Bu sektörler dışında kalan otomotiv, emlak ve ağır endüstri gibi birçok alan da ticaretin internet üzerine geçişi ile birlikte zaman içerisinde kaçınılmaz olarak değişime uğrayacak.

Otomotiv tüketicilerinin alışveriş öncesi araştırma kaynaklarına dair son dönemde yapılan araştırmaların büyük bölümünde İnternet ön plana çıkıyor. Yurt dışındaki araştırmalarda %80’lerin üzerinde yer alan “otomotiv sektöründe satınalma öncesinde İnternet’i araştırma için kullananlar”ın oranı, Türkiye’de TNS’in 2008 yılında yaptığı bir araştırmada %75 olarak ortaya çıkmıştı.* Ülkemizde özellikle sahibinden.com ve araba.com gibi seri ilan sitelerinin kullanımının artması ile birlikte son birkaç yılda gazetelerin seri ilan sayfalarının azaldığı da gözlemlenebiliyor. Ayrıca bu dönemde Türkiye'de İnternet üzerinden otomotiv yedek parça satışına dair de birçok site faaliyete geçti.

Peki otomotiv firmaları İnternet’i sadece reklam iletişimi için kullanmaya devam mı edecek?

Aslında durum hiç de öyle değil. E-ticaretin yaygınlaşmaya başladığı ilk günlerden beri otomotiv firmaları bayileri, tüm dünyada İnternet’in satış nimetlerinden yararlanıyorlardı. İnternet üzerindeki bu fırsatları fark eden global otomotiv üreticileri de iyi sonuç veren bu uygulamaları başta ABD olmak üzere, denemek için girişimlerde bulundular. Örnek siteler olarak houseofcourtesy.com ve forddirect.com’u verebiliriz.

Geçen hafta ilk test fazının sona erdiği duyurulan ve dünya basınında çok fazla ses getiren eBay – General Motors anlaşmasından haberdar olduğunuzu düşünerek bu konudaki önemli örnekleri paylaşmak istedim. Tüketiciler, Volkswagen’in Almanya’da yayında olan yedek parça ve aksesuar sitesi üzerinden alışveriş yapma imkanı bulunurken; Citroen İtalya’da, Renault Fransa’da ve Peugeot Fransa’da bayilerin elindeki araç envanterini gerçek zamanlı olarak İnternet ortamına taşımış durumdalar.

Tüm bu sitelerdeki ortak nokta ise basit bir form aracılığı ile ilgilendiğiniz bir araç ile ilgili olarak test sürüşü veya fiyat teklifi konusunda size geri dönüş yapılmasını sağlayabilmeniz. E-ticaret konusundaki bu projeler, tüketiciler için ortaya çıkan avantajların fark edilmesinin yanı sıra otomotiv üreticilerinin bayilerine yönlendirdikleri potansiyel müşterileri ölçümleyip kontrol eder hale gelmesini sağlaması açısından umut verici.

Kaynak: Competeinc 2007, TNS Infratest 2008

Perakendeciler İçin Yenilikçi Mobil Uygulamalar

2009-10-01T01:07:00.005+03:00

Mobil cihazlar için yapılan geliştirmelerin perakendeciler için ne gibi avantajlar sağlayabileceğine, ShopSavvy isimli Android uygulamasından bahsettiğim önceki bir yazımda değinmiştim. Bu yazımda da gelecekte perakendeciler için faydalı olabilecek iki ayrı yeni üründen bahsedeceğim.

Son zamanlarda birçok gazetede farklı renkte üçgenlerin yan yana yer aldığı kutucuklar görmeye başladık. Bu minik resimler, aslında Microsoft’un yeni bir uygulaması olan Microsoft Tag isimli bir platformun parçaları. Sistemin işleyişi çok basit. Mobil cihazlara ücretsiz yüklenebilen Tag Reader isimli bir okuyucuya sahip kameralı bir cep telefonunu (barkod okuyucu gibi) Tag adı verilen bu resimleri çekmekte kullanıp sonra da otomatik olarak ilgili içeriğe ait web sayfasına yönlendiriliyorsunuz. Kullanım alanı daha çok İnternet dışındaki (basın ve outdoor reklamlar gibi) iletişimin ölçümlenmesi olarak belirtilen bu ilginç platform, Türkiye İş Bankası tarafından da basın reklamlarının ölçümlenmesi amacıyla test edilmeye başlanmış. Şüphesiz doğru bir uygulama ile klasik perakendeciler için de mağaza içi araştırma deneyimini zenginleştirmeye yardımcı olabilir.

