İnternet’te Hangi Ürünler Hakkında Araştırma Yapılıyor?

Türkiye’de tüketicilerin online (çevrimiçi) alışveriş tercihlerine dair araştırmalar malesef pek sık yapılmıyor. Geçen haftalarda IAB'nin ölçümleme için uzun bir konkur süreci sonunda Gemius ile anlaştığı ve kodların sitelere yerleştirilmeye başladığı haberlerini aldık. Bu süreçte belli sitelerin ölçümlemeye dahil olmakta çekincelerinin bulunması, raporların sağlıklı hale gelmesi için çok fazla test yapılması gerekliliği gibi nedenlerle verilerin oluşumu zaman alabilir.

Türkiye elektronik ticaret sektörüne dair elime ulaşan raporların en yenisi Inquision Online Research ve Starcom MediaVest Digital tarafından Internet kullanıcıları arasında yaptırılan ve i-Search isimli bir modele dayanan bir araştırmaya dayanıyor. Gün geçtikçe hedef kitlelere ulaşmakta daha da önem kazanan (ve bu nedenle tüm dünyada firmaların pazarlama / iletişim bütçeleri içerisindeki payı sürekli artan) arama motorlarının Türkiye’deki kullanımının incelendiği bu araştırmada, e-ticaret konusuna da değinilmiş. Aşağıdaki tabloda göreceğiniz üzere araştırmaya katılanlar en çok teknoloji, turizm ve sağlık konularında arama motorlarını kullandıklarını belirtmişler. Burada ilginç bir başka nokta ise tekstil konusunda özellikle C1/C2 SES grubunun ve kadınların arama motorları aracılığı ile araştırma yaptığını belirtmesi olmuş. Daha detaylı bilgi için Erdem Günay ile iletişime geçebilirsiniz.

Sahibinden.com bir e-ticaret sitesi mi?

Doruk Net tarafından 2002 yılından beri organize edilen Altın örümcek Web Ödülleri bu sene de sahiplerini buldu. Ödül gecesinden aklımda kalan en önemli anlardan birisi de elektronik ticaret kategorisinde birinciliği Sahibinden.com’un alması idi. Birçok kişinin kategori ayrımı konusunu kendi arasında tartıştığını görünce kısa bir yazı ile tartışmaya katkıda bulunmak istedim.

Sahibinden.com, 2000 yılında yola ilk çıktığında şu anki yapısından çok farklı idi. Önemli örnekleri olarak Craiglist, Kijiji, Gumtree ve LuQuo'yu gösterebileceğimiz bir Seri İlan Sitesi (Online Classifieds) olarak yayına başlayıp zaman içerisinde alışveriş platformu olma yolunda ilerledi. Bunun için en büyük atılım da Güvenli E-Ticaret (GET) modülünün kurulumu oldu. Site, hem Seri İlan hem de Kullanıcıdan Kullanıcıya (C2C) E-Ticaret alanlarını kapsayan hibrit bir yapıya sahip olarak işleyişini yeni iletişim kampanyaları ile destekleyerek sürdürüyor. Sahibinden.com kurucuları ile yapılmış detaylı bir röportajı buradan okuyabilirsiniz.

Seri ilan siteleri hakkındaki son durumdan da bahsederek yazıyı bitireyim. Bu kategoride yer alan siteler tüm dünyada gitgide özelleşmeye, daha niş konularla ilgili olmaya başladılar. Türkiye’de de şu anda kullanıcı tarafında algısı oturmuş seri ilan sitesi olarak Emlak.net, Hurriyet Emlak ve Araba.com sitelerini sayabiliriz.

Mobil Ticaret ve Mobil Para

Geçen ay katıldığım etkinliklerden bir tanesi de Mobile Monday idi. Haziran ayının konusu Mobil Para ve Yakın Saha İletişimi / Near Field Communication (NFC) olunca elektronik ticaret (e-ticaret) üzerine yazılara biraz ara verip mobil ticaret (m-ticaret) üzerine yazmak istedim. Etkinlikteki sunumlara web sitesinden ulaşabilirsiniz.