ABD merkezli Cellfire isimli teknoloji firmasının son dönemde oluşturduğu bir mobil uygulama da çok ilgi çekici. Herhangi bir web sitesinde veya epostada karşınıza çıkan sanal kuponları cep telefonunuza yükleyerek bu kuponların mağazadaki okuyuculara kolayca tanıtılmasını sağlayabiliyorsunuz. ABD’deki önemli perakende firmalarından JC Penney bu uygulamayı ilk test edenlerden oldu. JC Penney tarafından üyelerine gönderilen eposta içeriklerinde yer alan sanal kuponlar, kolayca cep telefonlarına yüklenip mağazalara yerleştirilen okuyucular aracılığı ile kullanılabiliyor. Yazıyı bu uygulamanın satışlara ne kadar etkisi olabileceğine dair bir veri ile bitireyim: 2009 yılının ilk üç ayında ABD’deki İnternet kullanıcılarının alışveriş konusunda en önemli olduğunu ifade ettikleri sitelerin ilki arama motorları olurken, online kupon sitelerinin ikinci önem sırasında olduğu ortaya çıkmış*.

* Kaynak: comScore, Mayıs 2009

Ad Tech Londra Etkinliği ve İngiltere'nin Son Eticaret Verileri

2009-09-27T12:29:00.006+03:00

Bir iş seyahatim nedeniyle geçen hafta Londra’da gerçekleştirilen Ad Tech etkinliğine uğrama şansım oldu. Ölçümleme ve tüketici davranışları gibi eticaret konusunda zengin içeriklere sahip birkaç seminere katıldım. Katılımcıların ağırlıklı olarak dijital network’ler, araştırma şirketleri ve performans bazlı ajanslar olduğu fuar bölümünde az da olsa eticaret ödeme sistemleri konusunda mobil ödeme yapma ve global ödeme alma gibi farklı ürünlerini tanıtmaya gelmiş firma yer alıyordu. Özellikle mobil cihazların mağaza alışverişinde kullanımlarına dair yeni uygulamalar, ileride perakende sektöründe yaşanacak değişiklikleri şimdiden görebilmemiz açısından dikkat çekiciydi.

Etkinliğin düzenlendiği ülkeden de bahsetmeden geçmeyeyim. İngiltere, eticaret konusunda dünyadaki en gelişmiş ülkelerin başında yer alıyor. İnternet’ten alışveriş yapan tüketicilerin 2009 yılı itibariyle toplam İnternet kullanıcılarının %73’üne ulaşıp 30 milyon seviyesine yükseldiği İngiltere’de; eticaretin toplam perakende sektöründeki payının %4 civarında olduğu tahmin ediliyor. Bunun yanında yapılan birçok anket çalışması, ürün satın almadan önce İnternet üzerinden yapılan ön araştırmanın satın alma kararına (toplam perakende sektörüne) etkisinin çok yüksek olduğunu gösteriyor.

Kaynak: eMarketer, Ağustos 2009

İngiltere'den Eticaret Reklam Kampanyası Örnekleri

2009-09-27T12:36:00.003+03:00

İngiltere’deki iş seyahatim sırasında metroda karşılaştığım iki eticaret firmasının reklam kampanyası çok ilginçti. Bu örnekler size ülkede eticaretin güncel olarak tüketicilerde nasıl konumlandığını da gösteriyor olacak:

İngiltere’nin önemli teknoloji mağazalarından Dixons, 2006 yılında tüm operasyonunu İnternet üzerinde sürdürmeye karar vermişti. Karşıma çıkan kampanyasını da tamamen eticaretin avantajlarından bir tanesi olan uygun fiyat ve eve teslimat üzerine dayandırmışlar. Mağaza alışverişi tecrübesini tamamen bir ön araştırma olarak konumlayıp alışverişin bitişi için tek adresinin (satın alınacak yerin) Dixons.Co.Uk olduğunu ifade etmişler.

Bir diğer kampanyada ise İngiltere’de çok yaygın bir bayi ağına sahip ve farklı iş kolları olan Post Office, düşük bilet maliyetli uçak firmalarının son dönemde daha çok tercih edildiğinden yola çıkarak, İngilizleri bagajları için bilet ücretlerine yakın para ödemekten kurtarma vaadinde bulunuyor. İnternet’ten işlemlerin kolayca yapılıp bavulun evlerinden ek bir ücret olmadan alınacağını ve uygun maliyetle taşınacağını belirtiyor.

Türkiye’de genelde basın reklamları yolu ile kampanya odaklı iletişim yapmayı tercih eden eticaret firmalarının iletişimlerinde biraz daha yaratıcı ve agresif olmaları, belki de sektörün tüketiciler için nasıl konumlanması gerektiği konusunda da öğretici olacaktır.

Müşterilerinize Mal veya Hizmetlerinizi Bedava Sunarak Para Kazanmanın 10 Yöntemi

2009-08-27T17:08:00.009+03:00

Wired dergisi editörü Chris Anderson’un ilk kitabı Long Tail (Uzun Kuyruk) kısa zamanda elektronik ticaret konusunda en çok referans verilen teorilerden birini ortaya çıkardı. Bu konudaki literatüre ben de bir blog yazısı ile katılmıştım. Anderson’un yeni kitabı Free (Bedava) geçtiğimiz ay ismi gibi ücretsiz veya ücretli birçok kanalda piyasaya sürüldü. Kitabı İnternet üzerinden okumak isteyenler burada bulabilirler. Anderson son kitabında bizi gitgide dijitalleşen yeni dünyanın yeni fiyatı ile tanıştırıyor: bedava. Hatta negatif fiyat kavramını dahi ekonomi teorisinin tozlu kitap raflarından alıp birkaç örnekte önümüze koyuyor. Eticaret konusunda farklı projeler geliştiren tüm profesyonellerin ve girişimcilerin bu bol örnekli kitaptan önemli şekilde faydalanacağını düşünüyorum.

Bu kitapta üzerinde durulan bir diğer konu ise dijitalleşme ile birlikte artık klasik ürün ve hizmet satışı modeli yerine farklı ticari modellerin oluşmaya başlaması. Birçok müzisyenin albümlerinin CD’ler şeklindeki satışlarının düşüşe geçmesi ile suçu tamamen İnternet üzerinden paylaşım konusuna atmaları, aslında net bir gerçeği görmemizi engelliyor: her geçen yıl müzik endüstrisinin dünyada yarattığı katma değer artmaya devam ediyor. Bir başka ifade ile müzik üzerinden sadece albüm satış gelirleri ile oluşturulan toplam değer, yeni dinamiklerle gelişiyor. Şatafatlı konser turları, özel promosyonlar ve pop star yarışmaları gibi bambaşka mekanizmalar, müzik endüstrisinin ana öğeleri haline dönüşüyor...

Chris Anderson, kitabında mal veya hizmeti ücretsiz vererek para kazanılabilecek 50 iş modelini listelemiş. Ben burada en çok ilgimi çeken 10 tanesini listelemek istedim:

Yazılımı ücretsiz hale getirip donanım satışı gelirlerini arttırmak (Linux destekli IBM)
Albümü İnternet’ten ücretsiz dağıtıp konser ve promosyon gelirlerini arttırmak (Prince, Coldplay, Radiohead)
Ürünleri ücretsiz hale getirip reklam gelirlerini arttırmak (Google)
Çocukların katılımından ücret almayıp ebebeynlerin seçimini etkileyerek gelirleri arttırmak (Tatil Köyleri)
Ürünü iki aşamalı oluşturup temel versiyonu ücretsiz şekilde kullanıma açıp gelişmiş versiyondan gelir elde etmek (Apple Quicktime)
Ürünün iki fonksiyonunu iki versiyon haline getirip bir versiyonu ücretsiz şekilde kullanıma açıp diğer versiyondan gelir kazanmak (Adobe)
Belli konuşma / fatura tahahütü veren kişilere ücretsiz cep telefonu vermek (Telekom operatörleri)
Demo versiyonunu ücretsiz olarak kullanıma açıp orjinal ürünün satış gelirlerini arttırmak (Bilgisayar oyunu üreticileri)
Ürün içerisine sürpriz bir ücretsiz hediye ekleyip ürün satışlarını arttırmak (Kinder Surprise)
İlk üyelikte belli bir tutarı ücretsiz olarak kullanıma açıp kullanıcıların işlemleri tecrübe etmesini sağlayarak gelirleri arttırmak (Gitti Gidiyor)

Peki sizin en çok beğendiğiniz “ücretsiz satış modeli” hangisi?