M-ticaret nedir?

Kısaca mobil cihazları (Akıllı cep telefonları da diyebiliriz.) ticari işlemler için kullanmak olarak ifade edilebilir. M-ticaret, günlük hayatta yanımızdan ayırmadığımız mobil cihazlar veya bu cihazlara takılan aparatlar yardımıyla mağazalarda kredi kartı veya para taşımadan alışveriş edebilmenin yanı sıra bugüne kadar SMS ve mobil internet bazlı ödeme sistemleri olarak karşımıza çıkan sanal ticareti de içine alan alternatif bir finansal yapı sunmakta. Şu anki finansal sistemin tamamen dışında yeni bir değişim ekonomisi meydana getirecek mobil ticaretin ödeme sistemi de bankacılık sistemi dışında gelişecek mobil para olarak değerlendirilmektedir.

Henüz Türkiye’de piyasaya sunulmayan Android işletim sistemine sahip telefonlardaki bir uygulama bu konuda dünyada şu anda kullanılan teknolojilerin şimdiden ne kadar gelişmiş olduğunun da bir göstergesi. ShopSavvy uygulaması ile cep telefonu kamerasına okuttuğunuz bir ürünün barkodu sayesinde birkaç saniyede ilgili ürünün en ucuz (Internet mağazası da olabilir) veya en yakın hangi mağazada bulunduğu bilgisine ulaşabiliyorsunuz. Daha detaylı bilgi ve videolara buradan ulaşabilirsiniz.

Sanal Pos Kullanan Firmaların Sektörel Dağılımı

Bugün Garanti Ödeme Sistemleri tarafından geçen ay içerisinde düzenlenen Garanti E-Ticaret Konferansı’nda üye işyerlerine dair aktarılan ilginç verileri paylaşacağım. Etkinliğin üzerinden daha fazla zaman geçmeden ve veriler güncelliğini yitirmeden bu bilgileri sizinle paylaşmayı istedim.

Malesef e-ticaret sektörü hakkında bugüne kadar, 2008 yılı mayıs ayında Endeavor Türkiye ve Bankacılık Kart Merkezi (BKM) tarafından düzenlenen Elektronik Ticareti Güçlendirmek Forumu’nu bir kenara bırakırsak pek de ciddi bir organizasyon düzenlendiğini söyleyemeyiz. Bu açıdan Garanti Bankası’nın bu tip etkinlikleri belli zaman aralıklarında tekrarlaması, gerek sektördeki firmaların bir araya geleceği bir platform yaratması gerekse pazara ait sadece BKM verileri ile sınırlı bir veri kısıtını geliştirici olması açısından mutluluk verici olacaktır.

Gelelim Garanti POS’a üye işyerlerine ilişkin bilgilere:

* Üye işyerlerinin ortalama %17’si 3D Secure uygulamasını kullanıyor.

* Sanal üye işyerlerinin %65’i aktif. (Bu bilgi ile işyerlerine ait toplam sanal POS'ların %65’inin kullanımda olduğu da kastedilmiş olabilir.)

* Üye işyerlerinin sektörel dağılımının aşağıda bulunan grafikteki yüzdelik dilimlerde olduğu ifade edildi:

Web Sitesi Ölçümleme (Web Analytics) Araçları

Ölçümleyebilme'nin elektronik ticaretin gelişimine yaptığı katkı şüphesiz ki çok büyük. Ziyaretçilerin (müşteriler) sitede ne yaptığını takip edebilmenin yanı sıra kullanılan iletişim kanallarının (reklam mecraları) da performansının karşılaştırılabiliyor olması, e-ticaret firmalarının klasik perakendecilere göre verimlilik açısından doğal bir avantajı olmasını sağlıyor. Bu yazıda, dünyada şu anda kullanılan site ölçümleme araçlarından bahsediyor olacağım.