Türkiye’nin Eticaret Potansiyeline Haneler Üzerinden Bakış

2009-08-20T21:10:00.006+03:00

Türkiye İstatistik Kurumu, 2009 yılı Hanehalkı Bilişim Teknolojileri Kullanım Araştırması sonuçlarını açıkladı. Bu araştırmaya göre Türkiye’de hanelerin %30’u İnternet erişimine sahip iken bireylerin İnternet kullanım oranı %38 olarak ortaya çıkmış. Ve İnternet kullanan bireylerin kişisel kullanım amacıyla İnternet üzerinden mal veya hizmet siparişi verme ya da satın alma oranı da %12 olarak ifade edilmiş.

Hanelerin %30’una erişmek, düşük bir oran mı?

TÜİK’in hanehalkı araştırmalarına göre Türkiye’de 17 milyon dolayında hane bulunuyor. Bu veriyi Teknoloji Kullanım Araştırması sonuçları ile birleştirdiğimizde yaklaşık 5 milyon hanenin İnternet’e erişiminin bulunduğu sonucuna ulaşıyoruz. Peki İnternet bağlantısı bulunan hanelerin sahip olduğu alımgücü ne?

Geçen haftalarda ulaştığım haziran 2009 tarihli Sina Afra tarafından hazırlanan Türkiye İnternet Sektörü değerlendirme sunumu içerisinde Türk Telekom verilerine dayanarak Türkiye’deki ADSL abonesinin 6 Milyon olduğu bilgisi yer alıyor. Bu veriden yola çıkarak Türkiye’de en az 5-6 milyon sürekli İnternet kullanıcısı hane olduğu sonucuna ulaşabiliriz. Bu çıkarımı geçen aylarda kuruluşu tamamlanan Interactive Advertising Bureau Türkiye Başkanı Levent Erden’in ölçümleme çalışmalarına başlanmasına dair düzenlediği basın toplantısındaki sözleri ile birlikte değerlendirdiğimizde ilginç bir Türkiye analizi ile karşı karşıya kalıyoruz: Türkiye’deki tüm pazarlama iletişimi çalışmaları aslında görünürdeki 15-17 milyon hane içerisindeki alışveriş potansiyeline sahip 6-8 milyon hanenin veya hane reisinin alışveriş tutumlarını etkilemeye yönelik. Bu tabloyu ADSL kullanımı verileri ile birleştirirsek, tüketim alışkanlıkları etkilenilmeye çalışılan bu grubun üyelerinin tümünün ciddi düzeyde İnternet kullanıcısı olduğu sonucuna ulaşabiliriz.

Bu durumda Türkiye’nin eticaret potansiyelinin düşük olduğu sonucuna mı varmalıyız?

Elektronik ticaret ile ilgili birçok analizde İnternet üzerinden alışveriş hacmi artışının İnternet kullanıcılarının Online oldukları yıl ile doğru orantılı olduğu belirtiliyor. Türkiye'de şu anda İnternet kullanıcıları arasında İnternet ile tanışma geçmişinin ortalama olarak 3-4 yıl olduğunu göz önüne aldığımızda, İnternet kullanıcılarının çok büyük bölümünde henüz eticaret farkındalığının oluşmadığını değerlendirebiliriz. Burada üzerinde düşünülmesi gereken asıl nokta, Türkiye eticaret sektöründe yakın dönemde beklediğimiz büyüme için alt yapının (Alımgücü olan tüketicilerin tümüne erişim.) sağlanmış olabileceği ve sıranın büyümenin kendisinde (Alımgücü olan tüketicilerin eticaret tercihlerindeki gelişim.) olabileceği fikri. Bu ivmenin kazanılması için şüphesiz eticaretin avantajlarının, öngörü sahibi yatırımcılar tarafından farklı kanallar ile tüketicilere aktarılması gerekiyor.

Best Buy ve Çoklu Kanal Deneyimi

2009-08-19T23:59:00.006+03:00

Dünyanın en önemli tüketici elektroniği perakendecilerinden Best Buy, Türkiye’deki ilk mağazasını açmaya hazırlanıyor. Sevindirici olan asıl gelişme Best Buy’ın İnternet’in ticaret için kullanılmaya başladığı ilk günlerden bu yana artan şekilde eticaret konusuna çok ciddi yatırım yapıyor olması. Nielsen//NetRatings* raporuna göre 2009 yılı Mart ayında Best Buy'ın sadece ABD’de 400 Bin’in üzerindeki online müşterilerinin ortalama sipariş büyüklüğü 150 ABD Doları’nın üzerinde gerçekleşmiş. Türkiye’deki eticaret sitesini ne zaman faaliyete geçireceğini öngöremesek de Best Buy’ın Türkiye pazarına girmesi, uzun süredir elektronik ticaret konusunda herhangi bir atılım yapmayan teknoloji marketlerinin de İnternet’e daha fazla önem vermesine neden olabilir.

Yazıya hem İnternet hem fiziksel mağazası olan firmalar (click & mortar) ile başladığıma göre dilerseniz, biraz da perakende sektöründe artık daha sık karşılaştığımız çoklu kanal deneyiminden bahsedeyim. Önceki bir yazımda kendini mağaza ile sınırlandıran klasik perakendecilik anlayışını farklı satış metodları ile kırmaya çalışan firmaların ilk örneklerinden bahsetmiştim. Günümüzde İnternet neredeyse bu alanda mağaza alışveriş tecrübesinin bir uzantısı haline geldi. Özellikle ABD ve İngiltere’de alışveriş öncesinde araştırma ve karşılaştırmanın İnternet sitesinde yapılmasının yanı sıra zamansızlık nedeniyle siparişin İnternet üzerinden verilip ürünlerin mağazadan alınmasına kadar uzanan çok farklı yöntemlerle İnternet’in mağaza alışverişine eklemlenmesi konusunda büyük aşama kaydedildi. Buradaki kırılma noktası, firmaların İnternet sitelerini fiziksel mağazaları ile rekabet eder konumdan çıkarıp, daha olumlu tüketici deneyimlerini oluşturacak bir sinerji yaratmayı hedeflemeleri.

Nielsen Online’ın Aralık 2008’de yayınladığı bir anket** sonucuna göre ABD’de mağazalardan alışveriş yapan tüketicilerin alışveriş yaptıkları perakendecilerin İnternet sitelerini kullanma nedenleri aşağıdaki şekilde ortaya çıkmış:

Türkiye’de özellikle fiyat karşılaştırma sitelerinin ziyaretçi hacimlerinde son yıllarda çok ciddi bir artış var. Sizce bu durum elektronik ticaretin henüz emekleme aşamasında olduğu ülkemizde İnternet’in fiziksel mağazalar için de ne kadar önemli hale geldiğini göstermiyor mu?

* Nielsen MegaView Perakende, Satıcı Sıralaması, Mart 2009
** Nielsen Online, Basın bülteninde yer aldığı şekliyle “Tatil Anketi”, Aralık 2008

Siteniz İçin Ücretsiz E-Ticaret Sistemi

2009-08-06T19:29:00.008+03:00

E-ticaret sitelerindeki ödeme güvenliği konusuna değindiğim yazımda eBay’in sahibi olduğu Paypal ve diğer alternatif ödeme metodlarından kısaca bahsetmiştim. Bunların yanı sıra Google’ın sahibi olduğu ve tüketicilere e-ticaret sitelerinden kredi kartı bilgilerini sitelerle paylaşmadan alışveriş etme aracılığı sağlayan Checkout isimli bir ürün de bulunuyor. Şu anda sadece ABD ve İngiltere’de faaliyette bulunan firmaların kullanabildiği bu aracılık sistemi ile Çin’den Yeni Zelanda’ya kadar dünyanın birçok ülkesindeki tüketiciler, kredi kartı bilgilerini sadece Google ile paylaşarak alışveriş yapabiliyor.

Checkout şimdilik Türkiye’de kullanılamasa da sektördeki çoğu kişi tarafından biliniyordu. Fakat bu ürünün gelecekte çok başarılı sonuçlar doğurabilecek yeni bir uygulamasının varlığından haberdar mısınız? Geçen ay sonunda sessiz sedasız Google’ın yeni ürünlerini test ettiği Google Labs bölümüne Google Checkout Store Gadget isimli bir uygulama eklendi. Bu uygulama sayesinde birkaç dakika içerisinde oluşturulabilecek bir gadget ile artık herhangi bir siteden ürün satmak mümkün hale gelmiş. Google Checkout’a üye olup ürün listenizi sisteme ekleyince kolayca yaratılabilen bir gadget’ı her tür sayfaya koyabiliyorsunuz. Daha detaylı teknik bilgi için Google’ın ilgili kod sayfasını ziyaret edebilirsiniz.