Web sitesi ölçümleme (Web Analytics) araçları olarak isimlendirilen yazılımları temelde ikiye ayırabiliriz. Bir tarafta sitenin server’larına kurulup buradaki verileri ölçümleyen (server based) araçlar bulunurken diğer tarafta ise site yazılımı içine eklenen ve kullanıcıların Internet tarayıcı verilerini ölçümleyen (cookie based) araçlar yer alıyor.


Google’ın Analytics ile ölçümlemeyi ücretsiz hale getirmesi sonrasında yaygınlaşan çerez bazlı (cookie based) araçlar özellikle Internet reklamcılığı konusunda faaliyette bulunan firmalar tarafından destekleniyor. Şu anda 2 adet ücretsiz site ölçümleme aracı bulunuyor. Internet sitesi bulunan tüm kişilerin bildiği Google Analytics ürününü kullanmak için hiçbir ön koşul bulunmuyor. Dileyen her kişi veya kurum sitesini bu araç ile ölçümleyip raporlayabiliyor. Diğer ücretsiz ölçümleme aracı olan ise Yahoo! Web Analytics‘i kullanabilmek için ise ya Yahoo! Small Business merchant üyes veya Yahoo reklamvereni olmak gerekiyor. Kısacası bunları Türkiye’den yapamadığınız için Yahoo’nun aracı kullanılamıyor. Bu iki araç dışında bir de yaklaşık bir ay öncesine kadar faaliyette olan fakat artık destek verilmeyeceği duyurulan Microsoft’un adCenter Analytics isimli ölçümleme aracı bulunuyordu.

Server bazlı (server based) site ölçümleme araçlarına gelince; temelde dünya çapında kullanım oranları yüksek birkaç adet üründen söz edebiliriz. Omniture, WebTrends, Coremetrics, ClickTracks ve Urchin çözüm ortakları tarafından sistem entegrasyonları yapılan ve kişiselleştirilebilir uygulama yapıları olan ürünlerdir. Bunun yanında raporlama ve diğer teknik konularda sürekli bir destek hizmetine ihtiyaç duyulduğunun ve daha da önemlisi bu grupta yer alan ürünlerin ücretli olduklarının da altını çizmek gerekiyor.

Amazon ve eBay’in Gelirleri

Geçenlerde Business Insider sitesinde çok ilginç bir grafik yayınlandı. Aşağıda görebileceğiniz bu grafikte ABD’deki perakende sektörünün 2003 yılından beri offline ve online satış hacmindeki değişiklik ile Amazon’un Kuzey Amerika’daki satış hacmi karşılaştırılmış.



Yukarıdaki tabloya göre eticaret (son dönemi saymazsak) ve onun ABD’deki amiral gemisi Amazon güçlü bir büyüme trendi yakalamış. Cirosal olarak büyüklükleri de şu şekilde: Amazon’un 2009 ilk çeyreğindeki toplam cirosu 4,9 milyar dolar iken eBay’in ilk çeyrek cirosu 2,2 milyar dolar olarak gerçekleşmişti. Burada altını çizmemiz gereken önemli bir nokta da Amazon’un 2009 birinci çeyrek gelirlerinin 2008 yılı son çeyreğine göre sert bir düşüş yaşamış olmasına rağmen eBay’in gelirlerinin artmış olması. Sanırım bu durum, ekonomik kriz ile birlikte özellikle ikinci el ürünlere yönelen tüketicilerin dünyayı ne kadar değiştirdiğinin de bir diğer kanıtı; dünya perakende tüketicileri eBay gibi ikinci el ürün satan eticaret sitelerine yönelmiş durumda. Bu rakamların içinden çıkarabileceğimiz bir diğer sonuç da ABD’deki tüketicilerin hala yeni ürünlere olan tüketim tercihlerindeki artış. Dünyadaki genel trendin aksine ABD’deki tüketiciler hala ikinci el ürünler ile yeteri kadar ilgili değil..

Peki Amazon ve eBay’in Uluslararası Gelirleri Ne Durumda?

Dünya’nın eticaret denildiğinde akla gelen ilk iki firması / markası olan olan Amazon ve eBay’in uluslararası gelirlerine baktığımızda bu iki önemli ABD kökenli firmanın organizasyonlarını ne kadar fazla geliştirdiğini görebiliriz. Amazon’un 2008 yılı toplam gelirlerinin %53’ü ABD içerisinden elde edilirken eBay’in 2008 yılı cirosunun yalnızca %46’sı ABD’den elde edilmişti. Tabi bunda büyük pay 24’ün üzerinde ülkede ve yerel domain’de faaliyet gösteren eBay’e karşı Amazon’un henüz sadece 7 ülkede yerel domain’de faaliyet göstermesi.

Internet’te En Çok Ürün Satılan Kategori Hangisi?

İnternet ile birlikte neredeyse yapısını değiştiren seyahat sektörünü bir kenara bırakırsak Internet alışverişi denince akla hemen teknoloji ürünleri geliyor. Bilgisayar ve cep telefonu gibi sürekli yeni modelleri pazara çıkan kategorilerdeki ürünler hakkında en geçerli bilgileri ve bu yeni ürünlerin fiyatları konusundaki en verimli araştırmayı yapabileceğimiz alan şüphesiz Internet. Peki bu kategoriler hakikaten Internet alışverişinin en büyük kısmını mı oluşturuyor?

Yabancı yatırımcıların son dönemde özellikle tekstil ile ilgili e-ticaret siteleri ile Türkiye pazarına girmesi eminim birçok kişiyi şaşırttı. GittiGidiyor ve diğer bir çok sitede önemli satış hacimlerine ulaşsa da kıyafet, aksesuar gibi herkesin üzerinde denemesi gereken ürünleri içeren böyle bir kategorinin sizce potansiyeli ne olabilir?

Bugünkü yazımı 2007 yılında yayınlanan bir değerlendirme üzerine kuruyor olacağım. Shop.org ve Forrester Research tarafından hazırlanan “Online Perakendeciliğin Durumu 2007” Raporu’nun en vurucu yanı, 2006 yılı içinde ABD’deki tüketicilerin İnternet alışverişlerinde bilgisayarlara harcadıklarından daha çok parayı kıyafetler için harcadıklarının ortaya çıkması idi. Bir başka ifade ile kıyafet kategorisindeki toplam satışlar, ilk kez elektroniği geçmiş oldu.

eMarketer verilerine göre 2006 yılında 18,3 milyar dolar olan kıyafet, aksesuar ve ayakkabı kategorisi Online ticaret hacmi 2008 yılında da 26,6 milyar dolara erişti. Yine aynı araştırma firması tarafından 2009 yılı başında hazırlanan Online Perakende Endustrisi raporunda Internet üzerinden satışların 2008 yılında ABD toplam perakende sektörünün yaklaşık %12’sine ulaştığı belirtiliyor.

Peki kıyafet kategorisindeki bu alışveriş hacmi yüksekliğinin kaynağı ne?

eMarketer’in 2008 yılında yayınladığı raporda aşağı yukarı her 10 ABD gencinden 6’sının Internet üzerinden bir alışveriş yaptığı belirtiliyor. Ve “artık” tahmin edebileceğiniz gibi en çok alışveriş yapılan kategorinin %46 ile Kıyafet, Ayakkabı ve Aksesuar olduğu ortaya çıkmış. Kısacası, gençlerin Internet alışverişi tercihlerini Kıyafet, Ayakkabı ve Aksesuar ürünlerinden yana kullanıyor olması belki de bu kategorinin ABD’deki Internet ticaretinden aldığı payın her geçen gün yükselişinin de açık bir kanıtı !